بررسی و ارزیابی سیاستهای اقتصادی برای عبور از بحران کورونا

پرفسور محمد هاشم پسران ، اقتصاد دان ، پژوهشگر و استاد بازنشسته دانشگاه کمبریج و صاحب کرسى عالى اقتصاد جان الیوت در دانشگاه کالیفرنیاى جنوبى ، در گفتگوى مطبوعاتى به بررسى و تحلیل سیاستهای اقتصادی پساکرونا پرداخت وى تاکید کرد به قضاوت درباره کارنامه ى کنونى مدل هاى سیاسى و اقتصادى دنیا در مبارزه با کرونا و تبعات آن هم نباید چرا که تا کنون فقط مرحله ى اول بیمارى را پشت سر گذاشته ایم ، وى همچنین میان پیش بینها و امیدهای مطرح شده برای آینده فاصله بسیار است . پسران در خصوص موضوع سیاستگذارى در راستاى مشارکت هوشیارانه ى افراد و سیاست بازگشایى گفت من موافق فاصله گذارى در ابتداى شیوع بودم زیرا معتقدم عموم هنوزمردم اطلاعى از بیمارى ندارند پس دولت ها موظفند در ابتدا شدید عمل کنند زمان که بگذرد مردم هوشمند خواهند شد و با آگاهى و دانشى که دولت باعثش بوده در مى یابند که باید چطور رفتار کنند تا احتمال ابتلا را کاهش دهند در این زمان دولت ها مى توانند بازگشایى هاى محدود اقتصادى را انجام دهند ، ممکن است در جهت فاصله گذارى مقاومتى هم از سوى مردم صورت گیرد در نهایت اثر کرونا بر گروه هاى مختلف متفاوت است در نتیجه هوشمند عمل کردن حائز اهمیت است ، و نیاز به برنامه ریزى دقیق از سوى سیاستگذاران دارد مثلاً کمک ها باید به مشاغلى تعلق گیرد که امکان ادامه ى حیات با فاصله گذارى اجتماعى ندارند ، دولت هم موظف است به مشاغل در معرض تهدید کمک کند و همچنان مانع بازگشت پرقدرت کرونا شود .پسران در رابطه با تحلیلى که از وضعیت کنونى اقتصاد ایران دارد و راهکارهایى که براى احیاى اقتصاد کشور دارد و همچنین نگرانى هاى کنونى که براى جهش مجدد تورم وجود دارد گفت شدت تحریم ها بالا رفته ولى اقتصاد باید خود را با آن تطبیق دهد، من در سى سال گذشته مکرر راجع به تحریم صحبت کردم و گفتم که تحریم ها در ابتدا اثرات اقتصادى شدیدى دارند چون اثر علامتى دارد و بعد بازار ارز و بازارهاى وابسته دچار بحران مى شوند و کم کم این بحران فروکش مى کند ،وی افزود من معتقدم تحریم فرصت هم به همراه دارد ، تحریم مشوق تولیدات داخلى خواهد شد ، در بحران کرونا و تحریم ها در ایران نکته اینجاست که تحریم نفت ایران باعث شده تا کرونا نتواند بحران دیگرى بابت کاهش فروش نفت بر اقتصاد کشور تحمیل کند ، عربستان و عراق اکنون بخاطر کرونا در اقتصاد نفت آسیب دیدند ، معتقدم نباید دراین شرایط نگران کسرى بودجه ى دولت باشیم مهم تر از همه باعث تورم در اقتصاد ایران نرخ ارز است ، بحران ارزى به قدرى است که نرخ ارز را از ۳۵۰۰ تومان به حتى ۱۸هزار تومان در بازار آزاد رسانید ، جهش ارز باعث تورم کالاهاى وارداتى مى شود ، از طرفى کالاهاى تولید داخل هم ظرفیت صادرات را ندارند و مصرف داخلى باید با مصرف خارجى رقابت کند همین موجب افزایش قیمت مى شود ، افزایش تورم به کسرى بودجه دولت مرتبط نیست و لذا نتیجه مى گیریم تورم شدیدى در انتظار اقتصادایران نخواهد بود و از تبعات تورم در صورت اجراى سیاست هوشمندانه ى دولت نباید ترسید ، مردم هم باید سیاستگذارى هاى دولت را تایید کنند ، اگر اعتماد مردم به کارآمد بودن سیاست هاى اقتصادى دولت در شیوع کرونا شکل گیرد ، دولت هم لازم نیست به فکر آثار تورمى این حمایت ها باشد اگر کمک دولت باعث شود عرضه کالا ادامه یافته و کاهش تولید را کم کند به عرضه ى کل کشور کمک کرده و کاهش فشار تورمى را در بر دارد . وى در خصوص میزان موفقیت دولت منوط بر شناسایى گروه هاى هدف مى باشد عنوان داشت این حمایت ها دو بخش است ، دهک پایین درآمدى که در اثر کرونا نیاز به حمایت براى تامین حداقل هاى زندگى دارند ، بخش دوم کمک به منظور حفظ مشاغل افراد است و این دو سیاست مکمل هم هستند . وى در رابطه با توصیه اش براى محدودیت ها ى که دولت براى حمایت از این دو بخش با آن رو به روست و تحریم نفتى و نابسامانى نظام مالیاتى و اینکه قادر به تامین مصارف دولت نیست و ظاهراً تنها گزینه استقراض از بانک مرکزى است گفت : به نظر من اوراق قرضه ى دولتى هم گزینه ى مناسبى است ، هرچند دولت باید سود مناسبى در نظر بگیرد ، بویژه در شرایطى که بورس ایران رکورد شکنى مى کند ، بورس ایران هم وضعیت جالبى دارد در حالى که همه جاى دنیا با بحران روبه رو شده بورس ایران رونق گرفته است . وى در مورد ارجحیت اوراق قرضه ى دولتى با سود جذاب به سیاست استقراض از بانک مرکزى عنوان کرد : دولت باید ترکیب از هر دو را داشته باشد زیرا مى توانند براى دولت تامین منابع مالى کنند تا سیاست هوشمند خود را انجام دهد ، دولت باید حدى براى استقراض از بانک مرکزى در نظر بگیرد و زمانى به عنوان مثال مثلاً براى پوشش نیازهاى خود در زمینه ى حمایت از آسیب کرونا تا ۱,۵ سال مجاز باشد از منابع استقراض از بانک مرکزى استفاده کند ، اکنون دیگر بحث گسترش تولید و اشتغال نیست بحث حفظ آنهاست ، مشارکت مردم در اقتصاد ایران ۳۰ درصد است و در امریکا ۶۰درصد است طبیعى است که آن اقتصاد لطمه بیشترى مى خورد . وى در خصوص فرصتى براى احیاى روابط خارجى ایران در دوران کرونا خاطر نشان کرد : اگر دولت کار خود را درست انجام دهد هم شفاف باشد و هم کار آمد و سرمایه اجتماعى خود را ارتقاء دهد مى تواند با جهان ارتباط بهترى برقرار کند ، با تحریم هایى که به ایران تحمیل شد و گریبان اقتصاد ایران را گرفت حالا فرصتى وجود دارد که جهان خارج از امریکا و انگلستان را مستثنى کردم چون به نظر من ایران هر کارى بکند این دو کشور سازگارى با ایران نخواهند داشت ولى زمینه براى ارتباط با سایر کشورها آماده است تا حمایت هاى آنها را نیز جلب کنیم . پسران در خصوص قابل اتکا بودن آمارهاى رسمى کشورها در خصوص میزان مبتلایان به کرونا و شکى که ایجاد شده به جهت دادن آمار مبتلایان از ایران عنوان داشت : مسئولان باید توضیحات کاملى در باره ى آمارهایى در زمینه ى کرونا اعلام کنند ، ماجرا از این قرار است که عده اى که مبتلا مى شوند هرگز توسط دولت شناسایى نمى شود ، ممکن است خود افراد هم هیچوقت متوجه نشوند که مبتلا شده اند ، ایران باید تعداد بیشترى از افراد راتست کند تا هم آمار دقیق ترى از مبتلایان ارائه کند و محیط کار افرادى که مى خواهند به کار برگردند ایمن تر کند .