در پی سفر جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به ایران، بنا بر اظهاراتش در نشست خبری مشترک با امیرعبداللهیان مذاکرات ایران با آمریکا با وساطت اتحادیه اروپا به زودی در یکی از کشورهای حاشیه خلیج فارس که قطر خواهد بود برگزار میشود.وی در عین حال تصریح کرد بحثهای مربوط به اجرا، ضمانتها و وضعیت سپاه هنوز حل نشده است. بورل تاکید کرد هدف اصلی سفر وی، شکستن بن بست برجام و کم کردن تنشها است.
وی خاطرنشان کرد از بین بردن بنبست برجام برای وی اهمیت دارد و تاکید کرد قرار است مذاکرات برجام در روزهای آینده و به سرعت آغاز شوند.
جوزپ بورل، که این اظهارات را در نشست خبری مشترک با امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه ایران عنوان میکرد، تصریح کرد ایالات متحده و ایران، نه به صورت مستقیم، بلکه از طریق وی و تیم او به عنوان هماهنگکننده، گفتگو خواهند کرد.
بورل همچنین در نشست خبری خاطرنشان کرد مذاکرات بین ایالات متحده با ایران و اتحادیه اروپا در وین انجام نخواهد شد. وی تاکید کرد این مذاکرات در فرمت ۴+۱+ آمریکا نخواهد بود.
بنا به گفتهی بورل، مذاکرات احتمالا در جایی نزدیکتر به خلیج فارس و به طور خاص، در یکی از کشورهای حاشیه خلیج فارس برگزار خواهند شد.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با اشاره به اینکه مذاکرات متوقف شده بود و هیچ چشماندازی برای از سرگیری مذاکرات وجود نداشت، اظهار داشت به لطف گفتگوهای اخیر، در روزهای آینده دوباره با تماسهای نزدیک بین ایالات متحده و ایران، مذاکرات آغاز خواهد شد. وی این موضوع را یک خبر خوب دانست و از مخاطبان خود در بین اصحاب رسانه خواست تا امیدوار باشند که این امر دوباره برجام را روی ریل بیاورد.
بورل تصریح کرد که آنچه باید حل و فصل شود، مسائل مربوط به اجرا، ضمانتها، و وضعیت سپاه پاسداران است.
این عضو بلندپایهی سیاست خارجی اتحادیه اروپا در نشست خبری با رسانههای خارجی با تایید این موضوع که در زمانی خاص، روسیه به شدت با این توافق مخالف بود، دلیل این مخالفت را حضور ایران در بازار نفت دانست و گفت روسیه اطمینان داشت که مطمئناً ایران به بازار نفت خواهد آمد و منابع جایگزین نفت روسیه را ارائه خواهد کرد و به همین دلیل با آن مخالفت میکردند.
وی افزود با این وجود پس از تماسهای ایرانیها با روسها، روسیه مخالفت خود را نسبت به توافق پس گرفتند.
در واکنش به این اظهارات بورل، همتی، رئیس سابق بانک مرکزی و همچنین کاندیدای ریاست جمهوری در سال ۱۴۰۰ گفته است اگر ظهارات بورل در این خصوص درست باشد، ایران در این ۴ ماه که روسیه جلوی انجام توافق و مذاکرات را گرفته است، میتوانست ۱۸ میلیارد دلار درآمد از طریق فروش نفت و حضور در بازار نفت به دست بیاورد که روسیه جلوی آن را گرفته است.
این اولین بار نیست که شائبهی صرفنظر کردن از منافع ملی ایران توسط جمهوری اسلامی ایران به نفع منافع روسیه، به طور جدی مطرح میشود.
خود مقامهای روسی در ابتدای جنگ اوکراین که همزمان مذاکرات برجامی هم در جریان بود به صراحت اعلام کردند که در صورت تحریم روسیه اجازهی برقراری توافق ایران با غرب را نخواهند داد. آنها گرچه در روزهای بعد از شدت اظهارات خود کاستند و آن را تکذیب کردند، اما به گفتهی بسیاری از کارشناسان، کارشکنیهای روسیه در حین برگزاری مذاکرات حتی قبل از آغاز جنگ اوکراین نیز با مدیریت روسیه و با این هدف صورت پذیرفت که روسیه بتواند با خیال راحت جنگ روسیه علیه اوکراین را برنامه ریزی کند و از این طریق از غرب امتیاز بگیرد.
علاوه بر موضوع برجام، جمهوری اسلامی تاکنون از فرصت صادرات گاز به اروپا نیز که منافع روسیه را در این خصوص به خطر میاندازد استفاده نکرده است و مردم ایران و اقتصاد ایران را از صدها میلیارد دلار درآمد گازی محروم کرده است. ضمن اینکه به گفتهی کارشناسان صادرات گاز ایران به اروپا طی این سالها علاوه بر جذب درآمد مالی، میتوانست قدرت چانهزنی ایران را نیز در گفتگو با اروپا افزایش دهد و صادرات گاز به اروپا را به یک موضوع چانهزنی جدی برای ایران تبدیل کند.
بورل در بخش دیگری از این نشست خبری، با بیان این موضوع که اگر فضا به همین شکل ادامه پیدا کند و دوربینهای آژانس همچنان برای یک هفته یا دو هفتهی دیگر خاموش باشد، بازی تمام خواهد شد، اظهار داشت این اتفاق موجب خواهد شد تا آژانس بینالمللی انرژی اتمی کنترل آنچه را که در برنامه اتمی ایران اتفاق میافتد از دست بدهد و در این صورت دیگر نمیتوان دوباره پشت میز نشست.
با این حال بورل تاکید کرد که به درستی نمیتوان گفت که چه زمانی توافق نهایی منعقد خواهد شد. وی تصریح کرده است که نمیتوان تاریخ دقیقی را در این خصوص بیان کرد. وی نتیجهگیری در این خصوص را به هفته آینده موکول کرد و اظهار داشت تا زمانی که فضای جلسه بعدی ارزیابی نشود نمیتوان پیشبینی کرد که چه زمانی مذاکرات به نتیجه خواهد رسید.
وی همچنین ضمن قدردانی از حسن نیت طرف ایرانی اظهار داشت طرف آمریکایی هم در این خصوص حسن نیت دارد. بورل در عین حال تاکید کرد که با وجود این حسن نیت، نمیتوان گفت که آیا هر دو قادر خواهند بود بر مشکلات سیاسی خود غلبه کنند یا خیر. وی تصریح کرد که در حال حاضر مشکل اصلی مشکل سیاسی است.
بورل با اشاره به اینکه قرار نبود مذاکرات سه ماه متوقف بشود، اظهار داشت اروپا به عنوان هماهنگکنندهی برجام، در ماه مارس پیشنهاداتی را مطرح کرده است و یک سری متن و سوالاتی مطرح شده که قرار بوده ایران و آمریکا به آنها پاسخ بدهند. وی افزود قرار شد مذاکرات متوقف بشود تا این سوالات پاسخ داده شود، نه اینکه مذاکرات سه ماه متوقف شوند. بورل همچنین اظهار داشت تهران و واشنگتن هردو تصمیم گرفتهاند که مذاکرات از سر گرفته شود.
وی تاکید کرد که رسیدن به توافق برای کل دنیا و جهان مهم است، زیرا جهان از ماه فوریه در دنیای دیگری زندگی خواهد کرد.
این اظهارات بورل در حالی عنوان میشود که امیرعبداللهیان وزیر امورخارجه ایران نیز در این نشست با بیان اینکه گفتوگوهای مفصل، عمیق و دقیقی در خصوص مطالبات ایران با نماینده عالی سیاست خارجی و امور امنیتی اتحادیه اروپا انجام شده است، از آمادگی ایران برای ازسرگیری مذاکرات در روزهای آینده خبر داده و تاکید کرده است که نفع اقتصادی ملت ایران برای دولت مهم است.
وی با اشاره به نشست و گفتگوهای طولانی اتحادیه اروپا، آن را مثبت ارزیابی کرده و گفت حفظ و گسترش روابط با اتحادیه اروپا از اولویتهای دولت در پیگیری مناسبات با قاره اروپا است.
وی افزود که در گفتگو با بورل بر آمادگی ایران برای استقبال از مسیر مذاکرات تاکید کرده است. امیرعبداللهیان همچنین ابراز امیدواری کرد که طرف آمریکایی واقع بینانه و برای رسیدن به توافق، تعهدات خود را انجام دهد.
توقف طولانی مذاکرات توسط جمهوری اسلامی، ایران را با بحران جدی در حوزهی اقتصادی مواجه کرده است و گرچه برخی معتقدند که شرایط اقتصادی در ایران به گونهای وخیم شده که دیگر با امضای توافق بین ایران و غرب و همچنین بازگشت ایران و امریکا به برجام هم، بهبودی در شرایط اقتصادی مردم ایجاد نخواهد شد، اما کارشناسان تاکید دارند که امضای توافق حداقل میتواند از شدت پیدا کردن این مشکلات تا حدودی جلوگیری کند.
با توجه به شواهد موضوع و همچنین برنامهریزی برای ادامهی مذاکرات در یکی از کشورهای همسایه، به نظر میرسد که جمهوری اسلامی در نهایت نشانههای مثبتی از انجام توافق بین ایران و امریکا را از خود نشان داده است.
توافق برای مذاکره ایران و آمریکا در قطر، دستاورد سفر بورل به ایران
مطالب مرتبط
