در حالی که ارزیابیهای کارشناسان حاکی از وقوع قریبالوقوع توافق بین ایران و غرب و به ویژه بازگشت ایران و آمریکا به تعهدات برجامی است، رد و بدل کردن پیامهای غیرمستقیم بین ایران و امریکا و تبادل نظرات طرفین دربارهی متن پیشنهادی و همچنین نظرات طرف مقابل همچنان ادامه دارد.
یک مقام وزارت امور خارجه امریکا در خصوص آخرین پیام پیشنهادی ایران که دو روز قبل به اتحادیه اروپا داده شد، اذعان کرده است که امریکا پاسخ ایران به پیشنهاد اتحادیه اروپا را از طریق بروکسل دریافت کرده و در حال بررسی آن است. وی همچنین گفته است که واشنگتن در حال انتقال دیدگاههایش به اتحادیه اروپا است.
یک سخنگوی اتحادیه اروپا که نامش فاش نشده نیز ضمن اشاره به این موضوع که اروپا در حال بررسی پیشنهادات ایران است گفته است که اروپا پیشنهادات ایران را همراه با سایر طرفهای برجام و آمریکا بررسی میکند.وی گفته است اروپا در کنار بررسی پیشنهادات اروپا به مشورتهای خود با دیگر طرفهای برجام و آمریکا در خصوص ادامه مسیر مشورت میکند.
وی در عین حال برنامهی زمانبندیای در این خصوص ارائه نکرده است.
این در حالی است که ایران راستیآزمایی رفع تحریمها، اخذ تضمین در خصوص ماندگاری برجام و رفع ادعاهای پادمانی آژانس اتمی را اصلیترین مطالبات خود در مذاکرات رفع تحریمها قرار داده است.
گرچه در روزهای اخیر چرخشهای قابل توجهی نیز در رویکرد مخالفا برجام رخ داده و بسیاری از مخالفان برجام با ملایمت بیشتری نسبت به برجام، از رویکرد تند پیشین خود علیه برجام دست کشیدهاند.
در همین حال ایران هم ضمن دفاع از پاسخ خود به پیشنویس توافق که توسط اتحادیه اروپا ارائه شده است، پاسخ ایران به پیشنهاد اتحادیه اروپا را واقع بینانه و حرفهای عنوان کرده و تاکید دارد پاسخ ایران شامل نکات مهمی میشود که منافع ملی ایران را تامین میکند.
یک مقام ایرانی که نام وی هم فاش نشده است، در این خصوص تصریح کرده است که در حال حاضر آمریکا باید در تعامل با پاسخهای ایران به پیشنهاد اتحادیه اروپا، از خود نرمش لازم را نشان دهد. وی با اشاره به تغییر موضع امریکا در مذاکرات اخیر وین، تاکید کرده است که نشانههای رسیدن به توافق نسبتا افزایش یافته است.
همچنین اولیانوف نمایندهی روسیه در مذاکرات که به تازگی نقش سخنگوی وزارت امور خارجه ایران را نیز پیدا کرده است، بااشاره به این موضوع که توپ اکنون در زمین واشنگتن است، پیشنهادهای ایران به اتحادیه اروپا را سازنده خوانده است.
اولیانوف همچنین ضمن بیان این موضوع که ممکن است به زودی دیداری در سطح وزرای امور خارجه برگزار شود، گفته است که ایران طی روند اصلاح طرح احیای توافق هستهای پیشنهاد تقویت ضمانتهای مربوط به حفظ توافق در آینده را نیز مطرح کرده است. وی گفته است ایرانیها آمادهی انعقاد توافق هستند.
برخی اخبار غیررسمی در خصوص مفاد پیشنهادات ایران حاکی از این است که ایران در این پیشنهادات درخواست غرامت از امریکا در صورت خروج امریکا از برجام را مطرح کرده است. با این حال مقامهای غربی نیز به شکل غیررسمی تاکید کرده اند که پیشنهاد ایران از حد بسته شدن پروندهی پیشین هستهای ایران فراتر نمیرود. آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیش از این خواستار تحقیقات بیشتر دربارهی منشا ذرات مواد هستهای شده بود که پیشتر توسط بازرسان آژانس طی سالهای گذشته در محلهای مختلف کشف شده است.
ایران ضمن مخالفت با انجام این تحقیقات، در این خصوص تاکید کرده است توافق هستهای تنها در صورتی میتواند احیا شود که این تحقیق توسط آژانس، برای همیشه مختومه اعلام شود.ایران ابراز امیدواری کرده است که تا دو روز آینده به طور متقابل پاسخ طرف مقابل را دریافت کند.
در عین حال مجلس هنوز موافقت خود با برجام و بازگشت ایران به توافق هستهای را اعلام نکرده است. کوچکی زاده در این خصوص تصریح کرده است که مجلس هنوز متن پیشنویس احیای برجام را ندیده است. وی با بیان این موضوع که اجباری برای آوردن متن به مجلس وجود ندارد، در عین حال گفته است که از وجه قانونی، دولت باید متن را به مجلس میآورد و مجلس میدید که پیشنهاد اروپاییها چیست.
این اظهارات نشان میدهد که بسیاری از سیاسیون با بدیهیات اقدامات دیپلماتیک آشنا نیستند و در شرایطی که دستگاه دیپلماسی در حال تصمیمگیری دربارهی حیاتیترین موضوعات دیپلماسی است،نمیتوان این متن و مذاکرات حرفهای حساس را در اختیار گروههای مختلف قرار داد و آن را در معرض نظرات نمایندگان مجلس یا دیگر گروههای سیاسی غیرمطلع قرار داد. چنین متنهای در سطوح عالی نظامهای سیاسی بررسی و ارزیابی میشوند و در نهادهایی مانند مجلس مورد بررسی قرار نمیگیرند.
به نظر میرسد که اشتیاق مجلس برای دیدن متن پیشنهادی اروپا بیشتر از کنجکاوی است تا ارائهی نظرات کارشناسی. اما به گفتهی کارشناسان طرح چنین مواردی علاوه بر آنکه با محرمانهگی این متون در تناقض است، ممکن است به ارائهی نظرات غیرکارشناسی و غیرتخصصی در این خصوص بینجامد که چالشهای دستگاه دیپلماسی را دوچندان میکند. قرار است در جلسه غیر علنی مجلس امروز در این باره صحبت شود.
سر تیتر خبرها آخرین تحولات مذاکرات احیای برجام، آمریکا و بررسی پیشنهادهای ایران
