بامداد امروز و در پی افزایش بیسابقه تنشها میان واشینگتن و تهران، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در واکنشی شتابزده به هشدارهای قاطع دونالد ترامپ، مدعی شد که حکومت هیچ برنامهای برای اعدام بازداشتشدگانِ خیزش اخیر ندارد. عراقچی در گفتگو با شبکه فاکسنیوز آمریکا، با لحنی که نشاندهنده هراس از پیامدهای احتمالی است، صراحتاً اعلام کرد که هیچ حکمی برای اعدام معترضان در حال حاضر یا در آینده نزدیک اجرا نخواهد شد. این اظهارات تنها ساعاتی پس از آن بیان شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، با استناد به منابع معتبر خود از توقف ماشین اعدام در ایران خبر داده بود. ترامپ پیشتر با تعیین یک خط قرمز شفاف، هشدار داده بود که در صورت اجرای هرگونه حکم اعدام علیه شهروندان معترض، ایالات متحده دست به «اقدامی بسیار جدی» خواهد زد؛ هشداری که بسیاری از تحلیلگران آن را به معنای آغاز قریبالوقوع عملیات نظامی تعبیر کردهاند.
در حالی که دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی تلاش میکند تا با تکذیب اعدامها از شدت فشارهای بینالمللی بکاهد، قوه قضاییه نیز در بیانیهای پیرامون وضعیت «عرفان سلطانی»، یکی از معترضان بازداشتی، مدعی شد که اتهامات وی فاقد مجازات مرگ است. با این حال، سوابق طولانی حکومت در سرکوبهای خونبار و اظهارات تند مقامات امنیتی در روزهای نخستین اعتراضات، موجب شده است تا جامعه جهانی و سازمانهای حقوق بشری با دیده تردید به این عقبنشینی نگریسته و آن را تنها یک مانور دیپلماتیک برای خرید زمان بدانند. عباس عراقچی در بخش دیگری از گفتگوی خود، با تکرار ادعاهای همیشگی، اعتراضات مردمی را به اسرائیل منتسب کرد و مدعی شد که تهران کنترل کامل اوضاع را به دست گرفته است؛ ادعایی که با واقعیت جاری در خیابانهای ایران و تداوم خیزش سراسری در تضاد آشکار قرار دارد.
همزمان با این تنشهای کلامی، جهان خود را برای وقوع حوادثی بزرگتر آماده میکند. موج تخلیه اتباع خارجی از ایران به شکلی بیسابقه شدت گرفته است. کشورهای هند، لهستان و ایتالیا با پیوستن به صف ایالات متحده، فرانسه و سوئد، از تمامی شهروندان خود از جمله بازرگانان و دانشجویان خواستهاند تا فوراً و با استفاده از هر وسیله نقلیه در دسترس، خاک ایران را ترک کنند. این خروج دستهجمعی که با ارزیابیهای امنیتی مبنی بر ناپایداری شدید اوضاع و احتمال وقوع جنگ همراه است، نشاندهنده وخامت شرایط در پایتخت و سایر شهرهای بزرگ است. بریتانیا نیز در اقدامی معنادار، سفیر و تمامی کارکنان دیپلماتیک خود را به طور کامل از تهران خارج و سفارتخانه خود را تعطیل کرده است؛ اقدامی که معمولاً در ادبیات دیپلماتیک، آخرین گام پیش از وقوع یک درگیری نظامی گسترده محسوب میشود.
در عرصه بینالمللی، نگاهها به مقر سازمان ملل متحد در نیویورک دوخته شده است. به درخواست ایالات متحده، شورای امنیت سازمان ملل امروز جلسهای اضطراری را تحت عنوان «وضعیت در خاورمیانه» برای بررسی تحولات دراماتیک ایران برگزار خواهد کرد. این نشست در حالی تشکیل میشود که سازمان عفو بینالملل با انتشار بیانیهای تکاندهنده، از وقوع کشتارهای گسترده و بیسابقه توسط نیروهای سرکوبگر خبر داده و خواستار پایان دادن به مصونیت قضایی مقامات جمهوری اسلامی شده است. ویدئوهای تأیید شده از داخل کشور حاکی از استفاده سیستماتیک از سلاحهای جنگی علیه معترضان غیرمسلح است؛ موضوعی که دونالد ترامپ نیز با اشاره به آن، از مردم ایران خواسته است تا با تصرف نهادهای دولتی و ثبت نام آزارگران، خود را برای فردای آزادی آماده کنند. او بار دیگر با تاکید بر اینکه «کمک در راه است»، رژیم تهران را مسئول مستقیم جان شهروندان دانست.
وضعیت کنونی، ایران را در میان دو سنگ آسیابِ خیزش داخلی و تهدید نظامی خارجی قرار داده است. در حالی که آسمان کشور شاهد محدودیتهای پروازی است و گمانهزنیها درباره حمله نظامی آمریکا ظرف ساعات آینده به اوج خود رسیده، تناقض در گفتار مقامات حکومتی بیش از پیش آشکار شده است. از یک سو عراقچی از ثبات سخن میگوید و از سوی دیگر، تمام شواهد میدانی و دیپلماتیک از فرار سرمایهها و تخلیه سفارتخانهها حکایت دارند. اکنون تمامی نگاهها به نتیجه نشست اضطراری شورای امنیت و حرکت بعدی کاخ سفید دوخته شده است؛ جایی که به نظر میرسد زمان برای جمهوری اسلامی به سرعت در حال اتمام است و جامعه جهانی دیگر تمایلی به پذیرش ادعاهای بیپشتوانه تهران ندارد.
