در حالی که اعتراضات سراسری در ایران همچنان ادامه دارد و گزارشها از تشدید سرکوب حکومتی حکایت میکند، مقامهای ارشد دولت ایالات متحده از نشانههایی خبر میدهند که به گفته آنان، بیانگر ورود جمهوری اسلامی به مرحلهای تازه از بحران و بیثباتی درونی است؛ مرحلهای که با فرار سرمایه، خروج داراییهای مقامات ارشد و افزایش شکاف میان حکومت و جامعه همراه شده است.
وزیر خزانهداری ایالات متحده، شامگاه چهارشنبه به وقت واشینگتن، در گفتوگویی با شبکه نیوزمکس اعلام کرد که مقامات جمهوری اسلامی در حال خارج کردن دهها میلیون دلار سرمایه از ایران هستند. او با توصیفی کمسابقه گفت: «موشها در حال ترک کشتی هستند.»
به گفته وزیر خزانهداری آمریکا، وزارتخانه تحت امر او که مسئول اجرای تحریمها علیه جمهوری اسلامی است، نشانههای روشنی از انتقال پنهانی و گسترده پول توسط رهبران این حکومت مشاهده میکند. این سرمایهها از مسیرهای مختلف، چه از طریق نظام بانکی و چه از طریق داراییهای دیجیتال و رمزارزها، در حال خروج از کشور و انتقال به بانکها و مؤسسات مالی در نقاط مختلف جهان هستند.
او تأکید کرد که این نقلوانتقالات مالی، چه از مجاری متعارف و چه غیرمتعارف، از دید نهادهای نظارتی آمریکا پنهان نخواهد ماند و افزود که تمامی این داراییها ردیابی میشوند و اجازه داده نخواهد شد در اختیار مقامات جمهوری اسلامی باقی بمانند.
وزیر خزانهداری آمریکا همچنین گفت آنچه امروز در ایران جریان دارد، نتیجه مستقیم کارزار فشار حداکثری دولت دونالد ترامپ است؛ کارزاری که با هدف قطع منابع مالی جمهوری اسلامی و محدود کردن توان آن برای ادامه سیاستهای سرکوبگرانه و ماجراجویانه آغاز شده است. او با اشاره به تمرکز این سیاستها بر صادرات نفت ایران گفت پیامد آن، فروپاشی مالی گسترده در داخل کشور بوده است.
به گفته این مقام آمریکایی، در هفتهها و ماههای اخیر نشانههایی چون تعطیلی بانکها، افزایش شدید تورم، کمبود ارز خارجی و تشدید بحران معیشتی، بهوضوح دیده شده و همین شرایط، نارضایتی عمومی را به نقطه انفجار رسانده است. او جمهوری اسلامی را متهم کرد که به جای رسیدگی به مشکلات مردم، منابع مالی کشور را صرف سرکوب داخلی، جنگهای نیابتی و تلاش برای حفظ قدرت کرده است.
همزمان با این اظهارات، سناتورهای ارشد جمهوریخواه آمریکا نیز نسبت به وضعیت ایران واکنش نشان دادهاند. لیندزی گراهام، سناتور ارشد جمهوریخواه، در پیامی اعلام کرد که بر اساس شواهد موجود، کشتار معترضان در ایران همچنان ادامه دارد و شمار قربانیان هر ساعت رو به افزایش است. او ابراز امیدواری کرد که کمک به مردم ایران در راه باشد.
گراهام همزمان ویدئویی از دیدار خود با رضا پهلوی منتشر کرد و در آن تأکید کرد که انتخاب رهبر آینده ایران تنها به مردم این کشور تعلق دارد، اما افزود که رضا پهلوی در این مقطع بهخوبی ظاهر شده و توانسته است روایتی قانعکننده برای مردم رنجکشیده ایران ارائه دهد. او گفت باور دارد مردمی که امروز در خیابانها علیه حکومت اعتراض میکنند، میتوانند در آینده بهترین دوستان آمریکا باشند.
در همین ویدئو، رضا پهلوی نیز با اشاره به اینکه «پایان شب سیاه، سپید است»، گفت هرگونه حمایت و همبستگی بینالمللی با مردم شجاع ایران میتواند مسیر رسیدن آنها به پیروزی را کوتاهتر کند و از حمایتهای صورتگرفته در آنچه تاریکترین مقطع تاریخ کشور خواند، قدردانی کرد.
در کنار این مواضع، سناتور مارکوین مولین نیز در پیامی نوشت که رئیسجمهور آمریکا بلوف نمیزند و کمک به معترضان ایرانی در راه است. او تأکید کرد که مردم ایران خواسته خود را بهروشنی بیان کردهاند و به دنبال بازپسگیری کشورشان و دستیابی به انتخابات آزاد هستند.
در همین حال، اعضای جمهوریخواه مجلس سنای آمریکا نیز با انتشار بیانیهای مشترک اعلام کردند که در این لحظه تاریخی، در کنار مردم ایران ایستادهاند و از تصمیمات رئیسجمهور آمریکا در قبال جمهوری اسلامی حمایت میکنند. در این بیانیه آمده است که ایرانیان پس از دههها سرکوب بیرحمانه، اکنون با به خطر انداختن جان خود برای آزادی به میدان آمدهاند.
همزمان، گزارشهایی از رسانههای منطقهای بر شدت نگرانیها افزوده است. یک رسانه اسرائیلی گزارش داد که مقامات جمهوری اسلامی طی دو روز گذشته حدود یکونیم میلیارد دلار سرمایه را به حسابهایی در دبی منتقل کردهاند. به گفته این رسانه، بخش قابل توجهی از این انتقالها نه از طریق نظام بانکی، بلکه از مسیر ارزهای دیجیتال انجام شده است.
بر اساس این گزارش، برخی کارشناسان آشنا با فعالیتهای اقتصادی سپاه پاسداران مدعیاند که شماری از چهرههای نزدیک به رأس قدرت در این نقلوانتقالات نقش داشتهاند و صدها میلیون دلار به همان مقصد منتقل شده است. هرچند این ادعاها بهطور مستقل تأیید نشده، اما در فضای ملتهب کنونی بازتاب گستردهای یافته است.
در روزهای اخیر، همزمان با تشدید اعتراضات، گمانهزنیهایی نیز درباره احتمال خروج رهبر و مقامات ارشد جمهوری اسلامی از کشور مطرح شده است. دونالد ترامپ پیشتر در پاسخ به پرسشی درباره این احتمال گفته بود که رهبر جمهوری اسلامی «قصد دارد به جایی برود»، اظهارنظری که از سوی ناظران بهعنوان نشانهای از افزایش فشار سیاسی و روانی بر حاکمیت ایران تعبیر شده است.
مجموع این تحولات، از فرار گسترده سرمایه و هشدارهای مالی گرفته تا مواضع صریح سیاسی در واشینگتن و گزارشهای رسانهای منطقهای، تصویری از بحرانی عمیق و فزاینده را ترسیم میکند؛ بحرانی که به گفته مقامهای آمریکایی، نتیجه سالها سوءمدیریت، سرکوب داخلی و سیاستهای پرهزینه جمهوری اسلامی است و اکنون نشانههای آن در رفتار مقامات و تلاش برای نجات داراییهای شخصیشان بهوضوح دیده میشود.
