در حالی که برخی گزارشها حاکی از موافقت امریکا با خروج سپاه پاسداران از لیست گروههای تروریستی است، رسانههای بینالمللی نیز از احتمال قریبالوقوع بازگشت امریکا به برجام خبر داده و گزارش دادهاند که واشنگتن در در آستانه بازگشت به توافق هسته ای ۲۰۱۵ با ایران است. در این گزارشها تاکید شده است که علیرغم وقفه ایجاد شده اخیر، که به خاطر شروط جدید روسیه صورت گرفته بود، توافق برای بازگشت به برجام میتواند در چند روز آینده نهایی شود.
همچنین در یکی از این گزارشها که به نقل از یک مقام وزارت امور خارجه امریکا در روزنامه نیوزویک منتشر شده، تاکید شده است با توجه به پیشرفت قابل توجهی که در مذاکرات وین به دست آمده، امریکا به یک توافق احتمالی نزدیک است. وی در عین حال خاطرنشان کرده است که مذاکرات پیچیده هستند و کشورها هنوز در حال کار بر روی تعدادی از مسائل مشکل هستند.با این وجود خود وی تایید کرده است که در روزهای آینده میتوان در مورد بازگشت متقابل به اجرای کامل برجام به توافق رسید.
امریکاییها همچنان نگران هستند که با توجه به سرعت پیشرفتهای هستهای ایران، زمان بسیار کمی برای دستیابی به توافق باقی مانده است.
این مقام امریکایی که نام وی فاش نشده است همچنین تاکید کرده است واشنگتن اقدامات لازم را انجام خواهد داد تا اطمینان حاصل شود تحریمهای آمریکا بر اجرای پروژهها و فعالیتهای هستهای از سوی افراد و نهادهای غیر آمریکایی که مرتبط با برجام هستند تاثیر نگذارد. امریکا تاکید دارد مشارکت روسیه در پروژههای هستهای در ایران که بخشی از اجرای کامل برجام هستند، تحریم نخواهد شد.
در این میان کریستوفر برگر سخنگوی وزارت خارجه آلمان گفت: کار بر روی تهیه پیش نویس متن نهایی توافق هسته ای نهایی شده ایران تکمیل شده و ما امیدواریم این مذاکرات به سرعت کامل شده و به نتیجه برسد.و اکنون لازم است که تصمیم گیری های سیاسی در پایتخت کشورهای طرف مذاکره اتخاذ شود.
همجنین ند پرایس سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نیز روز چهارشنبه گفت ما به توافق احتمالی نزدیک هستیم اما هنوز به این مقطع نرسیده ایم.
با ادامه یافتن جنگ در اوکراین، دیپلماتهایی که تلاش میکنند توافق هستهای ۲۰۱۵ ایران را نجات دهند، علیرغم این که توجهات به درگیری اوکراین جلب شده است به مذاکرات ادامه دادهاند. اکنون به نظر می رسد که آنها در آستانه توافقی هستند که آمریکا را به توافق و ایران را به تبعیت از تعهدات خود در قبال محدودیت های برنامه هسته ای بازمی گرداند.
در این میان میخائیل اولیانوف، مذاکرهکننده ارشد روسیه در گفتگوهای وین، به اتحادیه اروپا اطلاع دادهاست که روسیه تضمینهای محدودتری را میپذیرد که بر اساس آن بتواند اقدامات هستهای را که طبق توافق هستهای ۲۰۱۵ صورت میدهد، انجام دهد. این استثناها شامل مبادله اورانیوم با ایران، طراحی مجدد تاسیسات هستهای فردو و تامین سوخت هستهای به راکتور های ایران است. وی تصریح کرده است که روسیه نسبت به تضمین پروژههای هستهای راضی است و تضمین اضافهتری نمیخواهد. لذا وی از امکان ادامهی مذاکرات در خصوص موارد بین ایران و امریکا خبر داده است.
این اظهارات در واکنش به درخواست روسیه در خصوص معافیت روسیه از تحریمها در خصوص تعامل با ایران عنوان میشود. روسیه تاکید کرده بود که امریکا باید به روسیه تضمین کتبی بدهد که تحریمها علیه این کشور شامل فعالیتهای هستهای روسیه در ایران و و بوشهر نخواهد شد. روسیه بعد مدعی شد امریکا این تضمین را به طور کتبی به روسیه داده و در مفاد برجام هم قید خواهد شد.در همان حال کارشناسان سیاسی در ایران نیز امیدواری بیشتری را نسبت به تحقق برجام پیدا کرده و آنها هم احتمال توافق بین ایران و امریکا و کشورهای غربی و بازگشت امریکا به برجام را دور از ذهن نمیدانند و بر قریبالوقوع بودن آن تاکید دارند.
محبعلی مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه، با اشاره به عقبنشینی روسیه از موضع اولیه خود مبنی بر اینکه مناسبات تجاری، نظامی و اقتصادیشان با ایران باید خارج از بحث تحریمهای امریکا باشد، تاکید کرده است که این عقبنشینی میتواند راه توافق را باز کند. وی در عین حال تصریح کرده است که این موضوع هم به ایران بستگی دارد. وی تاکید کرده است که این یک فرصت تاریخی برای ایران است که بتواند در بهترین شرایط توافق و برجام را احیا کند.
در عین حال تمامی کارشناسان موضوع خروج سپاه پاسداران از فهرست تحریمها را یکی از مهم ترین چالشهای پیش روی توافق بین ایران و امریکا و بازگشت امریکا به برجام میدانند.
گرچه برخی دلیل این تاکید جمهوری اسلامی را اهمیت سپاه پاسداران برای جمهوری اسلامی میدانند، اما در عمل این تاکید به دلیل اهمیت سپاه پاسداران برای جمهوری اسلامی نیست.
سپاه پاسداران به دلیل حضور در عرصههای مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و عمرانی، عملا تمامی فعالیتهای عمرانی و اقتصادی در جمهوری اسلامی را به عهده دارد و در صورت ادامهی تحریم این نهاد، حتی در صورت لغو تحریمها علیه جمهوری اسلامی ، عملا امکان فعالیت گسترده برای جمهوری اسلامی محدود خواهد ماند.
محبعلی همچنین با اشاره به تمایل غربیها برای توافق هرچه سریعتر با ایران خاطرنشان کرده است که امریکاییها و اروپاییها علاقهمند هستند که توافق به سرعت انجام گیرد تا تمام تلاش خود را بر بحث روسیه و اوکراین متمرکز کنند و فعلا توجه خود را نسبت به ایران و خاورمیانه کاهش دهند. وی گفته است با توجه به این تفاسیر این امکان وجود دارد که اروپاییها و امریکاییها حتی نرمشهایی هم در مقابل ایران نشان دهند.وی این وضعیت را یک فرصت تاریخی برای ایران دانسته که بتواند در بهترین شرایط توافق و برجام را احیا کند. در این میان در اخرین تحول خبرگزاری رویترز با استناد به گزارش محرمانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی مینویسد جمهوری اسلامی با تغییر فرم بخشی از ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی – به شکلی که دیگر به آسانی قابل بازیافت، رقیق شدن و انتقال به خارج از کشور نباشد.
به نظر میرسد نحوه چینش امور و فعالیتها در مخالفت با برجام در واشنگتن هم نشان میدهد که در دو هفته اول سال ۱۴۰۱ قرار داد احیا برجام امضا خواهد شد . هر چند که بدون حل مسایل منطقه ای برجام نمی تواند دوام پیدا کند.
تحولات جدید در راستای احیا پیش نویس متن توافق برجام
مطالب مرتبط
