بهمن عشقی دبیر اتاق بازرگانی تهران روز یکشنبه در نشست اتاق بازرگانی تهران، با بیان این موضوع که در دوران بازسازی کشور پس از جنگ، بخش زیادی از کار بر دوش مهاجران بود، اظهار داشت بعد از جنگ یک تریلیون و دویست میلیارد دلار به کشور خسارت وارد شد که بازسازی آن بدون کمک مهاجران افغان امکانپذیر نبود.
وی همچنین در این جلسه، ظرفیتهای اقتصادی و تجاری مهاجران در توسعه روابط با همسایگان را مورد تاکید قرار داد و یادآور شد موضوع مهاجرت از دو وجه انسانی اجتماعی و اقتصادی قابل بررسی است.
عشقی با بیان اینکه ایران در یک گسل جغرافیایی سیاسی پرخطر قرار دارد، اظهار داشت در چنین شرایطی طبیعی است که اگر کشوری در منطقه دارای ثبات نسبی باشد مهاجرت به این کشور افزایش مییابد.
دبیر اتاق بازرگانی تهران همچنین با اشاره به اینکه به طور رسمی چهار میلیون مهاجر در ایران زندگی میکنند، اظهار داشت ایران یک درصد از جمعیت جهان را به خود اختصاص داده اما دو درصد از مهاجران دنیا در ایران هستند.
وی نزدیکی فرهنگی را یکی از عواملی دانست که موجب شده است که مهاجران افغان بیشتری در ایران حضور داشته باشند.
عشقی همچنین مهاجرت را برای ایران یک فرصت دانست و اظهار داشت عراق و افغانستان امروز از بزرگترین مقاصد صادراتی ایران هستند. وی تاکید کرد حتی اگر ایران برنامه خاصی را پیش نبرد، آنها خودشان کالاهای ایرانی را به این کشورها میبرند.
این اظهارات در حالی عنوان میشود که مهاجران افغان پس از سالها زندگی در ایران و در حالی که به گفتهی بسیاری از کارشناسان و فعالان حوزهی اقتصادی نقش مهمی در بازسازی در ایران داشتهاند، از ابتداییترین حقوق مهاجران محروم هستند و بسیاری از آنها دقیقا به همین دلیل عدم تامین حقوق اولیه، با وجود ترجیح زندگی در ایران، اقدام به خروج از ایران میکنند. مسائل هویتی و همچنین مالکیتی و نیز تحصیلی از جمله مواردی است که زندگی برای مهاجران افغانستانی را در ایران دشوار کرده است و با وجود فشارهای زیادی که از طرف جامعهی مدنی ایجاد شده، دولت و حاکمیت در ایران به دلایل امنیتی، و با وجود منافع بالای مهاجران افغان برای ایران، از به رسمیت شناختن افغانها خودداری میکند.
افغانها در کشورهای اروپایی و امریکایی تقریبا هیچ محدودیت مدنی و اجتماعی ندارند و به همین دلیل بیشتر آنها ترجیح میدهند که به جای زندگی در ایران و تاثیرگذاری بر روند توسعه در ایران، این کار را در سایر کشورها انجام دهند.
به گفتهی کارشناسان، جمهوری اسلامی به خوبی میتواند با استفاده از ظرفیت مهاجران افغان، مانند دیگر کشورها، زمینههای توسعه را در ایران فراهم کند، اما نادیده گرفتن حقوق مدنی مهاجران افغان علاوه بر اینکه به اشتیاق آنها برای خروج از ایران دامن میزند، در آنها شور و اشتیاقی هم برای مشارکت در فعالیتهای مهم اجتماعی و مدنی ایجاد نمیکند.
سالهاست که با مهاجران افغان در ایران با وجودی که برخی از اینها بیش از سه دهه است که در ایران سکونت دارند، همچنان مانند پناهجویان برخورد میشود و بخشی از جامعهی ایران نشدهاند.
برخی کارشناسان اجتماعی حتی تاکید دارند که جمهوری اسلامی میتواند چالش جمعیتی و سالمندی ر ا که در سالهای آینده به یکی از چالشهای جدی در ایران تبدیل خواهد شد، با حضور مهاجران افغان، تا حدود زیادی تعدیل کند.
