تهاتر و بحران‌های پیش روی تحریم‌ها

در حالی که نگرانی‌ها در خصوص چگونگی انجام معاملات تهاتری بین ایران و دیگر کشورها همچنان ادامه دارد و بسیاری از کارشناسان آن را به ضرر ایران می‌دانند، مقامات پاکستان گفته‌اند، بین ایران و پاکستان درباره تجارت پایاپای به منظور حل مشکل نبود کانال‌های بانکی توافق‌های لازم انجام شده است.
پاکستان که پیش از این در مقابل درخواست ایران در خصوص تهاتر برخی از محصولات کشاورزی ایرانی با برنج پاکستانی، اعلام کرده بود در قبال دریافت نفت ایران، حاضر به تهاتر نفت با برنج، انبه و دیگر محصولات پاکستانی است، در روزهای اخیر از تجارت پایاپای ایران و پاکستان خبر داده است.
بنا بر اخبار منتشرشده، تجارت پایاپای با ایران،‌ تا یک ماه دیگر آغاز خواهد شد. در عین حال مقامات پاکستانی گفته‌اند قرار گرفتن نام این کشور در لیست خاکستری FATF هیچ تاثیری بر صادرات پاکستان به ایران ندارد.
جمهوری اسلامی با این استدلال که هدف اصلی از فروش نفت، در نهایت خرید کالاهای مختلف است، ‌با جدیت از اقدام به تهاتر کالا دفاع می‌کند. اما کارشناسان و تحلیلگران تاکید دارند که این اقدام ایران،‌جمهوری اسلامی ایران را از دریافت نقدینگی و مصرف آن در حوزه‌های اقتصادی ممانعت می‌کند که نتیجه‌ی آن تداوم عقب‌ماندگی اقتصادی ایران از یک سو و عدم امکان تحقق رشد اقتصادی از سوی دیگر برای ایران است. ایران در عمل به کشوری تبدیل شده که تنها در قبال دریافت کالاهای ضروری و رفع نیازهای ضروری مردم، قادر به انجام مبادلات تجاری است و نفت در برابر غذا که بسیاری آن را برای ایران دور از دسترس می‌دانستند در عمل به تنها راه جمهوری اسلامی برای تامین کالاهای اساسی مردم تبدیل شده است.
بسیاری از تحلیلگران اظهار می‌دارند اگر جمهوری اسلامی در دریافت کالاها، حساسیت بیشتری در خصوص کیفیت این کالاها نشان دهد، ممکن است که بتواند حداقل این مبادلات پایاپای و تهاتری را با ضرر و آسیب کمتری به انجام برساند، اما واقعیت این است که جمهوری اسلامی در تهاتر کالا نظارتی هم بر کیفیت کالاهای دریافتی در مقابل ارسال نفت ندارد و صادرکننده‌ها هر کالای بی‌کیفیتی را در قبال دریافت نفت تحویل می‌دهند. برخی پیشنهاد می‌دهند که اصرار جمهوری ا سلامی بر راستی‌آزمایی، می‌تواند در حوزه‌ی تهاتر کالاها هم تسری یابد و جمهوری اسلامی در قبال راستی‌آزمایی و کنترل کیفیتی کالاهای تهاترشده، اقدام به ادامه تهاتر نفت با این کشورها کند تا حداقل کیفیت کالاهای تهاتر شده را به طور نسبی تضمین کند.