در حالی که خیزش ملی و سراسری مردم ایران از شامگاه یکشنبه ۲۱ دیماه تا امروز دوشنبه ۲۲ دیماه ۱۴۰۴ وارد شانزدهمین روز خود شده، گزارشها و شواهد میدانی از سراسر کشور نشان میدهد که این قیام نهتنها متوقف نشده، بلکه از نظر گستره جغرافیایی، میزان مشارکت مردمی، شدت درگیریهای خیابانی و سطح خشونت اعمالشده از سوی حکومت جمهوری اسلامی، وارد مرحلهای تازه، عمیقتر و بیسابقه شده است؛ مرحلهای که بسیاری از ناظران آن را نقطه عطفی در روند تحولات سیاسی ایران توصیف میکنند.
بر اساس تازهترین گزارشهای منتشرشده از سوی هرانا، خبرگزاری فعالان حقوق بشر، شعلههای اعتراض اکنون به تمام ۳۱ استان کشور سرایت کرده و دستکم ۵۸۵ نقطه اعتراضی در ۱۸۶ شهر ایران شناسایی شده است. این نهاد حقوقبشری اعلام کرده که شمار جانباختگان خیزش ملی تا این لحظه به حداقل ۵۳۸ نفر رسیده است؛ آماری که شامل ۴۹۰ معترض و ۴۸ نفر از نیروهای سرکوبگر میشود. همزمان، شمار بازداشتشدگان از مرز ۱۰ هزار و ۶۰۰ نفر عبور کرده و در میان آنان، شمار قابل توجهی از نوجوانان، دانشجویان، زنان و شهروندان جوان دیده میشود. هرانا تأکید کرده که با توجه به قطع گسترده اینترنت، اختلال شدید ارتباطی و فضای امنیتی حاکم، احتمال افزایش محسوس این آمار بسیار بالاست.
تحولات میدانی از شامگاه یکشنبه تا بامداد و ظهر دوشنبه نشاندهنده تداوم و گسترش نبردهای خیابانی در پایتخت و دیگر کلانشهرهاست. در تهران، محلات پرتردد و استراتژیک از جمله بلوار فردوس، هفتحوض، پیروزی، صادقیه، ستارخان، نواب، نازیآباد، جوادیه، شهرری، اسلامشهر، رباطکریم، پاکدشت، ورامین و محدوده بازار بزرگ تهران شاهد تجمعات انبوه، سردادن شعارهای ضدحکومتی و درگیریهای پراکنده اما پیوسته با یگانهای ویژه بودهاند. گزارشها حاکی است که در برخی از این مناطق، نیروهای سرکوبگر با استفاده از سلاح گرم اقدام به تیراندازی مستقیم کردهاند و صدای شلیک گلوله تا ساعات پایانی شب در فضای شهر شنیده میشده است.
در استان خراسان رضوی، شهر مشهد بار دیگر به یکی از کانونهای اصلی اعتراض تبدیل شد. بهویژه بلوار وکیلآباد و خیابانهای اطراف آن صحنه رویارویی مستقیم معترضان و نیروهای امنیتی بوده است. معترضان با سردادن شعارهای ضدحکومتی، آتشزدن بنرها و نمادهای حکومتی و بستن مقطعی مسیرها، فضای شهر را ملتهب کردند. همزمان، گزارشهایی از اعتراضات شبانه در نیشابور، سبزوار، قوچان و تربتحیدریه منتشر شده که نشان میدهد دامنه خیزش در این استان همچنان در حال گسترش است.
در استان اصفهان، شهرهای اصفهان، نجفآباد، خمینیشهر، شاهینشهر، فولادشهر و شهرضا شاهد تجمعات پیدرپی بودهاند. در استان فارس نیز اعتراضات در شیراز، مرودشت، نیریز، فسا و کازرون ادامه داشته و در برخی مناطق با حضور سنگین نیروهای سرکوبگر و درگیری مستقیم همراه شده است. در استان البرز، شهرهای کرج، فردیس، گوهردشت و مهرشهر از جمله نقاطی بودهاند که گزارشها از مقاومت معترضان، بستن خیابانها و عقبنشینی مقطعی نیروهای امنیتی حکایت دارد.
در استانهای شمالی کشور، اعتراضات در رشت، لاهیجان، انزلی، ساری، بابل، آمل، قائمشهر و نوشهر ادامه یافته و بهرغم فضای امنیتی سنگین، تجمعات شبانه و شعارنویسی گسترده گزارش شده است. در آذربایجان شرقی و غربی، شهرهای تبریز، مراغه، ارومیه، خوی، میاندوآب و مهاباد شاهد اعتراضات پراکنده اما مداوم بودهاند. در کردستان، شهرهای سنندج، سقز، مریوان، بانه و دیواندره همچنان در وضعیت امنیتی قرار دارند و گزارشها از درگیریهای خیابانی، تیراندازی و زخمیشدن معترضان خبر میدهد.
در خوزستان، اعتراضات در اهواز، آبادان، خرمشهر، ماهشهر، اندیمشک، دزفول و ایذه ادامه داشته و منابع محلی از حضور خودروهای زرهی، تیراندازی مستقیم و فضای کاملاً امنیتی خبر میدهند. همزمان، گزارشهایی از اعتراضات در کرمانشاه، ایلام، همدان، زنجان، قزوین، اراک، ساوه، خرمآباد، بروجرد و زاهدان منتشر شده است. بهگفته منابع محلی، شدت درگیریها در شهرهایی مانند ایلام و خرمآباد به حدی بوده که نیروهای سرکوبگر در چند نوبت ناچار به عقبنشینی از مواضع خود شدهاند.
بخش تکاندهنده و جانسوز این گزارشها به وضعیت مراکز پزشکی قانونی، بهویژه پزشکی قانونی کهریزک در تهران مربوط میشود. ویدیوها و روایتهایی که با دشواری فراوان و علیرغم قطع اینترنت از کشور خارج شدهاند، پیکرهای بیجان شمار زیادی از جانباختگان خیزش ملی را نشان میدهد که در سالنها و حتی سولههای اطراف این مرکز روی هم انباشته شدهاند. در مجموعهای از تصاویر، خانوادههای داغدار در مقابل مانیتورهای شناسایی صف کشیدهاند و تصاویر چهره و پیکر کشتهشدگان بر روی نمایشگرها پخش میشود؛ صحنههایی که عمق فاجعه انسانی جاری در ایران را بهروشنی نمایان میکند.
گزارشهای تکمیلی از کادر درمان و منابع مطلع در شهرهایی مانند رشت و کرج نیز ابعاد این سرکوب را برجستهتر کرده است. بهگفته این منابع، تنها به یک بیمارستان در رشت بیش از ۷۰ پیکر جانباخته منتقل شده و در بیمارستانهای مدنی و قائم کرج دهها کشته ثبت شده است. این دادهها از وقوع یک سرکوب گسترده، سازمانیافته و هدفمند علیه معترضان حکایت دارد.
در همین حال، حکومت جمهوری اسلامی با اعلام عزای عمومی برای نیروهای کشتهشده خود و برگزاری راهپیماییهای فرمایشی، تلاش کرده روحیه نیروهایش را ترمیم کند، اما گزارشهای میدانی از کمبود جدی نیروی سرکوب، خستگی شدید نیروهای انتظامی، فرسایش یگانهای ویژه، نارضایتی در بدنه نیروها و افزایش امتناع پنهان از برخورد مستقیم خبر میدهد. همزمان، اعتصابات گسترده در بخشهای اقتصادی و بازارهای اصلی کشور، از جمله بازار تهران، بازار تبریز، بازار اصفهان و شهرهای کردستان، موجب اختلال جدی در شریانهای مالی دولت جمهوری اسلامی شده و نشانهای روشن از پیوند اعتراض خیابانی با نافرمانی اقتصادی است.
در مجموع، آنچه از شامگاه یکشنبه تا امروز دوشنبه از سراسر ایران مخابره میشود، تصویری روشن از تداوم قیام ملی در برابر سرکوب عریان حکومت جمهوری اسلامی است. با وجود قطع کامل اینترنت، خشونت بیسابقه و تلاش حکومت برای ایجاد بایکوت خبری، اعتراضات از بندرعباس در جنوب تا سواحل دریای مازندران در شمال و از سیستان و بلوچستان در شرق تا کردستان در غرب ادامه دارد؛ وضعیتی که به باور بسیاری از ناظران، نشان میدهد خیزش ملی ایرانیان در آستانه ورود به مرحلهای تعیینکننده و سرنوشتساز قرار گرفته است.
