به گزارش گاردین، این روزنامه در مقالهای که روز چهارشنبه منتشر شده، به بررسی موج تازه اعتراضات در ایران پرداخته و مینویسد بحران عمیق اقتصادی، جرقه گستردهترین اعتراضات سراسری از سال ۲۰۲۲ تاکنون را زده است؛ اعتراضاتی که بهسرعت از مطالبات معیشتی فراتر رفته و به انتقاد مستقیم از شیوه حکمرانی در جمهوری اسلامی تبدیل شدهاند.
به نوشته گاردین، جرقه این اعتراضها از شهر اصفهان زده شد؛ جایی که «البرز»، یک کاسب پارچهفروش، تصمیم گرفت دیگر سکوت نکند. او مغازه خود را بست و به خیابان آمد، اقدامی که همزمان با تعطیلی گسترده مغازهها و پیوستن دانشجویان به اعتراضات در شهرهای مختلف ایران رخ داد.
گاردین مینویسد کاهش شدید قدرت خرید، دهها هزار ایرانی را به خیابانها کشانده و این اعتراضات اکنون وارد چهارمین روز خود شده است. دانشجویان با فلجکردن دانشگاهها و شهروندان با بستن خیابانها، در برابر نیروهای امنیتی ایستادگی کردهاند. دامنه اعتراضات از تهران فراتر رفته و شهرهای مختلف کشور را دربر گرفته است.
به گزارش گاردین، «البرز» که پدر چهار فرزند است، میگوید دیگر راهی برای ادامه زندگی باقی نمانده بود. سقوط تاریخی ارزش پول ملی در روز یکشنبه، فشار غیرقابلتحملی بر زندگی او وارد کرد. در آن روز، نرخ برابری ریال به یک میلیون و ۴۲۰ هزار در برابر هر دلار آمریکا رسید؛ رقمی که به معنای کاهش بیش از ۵۶ درصدی ارزش پول ملی در کمتر از شش ماه است. این سقوط کمسابقه، موجی از تورم افسارگسیخته را به همراه داشته و قیمت مواد غذایی نسبت به سال گذشته بهطور متوسط ۷۲ درصد افزایش یافته است.
به نوشته گاردین، ایران در شرایطی با این بحران اقتصادی روبهروست که همچنان تحت شدیدترین تحریمهای بینالمللی قرار دارد؛ تحریمهایی که دسترسی به منابع مالی خارجی را محدود کرده و وابستگی کشور به واردات را تشدید کرده است.
گاردین مینویسد این اعتراضات گستردهترین ناآرامیها از زمان خیزش سراسری سال ۲۰۲۲ به شمار میروند؛ اعتراضاتی که پس از جانباختن مهسا امینی در بازداشت گشت ارشاد آغاز شد و با سرکوب شدید نیروهای امنیتی فروکش کرد.
شبکههای اجتماعی پر شده از ویدیوهایی که معترضان را در حال سر دادن شعارهای ضدحکومتی و درگیری با نیروهای امنیتی نشان میدهد. در یکی از این تصاویر که گاردین به آن اشاره کرده، مردی بهتنهایی در برابر نیروهای موتورسوار امنیتی نشسته، در حالی که جمعیت در حال فرار از گاز اشکآور است.
به نوشته گاردین، اگرچه اعتراضات با مطالبات معیشتی آغاز شد، اما بهسرعت به اعتراض علیه شیوه حکمرانی جمهوری اسلامی گسترش یافت. فعالان حقوق زنان، دانشجویان و کسبه با شعارهایی چون «مرگ بر دیکتاتور» و «زن، زندگی، آزادی» به خیابانها آمدند؛ شعارهایی که بیان آنها میتواند با مجازاتهای سنگین همراه باشد.
البرز در گفتوگو با گاردین میگوید: «سالهاست مجبور شدهایم سبک زندگیمان را تغییر دهیم تا فقط زنده بمانیم. این اتفاق آخرین ضربه بود. ما خواهان پایان این حکومت هستیم و دیگر راه بازگشتی وجود ندارد.»
در ادامه گزارش آمده است که دولت جمهوری اسلامی، که هنوز تحت تأثیر پیامدهای جنگ ۱۲روزه اخیر با اسرائیل قرار دارد، تلاش کرده با طرح گفتوگو، اعتراضات را مهار کند. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، اعلام کرده است که دولت باید به «مطالبات مشروع» معترضان گوش دهد.
با این حال، به نوشته گاردین، بسیاری از معترضان این مواضع را تلاشی برای مهار خشم عمومی میدانند. فرهاد، دانشجوی ۱۹ سالهای که به دلایل امنیتی با نام مستعار صحبت کرده، میگوید: «اگر دولت واقعاً دنبال گفتوگو بود، به مردم شلیک نمیکرد، گاز اشکآور نمیزد و معترضان را اعدام نمیکرد. ما هیچ اعتمادی به این حکومت نداریم. ما رفتن آخوندها و برقراری دموکراسی را میخواهیم.»
او و دیگر دانشجویان میگویند نیروهای امنیتی کارتهای دانشجویی را ضبط کرده و شماری از معترضان را مورد ضربوشتم و بازداشت قرار دادهاند. یکی از معترضان نیز تصویری از ساچمه فلزی شلیکشده توسط نیروهای امنیتی برای گاردین ارسال کرده است، هرچند این روزنامه تأکید کرده امکان راستیآزمایی مستقل آن وجود نداشته است.
به نوشته گاردین، در حالی که جمهوری اسلامی در داخل با موج گسترده اعتراضات روبهروست، در سطح بینالمللی نیز با فشارهای فزاینده مواجه است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز دوشنبه هشدار داد در صورت ازسرگیری فعالیتهای هستهای، آمریکا «ضربه خواهد زد». جمهوری اسلامی این ادعا را رد کرده و برنامه هستهای خود را صلحآمیز خوانده است.
همزمان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیهای اعلام کرده با هرگونه «فتنه، ناامنی و تهدید» برخورد خواهد کرد و مدعی شده دشمنان از طریق «جنگ شناختی، عملیات روانی و ایجاد ترس» در پی بیثباتسازی کشور هستند.
با این حال، به گزارش گاردین، معترضان تأکید دارند که عقبنشینی نخواهند کرد و انتظار دارند اتحادیههای کارگری نیز به موج اعتراضات بپیوندند.
البرز در پایان میگوید: «دیروز خیابانها را بستیم و اجازه ندادیم نیروهای امنیتی جلو بیایند. مردم نشستند و فریاد زدند که حتی اگر ما را بکشید، عقب نمینشینیم. تا زمانی که این حکومت ضعیفتر نشود، مغازهها را باز نخواهیم کرد.»
