به نوشته رویترز، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی هشدار داده است که بنبست موجود میان جمهوری اسلامی ایران و نهاد ناظر هستهای سازمان ملل بر سر بازرسیها و سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالا، نمیتواند برای همیشه ادامه پیدا کند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز سهشنبه در حاشیه نشست مجمع جهانی اقتصاد در شهر داووس سوئیس اعلام کرد که ادامه وضعیت کنونی، که در آن آژانس قادر به دسترسی و بازرسی از برخی تأسیسات کلیدی هستهای ایران نیست، در نهایت آژانس را با یک بحران جدی مواجه خواهد کرد.
به گزارش رویترز، گروسی در گفتوگویی در داووس گفت آژانس تاکنون تمامی سیزده تأسیسات هستهای اعلامشده ایران را که در حملات نظامی اخیر آسیب ندیدهاند، مورد بازرسی قرار داده است، اما همچنان هیچ دسترسیای به سه سایت اصلی نطنز، فردو و اصفهان وجود ندارد؛ مراکزی که در ماه ژوئن هدف حملات ایالات متحده آمریکا و اسرائیل قرار گرفتند.
مدیرکل آژانس تأکید کرد که جمهوری اسلامی باید در گام نخست، گزارشی رسمی درباره آنچه در این سایتها رخ داده و همچنین درباره سرنوشت مواد هستهای موجود در آنها به آژانس ارائه دهد. به نوشته رویترز، این مواد شامل حدود چهارصد و چهل کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح شصت درصد است؛ سطحی که بسیار به غنای حدود نود درصدی مورد نیاز برای تولید سلاح هستهای نزدیک است. بر اساس معیارهای فنی آژانس، این میزان اورانیوم، در صورت غنیسازی بیشتر، برای ساخت حدود ده بمب هستهای کفایت میکند.
به گزارش رویترز، گروسی اعلام کرد که ایران تاکنون چنین گزارش ویژهای را به آژانس ارائه نکرده است. او هشدار داد که ادامه این وضعیت، آژانس را در نقطهای قرار خواهد داد که دیگر نمیتواند درباره محل نگهداری این مواد حساس اطمینان داشته باشد.
او گفت: این وضعیت نمیتواند برای همیشه ادامه یابد، زیرا در مقطعی ناچار خواهم شد اعلام کنم که هیچ اطلاعی از محل این مواد ندارم. گروسی افزود که در چنین شرایطی، هیچ تضمینی وجود نخواهد داشت که این مواد منحرف نشده یا بهطور پنهانی منتقل نشده باشند. با این حال، او تأکید کرد که در حال حاضر هنوز به چنین نتیجهای نرسیده و پیام آژانس به تهران روشن است: جمهوری اسلامی باید وارد تعامل جدی شود.
در همین حال، به نوشته رویترز، مقامهای جمهوری اسلامی مدعی شدهاند که ایران بهطور کامل با آژانس همکاری میکند، هرچند دولت جمهوری اسلامی بلافاصله به درخواستها برای ارائه توضیح رسمی پاسخ نداده است.
گروسی همچنین گفت که دستکم هفت ماه از آخرین باری که آژانس توانسته ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران را بهطور کامل راستیآزمایی کند، گذشته است؛ در حالی که دستورالعملهای آژانس تصریح میکند این فرایند باید بهصورت ماهانه انجام شود.
به گزارش رویترز، مدیرکل آژانس تأکید کرد که تاکنون با «احتیاط دیپلماتیک» عمل کرده، اما هشدار داد که ایران بهعنوان یکی از اعضای پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای موظف است همه تعهدات خود را اجرا کند. او گفت اگر این روند ادامه پیدا کند، ممکن است ناچار شود جمهوری اسلامی را در وضعیت عدم پایبندی به تعهدات بینالمللی اعلام کند.
گروسی تصریح کرد که کشورهای عضو این پیمان نمیتوانند بهصورت گزینشی رفتار کنند و تنها بخشهایی از تعهدات را که مایل هستند اجرا کنند. به گفته او، پایبندی به پیمان منع گسترش، یک منوی انتخابی نیست.
به نوشته رویترز، مدیرکل آژانس در پاسخ به این پرسش که آیا امکان حلوفصل این بحران تا فصل بهار وجود دارد یا نه، گفت که چنین بازه زمانیای «منطقی و قابل قبول» است.
در بخش دیگری از این گفتوگو، به گزارش رویترز، گروسی به واقعیتهای سیاسی و دیپلماتیک موجود اشاره کرد و گفت که نمیتواند تلاشها برای دستیابی به یک توافق گستردهتر میان ایران و ایالات متحده را نادیده بگیرد؛ تلاشهایی که بهگفته او، با محوریت استیو ویتکاف (Steve Witkoff)، نماینده ویژه آمریکا، در جریان است.
او گفت امیدوار است این تلاشها به نتیجه برسد تا بدون سایه تهدید درگیری یا اقدام نظامی جدید، نوعی تفاهم حاصل شود.
به گزارش رویترز، آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیشتر اعلام کرده بود که بیشتر تأسیسات هستهای ایران که در حملات نظامی آسیب ندیدهاند، در ماه نوامبر مورد بازرسی قرار گرفتهاند و این روند تا اواخر ماه دسامبر نیز ادامه داشته است.
با این حال، گروسی تأکید کرد که در دوره ناآرامیهای داخلی اخیر در ایران، انجام بازرسیها ممکن نبوده است؛ ناآرامیهایی که با سرکوب شدید دولت جمهوری اسلامی همراه شد. او افزود مقامهای ایرانی اکنون اعلام کردهاند که اوضاع آرام شده و کنترل در دست حکومت است.
گروسی در پایان گفت: اگر واقعاً اوضاع آرام است و کنترل برقرار شده، این پرسش مطرح میشود که چرا بازرسیها نباید از سر گرفته شود.
به نوشته رویترز، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی همچنین اعلام کرد که قرار است طی چند روز یا چند هفته آینده با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، دیدار و گفتوگو کند.
