در حالی که بسیاری از کارشناسان با ابراز نگرانی از عدم انجام توافق، نگران عدم دستیابی به توافق هستند، علی باقری مذاکرهکنندهی ارشد جمهوری اسلامی با اشاره به اینکه زمان و مکان مذاکرات در حال نهایی شدن است، اظهار داشت مذاکرات در دوحه در یک چارچوبی که از قبل تعیین شده بود، شکل گرفته بود.
وی همچنین خاطرنشان کرد که ادامه گفتوگوها براساس توافقی است که بین جمهوری اسلامی و طرف مقابل که به طور مشخص آندره مورا است، ادامه دارد.
در این میان سفر علی باقری به روسیه بلافاصله پس از انجام مذاکرات دو روزه در دوحه قطر، انتقادات زیادی را به دنبال داشت. علی مطهری در توئیتی نوشت: سیاست شرق گرایی در ایران به آنجا رسیده که قبل از مذاکره دوحه ، وزیر خارجه روسیه به ایران میآید، یعنی این مذاکرهی بدون حضور ما با اجازه ماست، و بعد از مذاکره دوحه هم بلافاصله هیات مذاکرهکننده ایرانی برای دادن گزارش و دریافت رهنمود به مسکو میرود بدون آنکه به مردم گزارشی داده باشد.بدیهی است که روسیه مایل نیست که برجام احیا و ایران وارد بازار نفت و گاز شود چون با هدف او در تجاوز به اوکراین سازگار نیست. متأسفانه مسئولان ما منافع ملی را با منافع روسیه پیوند زدهاند.
باقری به دروغ در پاسخ ادعا کرده است چین به دلیل وضعیت کرونا شرایط مناسبی برای سفر ندارد به این جهت ما با چینیها از طریق سفارت آنها در تهران و سفارت ما در پکن و از طریق تلفن رایزنیهای مستمری داریم و به علت آنکه روسها محدودیت کرونایی ندارند بعضی وقتها یا آنها میآیند یا ما میرویم.
به نظر میرسد که تیم مذاکرهکنندهی جمهوری اسلامی چندان به اهمیت انجام هرچه سریعتر توافق واقف نیست و همچنان با وقتکشی و به تاخیر انداختن توافق، از فرصتهایی که برای کاهش قیمت دلار و همچنین فروش نفت و برقراری امکان برای تجارت بین ایران و جهان برای ایران فراهم شده است، صرفنظر میکند.
با این حال جمهوری اسلامی همچنان امریکا را مقصر به نتیجه نرسیدن مذاکرات معرفی میکند و تاکید دارد که علت شکست مذاکرات، عدم تضمیندهی آمریکا و برنداشتن تمامی تحریمهاست.
برخی کارشناسان نیز با اشاره به اینکه غربیها خواستههای ایران را فرا برجامی میدانند تاکید دارند که با توجه به این عوامل مذاکرات به احتمال زیاد به نتیجه نخواهد رسید. کارشناسان تاکید دارند که منظور از توافق، موافقت بر سر حداقلهاست.
برخی کارشناسان با اشاره به اینکه اسرائیل در مذاکرات بین ایران و غرب، بازیگر سوم در بحث برجام است، اظهار میدارند که اسرائیل تاکید دارد که چه توافق بشود و چه توافق نشود باید موجودیت آن تضمین شود.
با وجود این موارد برخی کارشناسان با ابراز نگرانی از به نتیجه نرسیدن مذاکرات تاکید دارند که با توجه به اینکه فرصت زیادی برای احیای برجام باقی نمانده است، آینده نسبتا مبهم به نظر میرسد. این کارشناسان سیاست بینالملل با اشاره به فرصت یکسالهی برجام تصریح کرده است که اگر در ماههای آینده توافق برجام به نتیجه نرسد، باید برای یک توافق جدید برنامهریزی شود. و در عین حال یادآور شدهاند که تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی هم از توانایی لازم برای پیشبرد مذاکرات برخوردار نیست.
بسیاری از کارشناسان با توجه به کندی پیشرفت مذاکرات، تاکید دارند که جمهوری اسلامی ایران تمایلی برای انجام توافق بین ایران و غرب ندارد به همین دلیل مذاکرات ر ا با حساسیت دنبال نمیکند.
با این حال برخی از تحلیلگران با توجه به شرایط اقتصادی در ایران و کمبود منابع که مشکلات زیادی را برای کشور ایجاد کرده است، تاکید دارند که جمهوری اسلامی مایل به انجام توافق بین ایرن و غرب و بازگشت به توافق و همچنین رفع تحریمها هست، اما به دلیل ناتوانی در انجام مذاکرات و بیاطلاعی از سازوکارهای بینالمللی مذاکرات با عدم پیشرفت مواجه شده است.
این بیاطلاعی از سازوکارهای بینالمللی به تیم مذاکرهکننده محدود نمیشود و برخی از کارشناسان نیز به جمهوری اسلامی ایران و تیم مذاکرهکننده پیشنهاد دادهاند که برای دریافت تضمین از اروپا، اروپا و امریکا را ملزم کنند که متعهد شوند که در ایران سرمایهگذاریهای هنگفت انجام دهند.
تمامی این پیشنهادها نشاندهندهی این است که نه تیم مذاکرهکننده و نه برخی از کارشناسان از سازوکارهای اقتصادی در کشورهای اروپایی و امریکایی مطلع نیستند و نمیدانند که شرکتهای تجاری و بازرگانی در اروپا و امریکا از دستورات دولتها پیروی نمیکنند و دولتها و وزرای امور خارجهی این کشورها از طرف شرکت های خود نمیتوانند به دیگر کشورها تعهدات مالی و بازرگانی بدهند.
تلاش های جدید تهران برای زدودن آثار منفی شکست مذاکرات احیا برجام در قطر
مطالب مرتبط
