در شرایطی که علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی بارها گفته است مخالف مذاکره با آمریکاست اما دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا ادعا میکند که رژیم «ایران میخواهد مستقیم با ما مذاکره کند.»
دونالد ترامپ که روز پنجشنبه ۱۴ فروردین سوار بر هواپیمای ویژه رئیسجمهوری با خبرنگاران صحبت میکرد، افزود: «آنها (ایرانیها) میخواستند از واسطهها استفاده کنند که فکر نمیکنم دیگر منطقاً درست باشد. فکر میکنم آنها نگران هستند و احساس آسیبپذیری میکنند. و من نمیخواهم که اینطوری فکر کنند».
رئیس جمهوری آمریکا پیشتر گفته بود که نامهای رسمی به رهبری جمهوری اسلامی ارسال کرده و در آن خواستار مذاکره پیرامون برنامه هستهای تهران شده است.
وقتی خبرنگاری از رئیسجمهور آمریکا درباره محتوای پاسخ ایران به نامه او پرسید، گفت: «نامهها را فراموش کنید. من فکر میکنم که آنها خواستار گفتوگوی مستقیم هستند».
اظهارات آقای ترامپ میتواند واکنشی به گفتههای مقامهای جمهوری اسلامی بویژه مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، و عباس عراقچی، وزیر خارجه، باشد که اعلام کرده بودند ایران با گفتوگوی غیرمستقیم با آمریکا درباره پرونده هستهایش مشکلی ندارد.
پزشکیان حتی گفته بود علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، با این نوع گفتوگوها موافقت کرده است.
مسعود پزشکیان دهم فروردینماه ۱۴۰۴ در جلسه هیأت دولت گفت، پاسخ نامه دونالد ترامپ از طریق عمان به نماینده آمریکا رسیده است و علی خامنهای تأکید کرده مذاکره غیرمستقیم با آمریکا میتواند ادامه داشته باشد.
بهرغم اینکه آقای ترامپ خواهان مذاکرات مستقیم با ایران برای دستیابی به توافقی تازه در مورد برنامه هستهای ایران است، اما سایت اکسیوس روز ۱۲ فروردین به نقل از منابع آمریکایی گزارش داده بود که رئیسجمهور آمریکا بهطور جدی پیشنهاد ایران برای گفتوگوی غیرمستقیم را بررسی میکند.
ابوالفضل ظهرهوند عضو کمیسیون امنیت ملّی مجلس شورای اسلامی به وبسایت «خبر۲۴» گفت: «نزدیک بودن جنگ علیه ایران، فشار روانی آمریکا است.» او ادعاهای ترامپ مبنی بر امکان پذیرش شرایط تحمیلی از سوی حکومت ایران را رد کرد و گفت: «ایران اوکراین نیست و هرگز در برابر زورگوییهای آمریکا تسلیم نخواهد شد.»
مقامات جمهوری اسلامی میگویند، آمریکا به دنبال «خلع سلاح» آنها است و زیربار چنین مذاکراتی نخواهند رفت اما در مقابل ترامپ دو گزینه پیش روی تهران گذاشته است: مذاکره و رسیدن به یک توافق یا بمباران!
در واکنش به اظهارات ترامپ، گیدئون ساعر وزیر خارجه اسرائیل گفت، «مسیر دیپلماتیک را برای پیشگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای رد نمیکنیم.»
او توضیح داد، «همانطور که میدانید ما با ایرانیها صحبت نمیکنیم، اما آنها روشن کردهاند که آماده مذاکره غیرمستقیم با آمریکا هستند و ما از آغاز چنین مذاکراتی متعجب نخواهیم شد.»
گیدئون ساعر پس از دیدار با همتای فرانسوی خود، ژان نوئل بارو در جمع خبرنگاران تأکید کرد: «افراطیترین رژیم جهان نباید به خطرناکترین سلاح جهان دست یابد. هدف ممانعت از دستیابی رژیم ایران به سلاح هستهای بین فرانسه و اسرائیل مشترک است.»
دیدار گیدئون ساعر با وزیر خارجه فرانسه در پاریس پس از آن انجام شد که، ژان نوئل بارو گفت، «بدون توافق جدید برخورد نظامی اجتنابناپذیر است.»
با این حال، ترامپ در هفتههای اخیر بارها ایران را به حملات نظامی و بمباران تهدید کرده است. وی هفته گذشته هشدار داد: «اگر توافقی حاصل نشود، بمباران در راه است.»
در پاسخ، مقامات جمهوری اسلامی نیز هشدار دادهاند که در صورت هرگونه حمله، «پاسخی قاطع» به نیروها و منافع آمریکا در منطقه خواهند داد.
مقامات ایرانی تاکنون احتمال مذاکره مستقیم با واشنگتن را رد کردهاند، اما گفتهاند که برای گفتوگوهای غیرمستقیم از طریق واسطهها آمادگی دارند. نامه پاسخ ایران نیز از طریق عمان به ایالات متحده ارسال شده است.
هنوز مشخص نیست که آیا ایران واقعاً موضع خود را تغییر داده یا اینکه دونالد ترامپ صرفاً در حال گمانهزنی درباره تغییر رویکرد تهران است.
اظهارات تازه رئیسجمهوری آمریکا در شرایطی است که واشنگتن همچنان به افزایش فشار اقتصادی بر ایران ادامه میدهد و در تلاش است تا صادرات نفت ایران، بهویژه به چین، را بهطور کامل متوقف کند.
همزمان، پنتاگون به استقرار گسترده نیروها و تجهیزات در اطراف ایران دست زده است تا در صورت تصمیم ترامپ به حمله، آمادگی لازم را داشته باشد.
رئیسجمهور ایالات متحده تهدید کرده که اگر با تهران بر سر برنامه هستهایش به توافق جدیدی نرسد، تعرفههای ثانویه علیه آن وضع میشود و ایران بمباران خواهد شد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، میگوید که «احتمال نمیدهد» حمله نظامی به ایران صورت گیرد ولی تهران «پاسخ متقابل محکمی» به حملهٔ احتمالی میدهد.
آقای ترامپ از زمان آغاز دور دوم ریاستجمهوری خود در ژانویه امسال، سیاست «فشار حداکثری» دورهٔ اول ریاستجمهوریاش علیه ایران را بازگردانده است. او در اردیبهشت سال ۱۳۹۷ از توافق هستهای شش قدرت جهانی با ایران، موسوم به «برجام»، خارج شد و تحریمهای شدید علیه تهران را بازگرداند.
کشورهای غربی از جمله ایالات متحده مدتهاست که ایران را به تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای متهم میکنند، اما تهران آن را رد کرده و می گوید که فعالیتهای غنیسازیش صرفاً برای «اهداف صلحآمیز» است.