واکنش های عجیب جمهوری اسلامی ایران به حملهی روسیه به اکراین همچنان ادامه دارد. بر خلاف کشورهای جهان، جمهوری اسلامی ایران نه تنها حملهی روسیه به اوکراین را محکوم نکرد، بلکه با اشغال یک سرزمین کاملا عادی برخورد کرد و هیچ گونه اظهارنظر منفی که روسیه را نسبت به ایران بدگمان کند انجام نداد.
پس از توئیت عجیب امیرعبدللهیان وزیر امور خارجه دربارهی حملهی روسیه به اکراین، که مقصر آن را ناتو دانسته بود و بیآنکه روسیه را محکوم کند، امریکا را مقصر این رخداد غیرانسانی توصیف کرده بود، ابراهیم رئیسی نیز در گفتگو با ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه، ضمن اینکه انتقادات خود را متوجه ناتو کرد، پیشروی ناتو به سمت شرق را تنشزا دانست و تصریح کرد گسترش ناتو تهدیدی جدی علیه ثبات و امنیت کشورهای مستقل در مناطق مختلف است.
ابراهیم رئیسی در ادامهی رویکرد انفعالی خود در خصوص حملهی روسیه به اکراین، و بدون اینکه از روسیه به خاطر حمله به اوکراین انتقاد کند، اظهار امیدواری کرد آنچه اتفاق میافتد به نفع ملتها و منطقه تمام شود.
وی در بخش دیگری از سخنانش به موضوع توافق جمهوری اسلامی ایران با کشورهای غربی اشاره کرد و با بیان این موضوع که جمهوری اسلامی ایران به دنبال توافقی پایدار است نه متزلزل، اظهار داشت ارائه تضمین معتبر، پایان بخشیدن به ادعاهای سیاسی و لغو واقعی تحریمها از ضرورتهای دست یافتن به توافق پایدار هستند.
پوتین رئیس جمهور روسیه، ضمن توجیه حملهی خود به اکراین، وضعیت ایجادشدهی فعلی را پاسخ مشروع به چندین دهه نقض معاهدات امنیتی و تلاشهای غرب برای آسیب رساندن به امنیت روسیه دانست.
امیرعبداللهیان نیز در یک واکنش رسمی در خصوص حملهی روسیه به اکراین، ریشه این بحران را اقدامات تحریکآمیز ناتو عنوان کرد.
وزیر امور خارجه گرچه در بخش دیگری از یادداشت خود اظهار داشت جمهوری اسلامی ایران توسل به جنگ را راه حل نمیداند، اما در عین حال تاکید کرد مقصر اصلی وضعیت آشفتهی فعلی ناتو است. امیرعبداللهیان بر ضرورت برقراری آتش بس و تمرکز بر راه حل سیاسی و دموکراتیک تاکید کرد.
در همین حال سعید خطیب زاده سخنگوی دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی هم با بیان اظهاراتی در خصوص تحولات در اوکراین ضمن ابراز تاسف از آغاز اقدامات نظامی و شدت گرفتن درگیریها، از پیگیری تحولات در اوکراین توسط جمهوری اسلامی ایران خبر داد و وی نیز دلیل این تنشها در منطقه و همچنین حملهی روسیه به اوکراین را ناشی از اقدامات تحریک آمیز ناتو با محوریت آمریکا دانست.
وی در عین حال از تلاش جمهوری اسلامی برای رایزنی در خصوص توقف درگیریها و آتش بس برای مذاکره فوری به منظور حل و فصل سیاسی بحران خبر داد و اظهار داشت جمهوری اسلامی بر ضرورت رعایت حقوق بینالملل و حقوق بشردوستانه در درگیریهای نظامی تاکید دارد.
وی همچنین از تلاش و اقدام جمهوری اسلامی برای خروج ایرانیان مقیم اوکراین خبر داد و اظهار داشت تلاشهای جمهوری اسلامی ایران در این خصوص و در چارچوب پیشبینیهای انجام شده با استفاده از همه ظرفیت در جریان است.
وی خاطرنشان کرد سفارت جمهوری اسلامی ایران در اوکراین کاملا فعال است و مطابق دستورالعملهای قبلی ارسالی به طور ۲۴ ساعته در خدمت دانشجویان و ایرانیان مقیم است.
این در حالی است که بر خلاف دیگر کشورها جمهوری اسلامی ایران اقدامی برای خروج دانشجویان از اکراین نکرده و با وجودی که چندین هفته است که نگرانیها نسبت به حملهی روسیه به اوکراین رو به افزایش است، اقدامی برای خروج افراد سفارت و همچنین دانشجویان ایرانی مقیم اوکراین نکرده است و هشداری نیز در این خصوص داده نشده است.
رویکرد انفعالی و حمایتی جمهوری اسلامی ایران در قبال حملهی روسیه به اوکراین انتقادات زیادی را در پی داشته است. برخی از تحلیلگران، دلیل رویکرد انفعالی جمهوری اسلامی ایران را، ضعف در مقابل روسیه میدانند و برخی حتی به شدید ترین شکل ممکن نحوهی مواجههی جمهوری اسلامی ایران را به رفتار یک کشور مستعمره تشبیه کردهاند که بدون کوچکترین استقلالی، تلویحا اقدام به تایید حملهی روسیه به اوکراین کرده است.
