از شامگاه سهشنبه ۲۳ دیماه تا امروز چهارشنبه ۲۴ دیماه، ایران شاهد یکی از پرتنشترین و خونینترین مقاطع قیام ملی مردم علیه جمهوری اسلامی بوده است. در این بازه زمانی، اعتراضات خیابانی با وجود سرکوب گسترده و خشونت عریان نیروهای امنیتی نهتنها متوقف نشد، بلکه در بسیاری از شهرها با اشکال تازه و پراکنده ادامه یافت. همزمان، دامنه بازداشتها گسترش یافت، آمار کشتهشدگان افزایش پیدا کرد، قطعی اینترنت بهعنوان ابزار اصلی کنترل و سرکوب تثبیت شد و مقامات جمهوری اسلامی با لحنی تهدیدآمیز، مردم معترض را به مجازاتهای سنگین و برخورد قاطع تهدید کردند.
در تهران، از شب گذشته تا بامداد امروز، تجمعات پراکنده و کوتاهمدت در مناطق مختلف از جمله بخشهایی از مرکز، جنوب و شرق پایتخت گزارش شده است. معترضان با سردادن شعارهای ضدحکومتی و حضور شبانه در خیابانها، اعتراض خود را ادامه دادند و در مقابل، نیروهای امنیتی و لباسشخصیها با شلیک گلوله، استفاده گسترده از گاز اشکآور و یورش مستقیم واکنش نشان دادند. شاهدان عینی از شنیدهشدن صدای تیراندازی در برخی محلهها خبر دادهاند و فضای امنیتی سنگینی تا ساعات پایانی شب بر شهر حاکم بوده است.
در دیگر شهرهای کشور نیز اعتراضات بهصورت پراکنده اما مداوم ادامه داشته است. گزارشهایی از تجمع، درگیری یا حضور گسترده نیروهای امنیتی در شهرهایی چون مشهد، شیراز، اصفهان، کرج، تبریز، رشت، اهواز، سنندج، کرمانشاه و زاهدان منتشر شده است. در برخی شهرهای کوچکتر نیز اعتراضات شبانه، هرچند کوتاه و محدود، اما تکرارشونده بوده است؛ الگویی که نشان میدهد اعتراضات وارد فاز فرسایشی شده و معترضان با وجود هزینههای سنگین، تلاش میکنند حضور خود را در خیابان حفظ کنند. در زاهدان همچنان فضای امنیتی شدید حاکم است و گزارشهایی از برخورد خشن و تیراندازی به سوی شهروندان منتشر شده است.
همزمان با ادامه اعتراضات، موج تازهای از بازداشتها نیز گزارش شده است. نیروهای امنیتی در یورشهای شبانه به منازل، دهها نفر را در شهرهای مختلف بازداشت کردهاند. این بازداشتها اغلب بدون ارائه حکم قضایی و همراه با ضربوشتم انجام شده است. خانوادههای بازداشتشدگان از بیخبری مطلق نسبت به وضعیت و محل نگهداری عزیزان خود خبر میدهند و نگرانیها درباره انتقال بازداشتشدگان به بازداشتگاههای امنیتی و مکانهای نامعلوم افزایش یافته است. گزارشهایی نیز از بازداشت نوجوانان و جوانان کمسنوسال منتشر شده که نشاندهنده گستردگی دامنه سرکوب است.
آمار کشتهشدگان همچنان یکی از مبهمترین و دردناکترین ابعاد قیام ملی باقی مانده است. بهدلیل قطعی اینترنت و فشار شدید امنیتی، ارائه آمار دقیق ممکن نیست، اما برآوردهای نهادهای حقوقبشری حاکی از آن است که شمار جانباختگان به چند هزار نفر رسیده و این رقم همچنان در حال افزایش است. گزارشهایی از کشتهشدن معترضان بر اثر شلیک مستقیم نیروهای امنیتی، جانباختن برخی بازداشتشدگان در بازداشتگاهها و تحویل پیکرها به خانوادهها تحت فشار نهادهای امنیتی منتشر شده است. در بسیاری از موارد، مراسم خاکسپاری بهصورت محدود و تحت کنترل برگزار شده است.
در کنار سرکوب فیزیکی، قطعی گسترده اینترنت همچنان ادامه دارد و به یکی از ارکان اصلی سیاست مهار اعتراضات تبدیل شده است. از شامگاه سهشنبه تا امروز چهارشنبه، دسترسی به اینترنت در بخشهای وسیعی از کشور یا بهطور کامل قطع بوده یا با محدودیتهای شدید همراه شده است. شبکههای اجتماعی و پیامرسانها عملاً از دسترس خارجاند و تماسهای بینالمللی نیز تنها بهصورت محدود و ناپایدار برقرار شدهاند. این وضعیت نهتنها اطلاعرسانی مستقل را مختل کرده، بلکه زندگی روزمره مردم، فعالیتهای اقتصادی، خدمات درمانی و ارتباط خانوادهها با یکدیگر را نیز بهشدت تحت تأثیر قرار داده است.
در سطح رسمی، مقامات جمهوری اسلامی لحن تهدیدآمیزتری در پیش گرفتهاند. مقامهای قضایی از رسیدگیهای فوری، احکام عبرتآموز و مجازات بدون اغماض سخن گفتهاند و رسانههای حکومتی با تکرار ادبیات «اغتشاش» و «دشمن خارجی»، تلاش کردهاند اعتراضات را بیاعتبار جلوه دهند. برخی مسئولان بهطور مستقیم مردم را تهدید کردهاند که ادامه اعتراضات با پاسخ سخت مواجه خواهد شد. این تهدیدات در حالی مطرح میشود که شواهد میدانی نشان میدهد سرکوب نهتنها اعتراضات را خاموش نکرده، بلکه شکاف میان حکومت و جامعه را عمیقتر کرده است.
در این میان، فضای سیاسی کشور بهشدت ملتهب است و هرگونه موضعگیری خارجی بلافاصله در داخل بازتاب پیدا میکند. پیام اخیر رئیسجمهور آمریکا که مردم ایران را به ادامه اعتراضات تشویق کرده بود، بهعنوان یک عامل زمینهای بر فضای روانی و سیاسی این روزها اثر گذاشته است، هرچند تحولات میدانی نشان میدهد موتور اصلی قیام، نارضایتی عمیق داخلی و خشم انباشته مردم از سالها سرکوب، فساد و غارت است.
در مجموع، تحولات شامگاه ۲۳ دیماه تا امروز ۲۴ دیماه نشان میدهد قیام ملی ایرانیان وارد مرحلهای پیچیده و سرنوشتساز شده است. مردمی که با وجود کشتهشدن، بازداشت، قطع اینترنت و تهدید دائمی، همچنان به اعتراض ادامه میدهند، در برابر حاکمیتی ایستادهاند که برای حفظ قدرت، به خشونت عریان و انسداد کامل فضای ارتباطی متوسل شده است. در این میان، هزینه اصلی این تقابل همچنان با جان و زندگی مردم بیدفاع پرداخت میشود.
