ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» بههمراه ناوگان نظامی همراه آن، شب گذشته وارد آبهای منطقه شده و در نزدیکی ایران مستقر شده است. رسانههای اسرائیلی با اعلام این خبر تأکید کردهاند که سطح استقرار نیروهای نظامی آمریکا در خاورمیانه در روزهای آینده به میزانی خواهد رسید که برای انجام اقدامی قابل توجه کافی ارزیابی میشود.
کانال ۱۳ اسرائیل گزارش داده است که ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن حامل جنگندههای پیشرفته اف-۳۵ و اف-۱۸ است. بر اساس این گزارش، یک شناور دیگر که سامانههای ویژه دفاع موشکی را حمل میکند نیز در حال حرکت به سمت اسرائیل است. همزمان، ارتش ایالات متحده زیردریایی اتمی «یواساس جورجیا» را نیز به آبهای منطقه فراخوانده است، اقدامی که از نگاه تحلیلگران نظامی نشانهای روشن از افزایش سطح آمادگی عملیاتی آمریکا در منطقه به شمار میرود.
کانال ۱۴ اسرائیل با اشاره به این آرایش نظامی اعلام کرده است که حلقه محاصره به دور جمهوری اسلامی تنگتر شده است. این شبکه اهداف احتمالی آمریکا در صورت حمله را رهبران جمهوری اسلامی و جانشینان احتمالی آنها، فرماندهان ارشد نظامی، مراکز وابسته به سپاه پاسداران و بسیج، مراکز نظامی و همچنین سامانههای موشکهای بالستیک عنوان کرده است. این گزارشها در حالی منتشر میشود که فضای امنیتی منطقه از سوی ناظران بینالمللی بهطور فزایندهای ملتهب توصیف میشود.
همزمان، رئیس سازمان هواپیمایی اسرائیل با ارسال هشداری به شرکتهای هواپیمایی خارجی اعلام کرده است که منطقه ممکن است در روزهای آینده وارد دورهای حساس شود. بر اساس گزارش کانال ۱۲ اسرائیل، در این نامه تأکید شده که اسرائیل ممکن است در صورت لزوم بار دیگر حریم هوایی خود را ببندد. در واکنش به این هشدار، برخی شرکتهای هواپیمایی شرایط لغو بلیت را برای مسافران تسهیل کردهاند؛ اقدامی که از نگاه تحلیلگران نشانهای از افزایش نگرانیها نسبت به احتمال تشدید تنشهاست.
اما در ادامه این تحولات، رسانههای اسرائیلی تلاش دارند توضیح دهند که چرا اسرائیل سطح آمادگی نظامی خود را بهطور محسوسی افزایش داده است. به باور بخش قابل توجهی از کارشناسان، روزنامهنگاران و حتی برخی مقامات نظامی و سیاسی اسرائیلی، اگرچه هیچکس، جز خود دونالد ترامپ، نمیداند که آیا حملهای انجام خواهد شد یا نه و اگر انجام شود، زمان، دامنه و سطح آن چگونه خواهد بود، اما یک واقعیت از نگاه آنها غیرقابل انکار است.
به گفته این تحلیلگران، دونالد ترامپ و بهطور کلی ایالات متحده آمریکا، این حجم گسترده از تجهیزات و نیروهای نظامی را به خاورمیانه و بهویژه به خلیج فارس منتقل نکردهاند که صرفاً جنبه نمایشی داشته باشد. از دید آنها، انتقال چنین سطحی از توان نظامی به منطقه به این معناست که گزینه استفاده از آن نیز بهطور جدی در محاسبات نظامی و سیاسی آمریکا وجود دارد.
در همین چارچوب، کانال ۱۴ اسرائیل در یکی از گزارشهای خود اعلام کرده است که حتی فهرستی از افراد تهیه شده است؛ فهرستی که به گفته این شبکه با همکاری اسرائیل و در چارچوب نهادی که آمریکا ایجاد کرده تنظیم شده است. بر اساس این گزارش، در این فهرست نام افرادی در داخل جمهوری اسلامی ثبت شده که در چهار هفته اخیر نقش مستقیم یا غیرمستقیم در کشتار شهروندان ایران داشتهاند و این افراد میتوانند بخشی از اهداف حمله احتمالی آمریکا در صورت آغاز عملیات باشند.
مجموعه این تحولات باعث شده است که اسرائیل تمام تلاش خود را برای آمادگی بهکار بگیرد. اما این آمادگی برای چه سناریویی است؟ بنا بر تحلیل رسانههای اسرائیلی، این آمادگی برای وضعیتی است که در صورت حمله ایالات متحده به جمهوری اسلامی، تهران در واکنش بخشی از توان موشکی خود را به سمت اسرائیل شلیک کند. از همین رو، ارتش اسرائیل خود را نهفقط برای دفاع، بلکه برای پاسخ تهاجمی نیز آماده میکند.
بخشی از این آمادگیها با همکاری مستقیم ایالات متحده انجام شده است. رسانههای اسرائیلی میگویند سامانههای دفاعیای که آمریکا قصد استقرار آنها را در منطقه داشته، هم برای دفاع از اسرائیل و کشورهای منطقه و هم برای حفاظت از پایگاههای نظامی آمریکا تکمیل شده است. این آمادگیها تنها به حوزه دفاعی محدود نمیشود و شامل آمادگیهای پشتیبانی، لجستیکی و تقویت توان عملیاتی ارتش اسرائیل نیز هست.
در ادامه این فضای پرتنش، نیروی هوایی ایالات متحده نیز اعلام کرده است که بهزودی یک رزمایش چندروزه آمادگی عملیاتی را در منطقه برگزار خواهد کرد. بر اساس بیانیه نیروی هوایی آمریکا، این رزمایش با هدف نمایش توانمندیهای عملیاتی، تقویت بازدارندگی، کاهش خطر محاسبه اشتباه و اطمینانبخشی به شرکای منطقهای انجام میشود و نشاندهنده حضور نظامی معتبر، آماده و مسئولانه ایالات متحده در منطقه است.
در واکنش به این تحولات، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، هشدار داده است که جمهوری اسلامی به هرگونه حمله احتمالی پاسخی فراگیر خواهد داد؛ هشداری که نشان میدهد مقامهای جمهوری اسلامی نیز سناریوی درگیری را بهطور جدی مدنظر قرار دادهاند.
بقایی در بخش دیگری از مواضع خود، گزارشها درباره تبادل پیام میان عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ را «دروغ» خوانده است. او در نشست خبری روز دوشنبه ششم بهمن تأکید کرده که چنین تبادل پیامی «صحت ندارد» و طرح این موضوع را به رسانههای اسرائیلی نسبت داده است.
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، اسرائیل را دشمن «هرگونه دیپلماسی» معرفی کرده و آن را یکی از منابع تولید اطلاعات جعلی دانسته است. این در حالی است که بقایی پیش از این گفته بود کانال ارتباطی میان وزیر خارجه جمهوری اسلامی و نماینده ویژه رئیسجمهور آمریکا باز است و هر زمان که نیاز باشد مورد استفاده قرار میگیرد و این کانال در کنار نقش سفارت سوئیس در تهران فعال است.
بقایی همچنین در واکنش به ورود ناوهای خارجی به منطقه اعلام کرده است که این تحرکات «هیچ اثری» بر عزم و اراده جمهوری اسلامی برای دفاع از خود نخواهد داشت. او گفته است نیروهای مسلح جمهوری اسلامی با دقت تمام تحرکات را زیر نظر دارند و هشدار داده که گسیل نیرو و طرح تهدید «خلاف اصول نظام بینالملل» است و در صورت زیر پا گذاشته شدن این اصول، ناامنی متوجه همگان خواهد شد. او تأکید کرده که به هرگونه تعرضی پاسخی فراگیر و پشیمانکننده داده خواهد شد.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که گمانهزنیها درباره احتمال اقدام نظامی علیه ایران افزایش یافته است؛ وضعیتی که پس از سرکوب گسترده اعتراضات سراسری و کشته شدن هزاران معترض به دست نیروهای حکومتی و نیز هشدارهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به مقامهای ایرانی شکل گرفته است.
در همین حال، یک مقام ارشد آمریکایی روز دوشنبه به فاکسنیوز دیجیتال گفته است که گروه رزمی ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن «نزدیک است»، اما از نظر فنی هنوز وارد حوزه مسئولیت فرماندهی مرکزی ایالات متحده نشده است و در موقعیت فعلی، توان انجام حملات مستقیم علیه ایران را ندارد.
دونالد ترامپ شامگاه پنجشنبه دوم بهمن، پس از شرکت در مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس، از اعزام نیروی بزرگ نظامی به سوی ایران خبر داده و گفته بود آمریکا ترجیح میدهد اتفاقی رخ ندهد، اما تحرکات ایران را از نزدیک زیر نظر دارد. او پیش از این سخنان، بارها از آمادگی برای گفتوگو با مقامهای جمهوری اسلامی نیز سخن گفته بود.
بقایی در واکنش به این موضوع نیز اعلام کرده که جمهوری اسلامی هرگز از دیپلماسی و مذاکره رویگردان نبوده، اما تأکید کرده است که مذاکره تنها با طرفی ممکن است که به دنبال جنگ و تقابل نباشد.
در سطح بینالمللی، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، نیز هشدار داده است که هرگونه حمله نظامی آمریکا به ایران میتواند گامی تازه در جهت بیثباتسازی خاورمیانه باشد و تأکید کرده که روسیه همچنان برای کاهش تنشها تلاش میکند و خواهان تمرکز طرفها بر راهحلهای سیاسی و مذاکره است.
همزمان، به گزارش خبرگزاری رویترز، مقامهای ارشد چین نیز در پکن با دبیرکل سازمان همکاری اسلامی دیدار کردهاند؛ گفتوگوهایی که پس از هشدار مقامهای ایرانی مبنی بر تلقی هرگونه حمله به ایران بهعنوان جنگ تمامعیار انجام شده و از نگاه ناظران، نشاندهنده نگرانی قدرتهای جهانی از ورود منطقه به مرحلهای تازه از بحران است.
