در حالی که اعتراضات سراسری در ایران وارد مرحلهای سرنوشتساز شده و گزارشها از سرکوب خونین و گسترده معترضان حکایت دارد، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگویی با خبرگزاری رویترز، مواضعی قابلتوجه درباره آینده سیاسی ایران و جایگاه رضا پهلوی مطرح کرده است.
دونالد ترامپ بامداد پنجشنبه ۲۵ دی در مصاحبهای با خبرگزاری رویترز گفت که تاکنون هیچ گفتوگوی مستقیمی با رضا پهلوی نداشته و تأکید کرد که ایالات متحده قصد تحمیل هیچ رهبریای به مردم ایران را ندارد. با این حال، رئیسجمهور آمریکا صراحتاً اعلام کرد که اگر مردم ایران رهبری رضا پهلوی را بپذیرند، او مخالفتی با این موضوع نخواهد داشت.
ترامپ در این گفتوگو گفت: «او خیلی خوب به نظر میرسد، اما من نمیدانم در کشور خودش چگونه مورد استقبال قرار میگیرد. واقعاً هنوز به آن مرحله نرسیدهایم. داریم مسائل زیادی را بررسی میکنیم و خیلی زود است که بتوان نظر قطعی داد. نمیدانم رابطهاش با کشورش چگونه است، اما اگر مردم ایران او را بپذیرند، برای من مشکلی نخواهد بود.»
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که از هفتم دیماه اعتراضات گستردهای در شهرهای مختلف ایران آغاز شده و همچنان ادامه دارد. در جریان این اعتراضات، شعارهایی مانند «جاوید شاه» و «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» در کنار شعارهای ضدحکومتی و علیه علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در بسیاری از شهرها شنیده شده است. خبرگزاری رویترز در گزارش خود نوشت که رضا پهلوی به یکی از صداهای برجسته این اعتراضات تبدیل شده، هرچند اپوزیسیون ایران همچنان میان جریانها و گرایشهای مختلف پراکنده است و از نظر سازمانیافتگی در داخل جمهوری اسلامی با محدودیتهای جدی روبهروست.
همزمان با این تحولات، لیندزی گراهام، سناتور ارشد جمهوریخواه آمریکا، از دیدار و گفتوگوی خود با رضا پهلوی خبر داد. گراهام با انتشار ویدئویی از این دیدار در شبکه اجتماعی ایکس گفت که انتخاب رهبر آینده ایران تنها به مردم این کشور تعلق دارد، اما تأکید کرد که رضا پهلوی در این مقطع «بسیار قوی ظاهر شده» و «روایتی قانعکننده برای مردم رنجکشیده ایران» ارائه داده است. این سناتور جمهوریخواه همچنین گفت که با تمام وجود باور دارد کمک به مردم ایران در راه است.
در بخش دیگری از گفتوگوی خود با رویترز، دونالد ترامپ احتمال سقوط جمهوری اسلامی در نتیجه اعتراضات را رد نکرد، اما در عین حال گفت: «در واقع هر رژیمی میتواند سقوط کند.» او افزود: «اینکه جمهوری اسلامی سقوط کند یا نکند، در هر صورت دورهای جالب در پیش خواهد بود.»
این مواضع در حالی بیان میشود که اعتراضات در ایران با سرکوب شدید، خونین و گسترده مواجه شده است. منابع حقوق بشری از کشته شدن هزاران نفر از معترضان با شلیک مستقیم نیروهای حکومتی خبر دادهاند. همزمان، اینترنت در ایران از شامگاه ۱۸ دی بهطور کامل قطع شده و اطلاعرسانی مستقل درباره ابعاد واقعی سرکوب با دشواری جدی روبهروست.
دونالد ترامپ شامگاه چهارشنبه ۲۴ دی، ساعاتی پیش از انتشار این مصاحبه، در کاخ سفید اعلام کرد که بر اساس اطلاعاتی که از «منابع بسیار مهم» دریافت کرده، کشتار معترضان در ایران در حال متوقف شدن است و در حال حاضر برنامهای برای اجرای اعدامهای گسترده وجود ندارد. او بدون ارائه جزئیات بیشتر گفت: «کشتار در ایران متوقف شده است و هیچ برنامهای برای اعدام وجود ندارد.»
با این حال، رئیسجمهور آمریکا احتمال اقدام نظامی ایالات متحده را بهطور کامل رد نکرد و گفت: «خواهیم دید روند امور چگونه پیش میرود.» او همچنین اعلام کرد که دولت آمریکا یک «بیانیه بسیار خوب» از سوی حکومت ایران دریافت کرده است، بیآنکه توضیح بیشتری درباره محتوای آن بدهد.
ترامپ در روزهای اخیر بارها در حمایت از معترضان ایرانی موضعگیری کرده و از مردم ایران خواسته است به اعتراضات خود ادامه دهند. او پیشتر گفته بود که «کمک در راه است»، عبارتی که باعث افزایش گمانهزنیها درباره اقدام احتمالی آمریکا شده است.
در همین راستا، شامگاه چهارشنبه گزارشهایی درباره افزایش هشدارهای امنیتی منتشر شد و آسمان ایران تا بامداد پنجشنبه شاهد اعلام ممنوعیت پرواز بود. دو مقام اروپایی به خبرگزاری رویترز گفتند که احتمال مداخله نظامی آمریکا ظرف ۲۴ ساعت آینده وجود دارد. یک مقام اسرائیلی نیز اعلام کرد که به نظر میرسد ترامپ تصمیم به مداخله گرفته، هرچند دامنه و زمان آن هنوز مشخص نیست.
در مقابل، یک مقام نظامی غربی در گفتوگو با رویترز تأکید کرد که رفتار غیرقابل پیشبینی دولت آمریکا بخشی از راهبرد آن است و گفت: «همه نشانهها حاکی از آن است که حمله آمریکا میتواند قریبالوقوع باشد، اما این دولت معمولاً برای آماده نگه داشتن همه طرفها چنین فضایی ایجاد میکند.»
در همین حال، روزنامه واشینگتنپست گزارش داده است که حتی نزدیکترین متحدان ایالات متحده در اروپا نیز از جزئیات برنامه دولت ترامپ در قبال تحولات ایران اطلاع دقیقی ندارند. این ابهام، در کنار تشدید اعتراضات داخلی و فشارهای بینالمللی، ایران را در یکی از حساسترین مقاطع سیاسی دهههای اخیر قرار داده است؛ مقطعی که به باور ناظران میتواند مسیر آینده کشور را بهطور بنیادین تغییر دهد.
