با اصرار روسیه به معاف شدن این کشور از تحریم معاملات تجاری و بازرگانی با ایران، تلاشهای منطقهای برای متقاعدکردن ایران و روسیه در خصوص پذیرش برجام و توافق بین ایران و کشورهای غربی همچنان ادامه دارد. شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر، که تلاشهایی را برای به نتیجه رسیدن توافق در گفتگو با ایران و روسیه آغاز کرده است، روز یکشنبه در تماس تلفنی با حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ، با اشاره به تحولات منطقهای و بینالمللی تلاشها برای دستیابی به توفق را بسیار مهم دانست. در عین حال وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی با تکرار اظهارات پیشین، از امریکا به خاطر طرح موضوعات جدید انتقاد و تاکید کرد جمهوری اسلامی ایران با جدیت برای حصول توافق خوب، قوی و پایدار تلاش میکند.
این در حالی است که تمامی تحلیلگران بینالمللی تاکید دارند که مطالبات جدیدی از طرف امریکا مطرح نشده و آنچه که مذاکرات و توافق را به بنبست کشانده، نه مطالبات جدید امریکا، بلکه کارشکنی روسیه در خصوص معافیت تحریمی از مبادلات تجاری با ایران بوده است.
گرچه برخی کارشناسان احتمال کنار گذاشته شدن روسیه از مذاکرات وین را غیرممکن نمیدانند و تاکید دارند که اگر غرب و امریکا این اراده را داشته باشند و جمهوری اسلامی بپذیرد میتوان مذاکرات را بدون حضور روسیه نهایی کرد.
یک مقام ارشد امریکایی در تازهترین اظهارات خود در خصوص برجام گفته است اگر کرملین از خواستههای دقیقه نودی خود عقب ننشینید، واشنگتن تلاش خواهد کرد به توافقی جایگزین بدون وجود روسیه، دست پیدا کند.وی گفته است کرملین یک هفته فرصت دارد تا درخواست خود را برای ضمانت نامه کتبی، پس بگیرد. وی در عین حال تصریح کرده است که توافق بین ایران و ایالات متحده در دسترس است.
این مقام امریکایی با تایید این موضوع که مذاکرات روز جمعه در وین به دلیل درخواست روسیه متوقف شده است، اظهار داشت که درخواستهای روسیه جدیترین مانع برای دستیابی به توافق هستند.
وی همچنین گفته است اگر روسیه بر روی خواستههای تضمینی خود فشار بیاورد یا در هفته آینده پاسخی ندهد، واشنگتن باید خیلی سریع یک مسیر جایگزین را در نظر بگیرد.
این اظهارات در حالی عنوان میشود که جمهوری اسلامی ایران همچنان به تهدیدهای خود ادامه می دهد و همچنان راه فشار برای به نتیجه رسیدن مذاکرات را افزایش فشار نظامی و هستهای میداند.
در همین راستا و در راستای سیاست راهبردی جمهوری اسلامی برای افزایش فشار از طریق توسعهی برنامهی هستهای، محمد اسلامی معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران روز دوشنبه با اشاره به تلاشهای امریکا برای پیشبرد منافع ملی در قلمرو جهانی، تاکید کرده است امریکا چه با دیپلماسی، و چه با زور، در تلاش است تا از منافع خود محافظت کند.
اسلامی با بیان این موضوع که جمهوری اسلامی در ابعاد مختلف به انرژیهای نوین خصوصا حوزه هستهای احتیاج دارد و آن را توسعه خواهد داد، به پیشرفتهای گستردهی ایران در حوزهی هستهای اشاره کرد و اظهار داشت در حوزه غنیسازی پیشرفت زیادی حاصل شده است. وی افزود در دولت سیزدهم کاربرد فناوری هستهای در زندگی مردم هم قابل مشاهده خواهد بود.
کارشناسان تاکید دارند که تنها در صورت خروج روسیه از کشورهای مقابل برجام، امکان برقراری توافق بین جمهوری اسلامی و غرب و بازگشت به برجام امکانپذیر خواهد بود. گرچه برخی روسیه را یکی از اعضای اصلی برجام میدانند و تاکید دارند که برجام بدون حضور روسیه معنیدار نیست،اما در همان حال برخی کارشناسان اظهار میدارند که کشورهای غربی اگر اراده کنند و جمهوری اسلامی هم آن را بپذیرد، به راحتی میتوانند کشورهای مذاکرهکنندهی برجام را از کشورهای ۵+۱ به ۴+۱ تبدیل کنند،گرچه در این صورت باید توافق جدیدی با همان محتوا اما با اعضای جدید بین جمهوری اسلامی و غرب منعقد شود. کارشناسان احتمال پذیرش این پیشنهاد توسط جمهوری اسلامی را مردود میدانند.
