ابهامها دربارهی ادامه ی مذاکرات و انجام توافق بین ایران و غرب همچنان ادامه دارد. حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه در گفتگو با کاترین کولونا وزیر امور خارجه فرانسه، ضمن ابراز امیدواری در خصوص توسعه مناسبات دو کشور در عرصههای گوناگون از آمادگی ایران برای ارتقای سطح همکاریها بر اساس احترام و همکاری متقابل خبر داد و با اشاره به گفتگوهای احیای برجام در وین و دوحه اظهار داشت ارزیابی ایران از گفتگوهای اخیر دوحه مثبت است. وی خاطرنشان کرد که با وجود این، باید دید طرف آمریکایی چطور میخواهد از فرصت دیپلماسی استفاده کند.
امیرعبداللهیان در این گفتگو با تاکید بر اینکه در حال حاضر مسیر دیپلماسی باز است، اظهار داشت جمهوری اسلامی برای رسیدن به نقطه نهایی توافقی خوب و پایدار، جدی و صادق است. وی تصریح کرد ایران همواره در مذاکرات، پیشنهادات و ایدههای مثبت خود را مطرح کرده است.
امیرعبداللهیان در عین حال بار دیگر امریکا را مسئول شکست مذاکرات معرفی کرد و اظهار داشت طرف آمریکایی بدون رویکرد مبتنی بر ابتکار و پیشرفت در دوحه حضور پیدا کرده است. وی افزود جمهوری اسلامی ایران معتقد است که نباید جای ابتکار سیاسی را، تکرار مواضع قبلی پر کند.
وزیر امور خارجه ایران تصریح کرد جمهوری اسلامی ایران همواره به تعهدات خود پایبند بوده و انتظار دارد طرفهای مقابل نیز به تعهدات خود به درستی عمل کنند.
آنچه که جمهوری اسلامی آن را به عنوان ابتکار عمل ایرانیها در مذاکرات عنوان میکند، عبارتست از پیشنهاداتی که خلاف تعهدات قبلی جمهوری اسلامی و خلاف تعهدات دولت قبل و حتی بدون توجه به نکات دیپلماتیک و سیاسی و نیز شرایط بینالمللی ارائه میکند و انتظار دارد که دیگر کشورها هم آن را بپذیرند. ضمن اینکه تیم جدید مذاکرهکننده در حالی خواستار آن است که دولت امریکا به ایران این تضمین را بدهد که در آینده هم از برجام خارج نشود، که نه تنها دادن این تعهدات از نظر حقوقی برای دولت امریکا قابل اجرا نیست، بلکه حتی خود تیم مذاکرهکننده هم به استناد شعار تیم قبلی در این خصوص که تا دربارهی همهچیز توافق نشود دربارهی هیچ چیز توافق نشده است، از زیر بار پذیرش تعهدات تیم قبلی هم شانه خالی کرده و با غیرقابل قبول دانستن توافقهایی که بین تیم قبلی و نمایندگان غربی صورت گرفته از ابتدای آغاز دور جدید گفتگوها در دولت جدید بارها تکرار کرده است که تعهدات تیم قبلی را قبول ندارد.
امیرعبداللهیان در گفتگو با بدر البوسعیدی وزیر امور خارجه عمان هم با بیان اینکه مذاکرات سازنده منوط به جدیت، داشتن ابتکار و انعطافپذیری در طرف آمریکایی است، تاکید کرد جمهوری اسلامی ایران برای حصول توافقی پایدار و قوی کاملا جدی است.
در همان حال ابراهیم رئیسی نیز در دیدار با ادین اولیویری لوزانو، سفیر جدید سوئیس در ایران و در آئین دریافت استوارنامه وی، ضمن تاکید بر نقش دیپلماتیک سفارت سوئیس در تهران اظهار داشت که آمریکا و کشورهای اروپایی در قبال ایران گرفتار اشتباه محاسباتی هستند. وی ابراز امیدواری کرد که سفیر جدید سوئیس در ایران، واقعیات ایران را به دولت متبوع خود و دیگر کشورها منتقل کند تا متوجه شوند که ایران علیرغم دشمنیها، به پیشرفت خود ادامه داده است و سیاستهای سلطهطلبانه آنها اثر معکوس گذاشته است.
رئیسی همچنین اقدام آمریکا و سه کشور اروپایی در پیشنهاد صدور قطعنامه در شورای حکام حین مذاکرات برای توافق را اقدامی غیرمسئولانه و ناقض روح مذاکره و توافق و بیانگر تناقض رفتاری آنها دانست و تاکید کرد که آمریکا باید تصمیم بگیرد که به الزامات مذاکره و توافق پایبند بماند.
وضعیت آیندهی مذاکرات همچنان مبهم و نامشخص است. گرچه علی باقری سرپرست تیم مذاکرهکنندهی جمهوری اسلامی تاکید کرده است که طرفین در حالی نهایی کردن محل مذاکرات است، محمد مرندی تحلیلگر سیاسی و مامور تیم مذاکرهکنندهی جمهوری اسلامی در گفتوگو با خبرگزاری روسی اسپوتنیک با بیان اینکه محل برگزاری دور بعدی مذاکرات رفع تحریمهای ایران هنوز نامشخص است و توافقی در اینخصوص صورت نگرفته، تاکید کرده است که آمریکا و اروپا به دلیل شیوع کرونا و بحران اوکراین تحت فشار قرار دارند و به توافق با ایران نیاز دارند.
مرندی همچنین در خصوص مذاکرات دوحه نیز اظهار داشت واشنگتن خواستار ابزاری برای اعمال فشار به تهران است، اما نمیتوان گفت که مذاکرات قطر پیشرفتهایی نداشته است.
وی اظهار داشت پذیرش خواستهها و شرایط تهران برای واشنگتن سخت است و اگر تصمیم فقط با اروپاییها بود حتماً توافق میشد.
مرندی همچنین تصریح کرد که جمهوری اسلامی ایران اصرار دارد که توافق به گونهای اجرا شود و تحریمها به گونهای برطرف شود که موانع در شرایط اقتصادی ایران خاتمه یابد.
این همان چالشی است که جمهوری اسلامی و توافق با آن مواجه است.
جمهوری اسلامی تصور میکند که این اروپاست که به توافق برجام نیاز دارد و به همین دلیل با بیتوجهی و بدون توجه به حساسیت و ضیق بودن فرصت با کندی و اهمال کاری مذاکرات را پیش میبرد و عجلهای در به نتیجه رسیدن هرچه سریعتر مذاکرات ندارد.این در حالی است که کارشناسان و شخص ظریف بارها هشدار دادهاند که اگر توافق هرچه سریعتر انجام نشود، شرایط جهانی به سمتی خواهد رفت که عملا امکان توافق را برای ایران به حداقل میرساند. اما نباید فراموش کرد این نوع تبلیغات دولت رییسی از انجا نشات می گیرد که اعلام رسمی شکست مذاکرات تبعات بین المللی و داخلی سنگسنی برای این کشور به همراه دارد.
