فضای انتظار برای انجام توافق برجام و تداوم مخالفت‌ها با امضای برجام

در حالی که اخبار و گمانه‌زنی‌های اولیه و غیررسمی حاکی از این است که به زودی نشست برجام در سطح وزرای امور خارجه با هدف امضای توافق، برگزار خواهد شد، مخالفت‌ها با برجام در داخل اصولگرایان ایران هم با شدت بیشتری افزایش یافته است.
حسین شریعتمداری که یکی از مخالفان قدیمی و سرسخت برجام است و در ماه های اخیر تیم اخیر مذاکره‌کننده‌ را در مقایسه با تیم حسن روحانی، یک تیم انقلابی خوانده بود که جز منافع ایران به موضوع دیگری نمی‌اندیشد، حالا با جدی تر شدن احتمال امضای برجام و اذعان تیم هسته‌ای به اینکه برجام نمی تواند به تنهایی تمامی خواسته‌های طرف ایرانی را محقق کند، و باید به خواسته‌ها و مطالبات طرف مقابل هم توجه داشت، با تندی بیشتری اقدام به مخالفت با برجام کرده است.
شریعتمداری در یادداشتی در روزنامه‌ی خود کیهان، با اشاره به شروط اصلی ایران در خصوص دریافت تضمین از امریکا برای عدم خروج از برجام، شرط ایران برای دریافت غرامت را بی‌ارزش و غیرقابل قبول خوانده و گفته است که در صورت خروج امریکا از برجام هیچ تضمینی وجود ندارد که به دولت ایران در این خصوص غرامت بپردازد. وی این پیشنهاد را بی‌ارزش خوانده و با اشاره به اینکه چنین پیشنهادی هرگز تضمین‌کننده نیست، به بلوکه کردن دارایی‌های چند صد میلیارد دلاری امریکا اشاره کرده و گفته است که امریکا بر خلاف تمامی قوانین تعریف شده در حقوق بین‌الملل، صد‌ها میلیارد دلار از دارایی‌های ایران را بلوکه کرده است.وی تصریح کرده است که اگر امریکا از پرداخت غرامت نیز خودداری کند، ایران نمی‌تواند کاری بکند.
شریعتمداری با اشاره به خروج امریکا از برجام تصریح کرده است که با وجودی که امریکا متعهد به حضور در برجام بود، قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل را به آسانی زیر پا گذاشت. این فعال سیاسی تصریح کرده است که تنها تضمین قابل اعتماد و اطمینان‌آور این است که ایران هم در مقابل نقض عهد آمریکا دست به اقدامی بزند که انجام آن در اختیار خودش است و برای انجام آن به هیچ کانون و مرجع بیرون از دایره اختیارات خود، حتی شورای امنیت سازمان ملل نیز نیازی نداشته باشد.
وی در این خصوص به طرح راهبردی لغو تحریم‌ها اشاره کرده و گفته است که ایران باید تصریح کند که در صورت نقض عهد امریکا ایران از NPT خارج خواهد شد. وی در عین حال گفته است جمهوری اسلامی یقین داشته باشد که در صورت خروج از NPT هیچ اتفاق نامطلوبی رخ نخواهد داد.
شریعتمداری در بخش دیگری از سخنانش به خواست ایران در خصوص لغو همه‌ی تحریم‌ها اشاره کرده و با بیان این موضوع که این شرط مورد توافق همه‌ی مسئولان کشور است،‌ گفته است که با توجه به گزارش‌ها و اظهارنظرها مشخص است که تنها لغو تحریم‌های هسته‌ای در دستور کار قرار دارد و تحریم‌های من‌درآوردی امریکا من‌جمله تحریم‌های حقوق بشری به قوت خود باقی است. وی تصریح کرده است که این نوع لغو تحریم راهگشا نیست و تاثیر چندانی ندارد.
گرچه حسین شریعتمداری درست می‌گوید و با باقی ماندن بخشی از تحریم‌ها عملا امکان حیات عادی اقتصادی و تجاری برای ایران وجود ندارد، اما در عین حال کارشناسان تاکید دارند که در صورتی که ایران مطالباتی فرابرجامی دارد، باید همانگونه که امریکا بارها گفته است به مطالبات فرابرجامی امریکا نیز عمل کند.
این مذاکرات و گفتگوها همچنان که طی این سال‌ها و به ویژه دو سال اخیر بارها گفته شده است برای حل و فصل مناقشه هسته‌ای ایران و در دوسال اخیر برای بازگشت ایران و امریکا به تعهدات برجامی است که در سال ۲۰۱۶ بر سر آن توافق شده است،‌نه برای حل و فصل تمامی مشکلات اقتصادی و بازرگانی و سیاسی ایران با جهان. موضوع اصلی مذاکره در گفتگوهای اخیر، رفع سوءتفاهم‌ها برای بازگشت به تعهدات هسته‌ای توسط ایران و امریکا است، نه رفع تمامی مشکلاتی که ایران در حوزه اقتصادی و سیاسی و بازرگانی با آن مواجه است.
شریعتمداری تصریح کرده است که مذاکره‌کننده‌ها باید با جدیت خواستار لغو همه تحریم‌ها و تحت همه عناوین نظیر آیسا، سیسادا، ویزا، کاتسا شوند. وی گفته است مذاکره‌کننده‌ها مطمئن باشند در غیر این‌صورت، عملاً هیچ تحریمی را نمی‌توان لغو شده تلقی کرد.بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران این مطالبات را غیرواقعی می‌دانند.
بیگی نژاد عضو کمیسیون انرژی مجلس نیز با اشاره به اینکه متن پیش نویس توافق مورد دلخواه ایران نیست، گفته است نه راستی آزمایی را امریکایی‌ها قبول می‌کنند و نه تضمین می‌دهند که دوباره از برجام خارج نشوند و تحریم اعمال نکنند. وی با اشاره به اینکه در متن پیش‌نویس، قانون مجلس رعایت نشده است، تصریح کرده است که تحریم‌های کاتسا، ایسا و پاتریوت گرچه باید لغو می‌شدند، اما باقی مانده‌اند.
این نماینده‌ی مجلس تصریح کرده است که ایران در اصلاحات خود خواستار راستی آزمایی، انتفاع اقتصادی و عدم اجرای مکانیسم ماشه شده است.
در همین حال حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه ایران بار دیگر با اشاره به اینکه ایران منتظر دریافت پاسخ آمریکا است، اظهار داشت که ایران هرگاه اطمینان پیدا کند که همه خطوط قرمز ایران مورد توجه قرار گرفته و نفع اقتصادی کامل از توافق پیش روی ایران قرار دارد، در خصوص مراحل بعدی بحث خواهد کرد.
امیرعبدالهیان با بیان این موضوع که ایران نظرات خود را از طریق نماینده اتحادیه اروپا به طرف‌های مقابل از جمله آمریکا داده است و منتظر دریافت پاسخ است،‌ تصریح کرد نشست در سطح وزرای امور خارجه در صورتی برگزار خواهد شد که ایران اطمینان حاصل کند که نفع اقتصادی کامل از توافقی که پیش روست حاصل خواهد شد.