دولت و چالشهای بین المللی در عصر کرونا

در زمانى که مهمترین در گیرى اکثر کشورهاى جهان ویروس کروناست، ایران با چالش هاى جدى در عرصه ى بین الملل مواجه شده ، گشایش هاى اینستکس و اصرار اروپا به بازگشت ایران به تعهدات برجامى و فشار حداکثرى امریکا در قبال ایران باعث شده مقامات ایرانى در مقابله با ویروس کرونا دچار مشکل شوند ، . دیاکو حسینى ، مدیر برنامه ى مطالعات جهانى مرکز بررسى هاى استراتژیک ریاست جمهورى ، در گفتگوى مطبوعاتى به بررسى برخى از این دست تعهدات برجامى از سوى کشورهاى خارجى پرداخت . دیاگو در خصوص چشم انداز اینستکس و میزان توانایى تامین نیاز ایران از جانب این کانال مالى گفت ایران با مشکلات زیادى در عرصه ى تجارت بین الملل بخاطر تحریم ها مواجه است ، اینستکس توانایى رفع مقدارى از نیازها و احتیاجات کشور را دارد ، البته هرقدر اینستکس بتواند موفق باشد باز هم فاصله ى زیادى با عادى کردن مبادلات تجارى ایران داریم ، من معتقدم تا زمانى که تحریم هست مى توانیم از اینستکس براى تامین بخشى از نیازهاى کشور بهره جوییم . وى در رابطه با منتقدین دولت که اعتقاد داشتند حساب خاصى روى اینستکس باز شده و به همین دلیل مشکلاتى را در اقتصاد شاهد بودیم گفت : اولین بارى که حرف از اینستکس شد کسى انتظار نداشت این سازوکار مالى تمام آسیب هاى وارده از تحریم هاى امریکا را براى کشورمان جبران کند ، اما این امید وجود داشت که اروپا از این طریق بتواند بخشى از تعهداتش در توافق هسته اى را اجرا کرده و نشان دهد که اراده ى سیاسى لازم براى زنده نگه داشتن برجام و تامین منافع اقتصادى ایران در این کشورها وجود دارد . دیاگو در رابطه با اجرایى شدن اینستکس و درخواست اروپایى ها مبنى بر بازگشت ایران به تعهدات برجامى و در نهایت امکان پذیرش از سوى ایران توضیح داد : به اعتقاد من بیان این خواسته ها خودش نوعى فشار سیاسى است و طبیعى است که از جانب ایران قابل قبول نباشد ، تعلیق تعهدات ایران در قبال یک نقض آشکار ، گسترده و بسیار پرهزینه است ، بنابراین حتى اگر اینستکس موفقیت آمیز باشد و وعده هاى کشورهاى اروپایى پیرامون اینستکس محقق شود باز هم فاصله هست تا خسارت هاى وارده به ایران و اجراى تعهدات اروپا در برجام در نتیجه مى توان تصریح کرد که اینستکس نه یک انگیزه براى بازگشت به تعهدات بلکه مقدمه اى براى ادامه ى انجام تعهدات از جانب کشورهاى اروپایى است . دیاکو درخصوص تلاش هایى که اکنون براى لغو یا کاهش تحریم ها علیه ایران صورت مى گیرد گفت : این فشار علیه دولت امریکا بود تقریباً از همه ى طیف هاى سیاسى در امریکا و اروپا و سازمان هاى بین المللى و نهادهاى غیر دولتى درخواست براى لغو تحریم ها علیه ایران وجودداشت اما امریکا اهمیتى نداد و من فکر نمى کنم این تلاش ها به جایى برسد ، با این وجود مهم بود که تلاش ها باعث شد امریکا در یک فشار اخلاقى قرار گیرد و ثابت کرد که امریکا اهمیتى به ارزش هاى حقوق بشرى نمى دهد و ظهور ترامپ مساوى با پایان اخلاق سیاسى امریکا بود
وى در خصوص چالش کرونا و تلاش ها ى صورت گرفته براى ایجاد تغییر در رفع تحریم ها گفت : اینکه فکر کنیم یا توقع داشته باشیم تمام تحریم ها لغو شود این ناممکن است ولى این ممکن است که به واسطه ى فضا سازى ها فشار بر امریکا انقدر زیاد شود تا از سختگیرى هاى تحریم کمتر کند ، کما اینکه در رابطه با ترکیه دیدیم که مقدارى از پولهاى ایران آزاد شد ، درباره ى کره و ژاپن هم ممکن است ولى تغییر بنیادی در تحریم ها دور از ذهن به نظر مى رسد وى در رابطه با منابع آزاد شده و اینکه نقدى است یا به صورت خط اعتبارى عنوان کرد : من اطلاعى ندارم ولى احتمالاً ایران مى تواند که به هر دو صورت از این پول ها استفاده کند ، جزئیات این مساله را باید به گذر زمان و بوروکراسى ادارى سپرد ولى فکر مى کنم به هر دو روش در حال حاضر دسترسى هایى براى ایران فراهم شده است . دیاگو در خصوص اینکه تا تحریم ها برجا باشد روابط تجارى ایران عادى نخواهد شد و آیا تهران و اروپا اراده ى کافى براى حفظ توافق هسته اى تا زمان برگزارى انتخابات ریاست جمهورى امریکا دارند یا خیر توضیح داد : این اراده هم در اروپا و هم در طرف ایرانى هست ، البته میان اشتیاق ها تفاوت هایى هم وجود دارد ، اروپا امیدوار بود که برجام تا زمان انتخابات ریاست جمهورى امریکا بماند و با تغیییر شاید شرایط متحول شود در ایران اما این نوع نگرش وجود نداشت ، ایران معتقد بود که تعهدى از سوى دو طرف داده شده و به جز امریکا که از برجام خارج شده و امید به بازگشتش نیست سایر طرف ها باید به تعهدات خود پایبند باشند بنده معتقدم احتمال زنده ماندن برجام تا انتخابات نوامبر وجود دارد ، باید توجه کنیم که هنگامیکه از زنده ماندن برجام سخن مى گوییم ذهنیت هاى متفاوتى بوجود مى آید ، در وضعیت کنونى روح برجام از بین رفته ولى با همه ى اینها مى تواند ادامه داشته باشد ، به نظر من برنامه جامع اقدام مشترک دراین قالب حداقلى فعلى یا در قالب حداکثرى که ممکن است بر اثر تغییر سیاست ها در واشنگتن اتفاق بیافتد ادامه خواهد داشت ، زیرا همه ى کشورهایى که الان عضو توافق هسته اى هستند مى دانند که بودن برجام در موقعیت فعلى از نبودنش بسیار مهمتر و بهتر است . دیاگو در خصوص برخى از رفتارهاى داخلى که حیات برجام را به خطر بیندازد یا سخنگوى کمیسیون امنیت ملى اعلام کرد که ممکن است ایران همکارى با آژانس بین المللى انرژى اتمى را محدود کند خاطر نشان کرد: شرایط جهان امروز به لحاظ سیاسى گرچه ذات این تقابل باید بخشى از حقوق ایران تلقى شود ، در شرایط کنونى اقدام به رفتارهایى مثل قطع یا کاهش همکارى با آژانس به زیان ما خواهد بود چون موجب مى شود تلاش امریکا براى کشاندن دیگر اعضا مثل چین و روسیه و اروپا جواب بده و ایران منزوى شدن در عرصه ى بین المللى حرکت کند ، این اقدامات باعث خواهد شد امریکا به دیگر کشورها بقبولاند هیچ راهى جز امضاى یک توافق جدید با ایران وجود ندارد ، اگر پرونده ى جمهورى اسلامًی ایران به شوراى امنیت سازمان ملل متحد إرجاع شود ، وضعیت بدتر خواهد شد ، فکر کنید اگر تمام کشورها در اقدامات امریکا مبنى بر فشار حداکثرى به ایران با امریکا متحد مى شدند چطور مى شد ، با ارجاع پرونده به شوراى امنیت ایران دیگر برترى نسبتى خود در عرصه ى حقوق و اخلاق را از دست خواهد داد و فشارهاى روانى و سیاسى و اقتصادى مى تواند ضربات بدى به کشور وارد کند