نشست اضطراری شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره اعتراضات سراسری در ایران و سرکوب خونین معترضان، بعدازظهر پنجشنبه به وقت نیویورک برگزار شد؛ نشستی که به درخواست ایالات متحده تشکیل شد و به یکی از صریحترین، پرتنشترین و سیاسیترین جلسات شورای امنیت در سالهای اخیر تبدیل شد. این نشست نهتنها بازتابدهنده عمق بحرانی بود که ایران را دربر گرفته، بلکه شکاف عمیقی را که در روایتها، مواضع و نگاهها نسبت به جمهوری اسلامی در سطح بینالمللی شکل گرفته، بهروشنی آشکار کرد.
محور اصلی این جلسه، بررسی سرکوب گسترده اعتراضات مردمی در ایران، قطع سراسری اینترنت و ارتباطات، گزارشهای نگرانکننده درباره کشتار معترضان، بازداشتهای گسترده، شکنجه، ناپدیدسازی اجباری و پیامدهای مستقیم این وضعیت برای صلح و امنیت منطقهای و جهانی بود. در این چارچوب، ایالات متحده تلاش کرد نشان دهد آنچه در ایران رخ میدهد، دیگر یک موضوع صرفاً داخلی نیست، بلکه بحرانی است با ابعاد فرامرزی که میتواند ثبات کل منطقه و حتی فراتر از آن را تحت تأثیر قرار دهد.
در این نشست، مایک والتز، نماینده ایالات متحده در سازمان ملل، سخنانی ایراد کرد که بهوضوح نشاندهنده تغییر لحن و افزایش سطح فشار واشینگتن بر جمهوری اسلامی بود. او در ابتدای سخنان خود تأکید کرد که سطح خشونت و سرکوبی که جمهوری اسلامی علیه شهروندان خودش به راه انداخته، پیامدهایی مستقیم برای صلح و امنیت بینالمللی دارد و تلاش برای معرفی این بحران بهعنوان یک مسئله داخلی، نادرست، گمراهکننده و خطرناک است.
والتز با رد قاطع ادعاهای مقامهای جمهوری اسلامی مبنی بر اینکه اعتراضات مردمی حاصل «توطئهای خارجی» است، گفت این روایت نهتنها بیاساس، بلکه عامدانه طراحی شده تا زمینهسازی برای توجیه اقدام نظامی و خشونت عریان علیه مردم بیدفاع باشد. او تصریح کرد که جمهوری اسلامی این دروغ را مطرح میکند، چون از مردم خودش میترسد و امروز بیش از هر زمان دیگری در چهار دهه گذشته ضعیف شده است. به گفته او، این حکومت قدرت واقعی را نه در نهادهای امنیتی، بلکه در خیابانها و در اراده مردمی میبیند که از ترس عبور کردهاند.
نماینده آمریکا گفت مردم ایران بیسلاح، مسالمتجو و عاشق کشورشان هستند و تنها برای دستیابی به حقوق مشروع خود، آزادیهای اساسی، کرامت انسانی و آیندهای بهتر به خیابانها آمدهاند. او افزود پاسخ حکومت به این خواستهها، گلوله، بازداشت، شکنجه، ارعاب، تهدید خانوادهها و خاموشی کامل ارتباطات بوده است؛ وضعیتی که نشان میدهد جمهوری اسلامی نهتنها نماینده مردم ایران نیست، بلکه در تقابل مستقیم با آنان قرار گرفته است.
والتز در ادامه، جمهوری اسلامی را بزرگترین حامی دولتی تروریسم در جهان خواند و به سابقه طولانی اقدامات این حکومت در بیثباتسازی خاورمیانه اشاره کرد. او گفت از لبنان و عراق گرفته تا سوریه، یمن و دیگر نقاط منطقه، رد پای حمایتهای جمهوری اسلامی از گروههای مسلح و نیابتی دیده میشود و این حکومت مسئول مرگ بیش از ششصد نیروی نظامی آمریکا و شمار بیشماری از غیرنظامیان در منطقه است. به گفته او، این کارنامه سیاه بخشی جداییناپذیر از ماهیت جمهوری اسلامی است.
او افزود در حالی که شهروندان ایران حتی برای تأمین ابتداییترین نیازهای زندگی مانند غذا، دارو و آب آشامیدنی با مشکلات جدی روبهرو هستند، جمهوری اسلامی میلیاردها دلار صرف توسعه برنامههای هستهای، موشکهای بالستیک و تأمین مالی نیروهای نیابتی میکند. به گفته والتز، این اولویتبندی بهروشنی نشان میدهد که حاکمان تهران رفاه مردم خود را قربانی بقای سیاسی و ایدئولوژیک کردهاند.
نماینده آمریکا بخش مهمی از سخنانش را به قطع سراسری اینترنت و ارتباطات اختصاص داد و گفت جمهوری اسلامی عامدانه با ایجاد خاموشی کامل تلاش کرده ابعاد واقعی جنایات خود را از دید جهان پنهان کند. او گفت نه اینترنتی وجود دارد، نه تلفن، و نه ارتباطات ماهوارهای آزاد، و تنها از طریق روزنههای بسیار محدود ارتباطی است که بخشی از واقعیت به بیرون درز میکند. به گفته او، همین پنهانکاری عامدانه باعث شده برآوردها از شمار کشتهشدگان از چند هزار تا دهها هزار نفر متفاوت باشد.
والتز خطاب به اعضای شورای امنیت تأکید کرد جامعه جهانی نباید فریب ادعاهای ظاهری جمهوری اسلامی درباره آمادگی برای گفتوگو را بخورد، زیرا رفتار این رژیم خلاف این ادعاها را ثابت میکند. او گفت رژیمی که با سرکوب، خشونت و ارعاب حکومت میکند، شریک صادقی برای گفتوگو نیست و دیگر بس است که جهان در برابر این سرکوب سکوت کند.
نماینده آمریکا سپس به موضع کاخ سفید پرداخت و گفت پیام واشینگتن روشن است؛ دونالد ترامپ و ایالات متحده قاطعانه در کنار مردم شجاع ایران ایستادهاند. او افزود رئیسجمهور آمریکا مرد عمل است و برای متوقف کردن کشتار، همه گزینهها روی میز است؛ موضوعی که به گفته او رهبران جمهوری اسلامی بهخوبی آن را میدانند.
او همچنین به اعلام کاخ سفید درباره توقف حدود هشتصد اعدام برنامهریزیشده اشاره کرد و گفت این توقف نشانهای از اثرگذاری فشارهای بینالمللی است، اما هشدار داد که واشینگتن همچنان تحولات ایران را بهطور نزدیک و مستمر رصد میکند و احتمال اقدامات بعدی همچنان وجود دارد.
در ادامه نشست، مقامهای سازمان ملل متحد نیز به وخامت اوضاع در ایران پرداختند. نماینده دبیرکل سازمان ملل گفت گزارشها از کشته شدن صدها یا حتی هزاران نفر حکایت دارد، هرچند به دلیل قطع گسترده ارتباطات، امکان راستیآزمایی کامل وجود ندارد. او افزود بر اساس برآوردها، بیش از هجده هزار نفر بازداشت شدهاند و با وجود همه فشارها، اعتراضات همچنان ادامه دارد.
این مقام سازمان ملل از نگرانی عمیق دبیرکل سازمان ملل نسبت به وضعیت ایران سخن گفت و خواستار پایان قطع اینترنت، برخورد انسانی با بازداشتشدگان، دسترسی آنان به خانوادههایشان و جلوگیری از تلفات بیشتر شد. او تأکید کرد که حق آزادی بیان و تجمع مسالمتآمیز باید محترم شمرده شود و هرگونه نقض حقوق بشر باید بر اساس قوانین بینالمللی بررسی شود.
در بخش مربوط به جامعه مدنی، مسیح علینژاد با لحنی تند و صریح از سکوت و انفعال سازمان ملل انتقاد کرد و خطاب به دبیرکل پرسید چرا از جمهوری اسلامی میترسید. او گفت مردم ایران در خیابانها با گلوله کشته میشوند، معترضان بیگناه بازداشت و شکنجه میشوند و ارتباطات آنها بهطور کامل قطع شده است. او افزود نیروهای جمهوری اسلامی حتی به مجروحان اعتراضات تیر خلاص زدهاند و اجازه انتقال آنها به مراکز درمانی را نمیدهند.
علینژاد تأکید کرد این جنایات باید مستند شود و عدالت درباره آمران و عاملان آن اجرا گردد، زیرا در غیر این صورت، سرکوب گستردهتر و خشونت شدیدتر خواهد شد. او گفت جمهوری اسلامی قابل اصلاح نیست و اگر جهان اقدامی جدی انجام ندهد، مردم ایران بهای آن را با جان خود خواهند پرداخت.
در ادامه، احمد باطبی نیز با اشاره به تجربه زندان و شکنجه گفت جمهوری اسلامی یک حکومت عادی نیست، بلکه ساختاری فرقهای است که اسلحه، پول و نیروهای نیابتی در اختیار دارد. او هشدار داد مردم ایران بهتنهایی نمیتوانند در برابر چنین رژیمی پیروز شوند و اگر تنها گذاشته شوند، کشتار ادامه خواهد یافت. به گفته او، درخواست مردم ایران از جامعه جهانی اقدام عملی است، نه صرفاً جلسات و بیانیهها.
نمایندگان شماری از کشورها از جمله بریتانیا، یونان، کلمبیا و لیبریا سرکوب گسترده معترضان، استفاده از مهمات جنگی، حمله به بیمارستانها و قطع اینترنت را بهشدت محکوم کردند. نماینده بریتانیا گفت نسبت دادن اعتراضات به عوامل خارجی دروغ و تبلیغات است و نمیتواند توجیهی برای این سطح از خشونت باشد و به شجاعت مردم ایران، بهویژه زنان ایرانی، ادای احترام کرد.
در مقابل، نمایندگان روسیه و چین با دفاع از اصل عدم مداخله در امور داخلی کشورها، از برگزاری این نشست انتقاد کردند. نماینده روسیه گفت شورای امنیت نباید به ابزاری برای توجیه دخالت آمریکا در امور داخلی ایران تبدیل شود و ادعا کرد واشینگتن شواهد مشخصی برای نگرانیهای خود ارائه نمیدهد. او اعتراضات را در مسیر «عادی شدن اوضاع» توصیف کرد و نسبت به پیامدهای هرگونه تهدید یا اقدام نظامی هشدار داد.
نماینده چین نیز با تأکید بر برابری حاکمیتی کشورها گفت استفاده از زور هرگز راهحل بحرانها نیست و ماجراجویی نظامی میتواند منطقه را به سوی پرتگاه سوق دهد و ثبات منطقهای و جهانی را به خطر اندازد.
در پایان این نشست پرتنش، غلامحسین درزی، فرستاده جمهوری اسلامی، با تکرار ادبیات حاکمان تهران پشت تریبون رفت و کوشید روایت سرکوب را وارونه جلوه دهد. او معترضان را «تروریستهای داعشی» نامید و ایالات متحده را به تحریف واقعیت متهم کرد. درزی همچنین حمایت آمریکا از مردم ایران را «ریاکارانه» خواند و از پاسخ قاطع به هرگونه اقدام سخن گفت.
این اظهارات در حالی مطرح شد که به گفته ناظران، سخنان او با واکنش سرد و بیاعتنای بسیاری از اعضای شورای امنیت روبهرو شد؛ واکنشی که بیش از هر چیز نشاندهنده انزوای فزاینده سیاسی جمهوری اسلامی در صحنه بینالمللی بود.
جمعبندی این نشست نشان داد شکاف میان روایت جمهوری اسلامی و واقعیتهای میدانی ایران به سطحی بیسابقه رسیده است. همزمانی فشارهای سیاسی، افشاگریهای حقوق بشری و هشدارهای دیپلماتیک، پیامی روشن برای تهران و افکار عمومی جهان دارد؛ اینکه سرکوب مردم ایران دیگر موضوعی قابل چشمپوشی نیست.
برای میلیونها ایرانی که زیر سایه سرکوب زندگی میکنند، این نشست نشانهای بود از اینکه صدای اعتراضات، با وجود خاموشی تحمیلی و قطع اینترنت، به بلندترین نهاد بینالمللی رسیده است و امید به رهایی از چنگال رژیم جنایتکار جمهوری اسلامی همچنان زنده است.
