بحرانهای اجتماعی و مسیر دمکراسی خواهی در ایران

اعتراضات آبانماه و خشونتهای این رخداد و تاثیر ان بر مدار دمکراسی خواهی از جمله موضوعاتی است که این روزها در محافل دانشگاهی مورد بحث و گفتگو قرار گرفته است دکتر تقى آزادارمکى استاد دانشگاه و جامعه شناس در گفتگوى مطبوعاتى به تحلیل و بررسى این موضوع پرداخت و معتقد است ؛ روزى مى آید که با صداى بلند گفته مى شود برخى شیوه هاى مدیریتى گذشته اشتباه بود ، روزى مى رسد که به اشتباه در استفاده از افراد ناکارآمد و دور کردن نخبگان از کشورمان اعتراف خواهیم کرد ، باید شرایط نامطلوب کنونى جامعه را بپذیریم و از چالش ها عبور کنیم ، اینجاست که یک سرى تغییرات پنهان در جامعه رخ مى دهد و برخى تحولات نیز به صورت نامحسوس اتفاق مى افتد.
وی در خصوص چشم انداز مبهم جامعه نسبت به آینده و مواجهه با نشانه هاى نه چندان خوب گفت :برخى از جامعه شناسان عنوان مى کنند که سال آینده سال تمام شدن است و دیدگاهى همراه با یأس دارند ، آنها معتقدند جامعه دوراه بیشتر ندارد ، یا باید دشوارى ها را به جان بخرد و یا باید تحرک بیشترى داشته باشد و تغییرات اساسى انجام دهد ، در حال حاضر اصولگرایان معتقدند که دولت روحانى با کمک جریان اصلاح طلبى به قدرت رسیده و در عملکرد خود ناتوان بوده است و باید از این دولت عبور کرد و دولتى با رویکرد جدید تشکیل داد ولى بنده معتقدم این دیدگاه نه تنها مشکلات را حل نمى کند بلکه به سود رادیکال ها تمام مى شود ، ومعتقدم جامعه ما آنچنان نا امید و مایوس هم نیست ، فقط برخى که احساس خطر مى کنند مهاجرت مى کنند و عده اى هم که مى مانند به طرف رویکردهاى مدنى و اجتماعى حرکت مى کنند ، در حقیقت جامعه تنها از یک مساله نا أمید است و آن هم این که أکثر مسئولان قادر به حل و فصل مشکلات نیستند مردم به دنبال کنشگرى اجتماعى و دموکراسى هستند ، وی افزود دموکراسى زمانى شکل مى گیرد که بر اساس تغییرات کلیت و شاکله ى سیاسى پیشین اصلاح و نظام جدیدى ایجاد شده باشد ، وی گفت جامعه ى ایرانى به این نتیجه رسیده که دولت توانایى حل مشکلات را ندارد و به همین دلیل به منطق دیگرى رسید ه و در حال انتقال قدرت از ساحت سیاسى به ساحت اجتماعى است تا از این طریق دولت منتخب را برساخت کند ،وی گفت معتقدم ما در بهترین دوران تاریخ اجتماعى ایران قرار داریم ، جامعه ى ایران در شرایطى قرار گرفته که امکان استقرار یک دولت اقتدارگراى تمامیت خواه را فراهم نمى کند ، و به همین دلیل خود دولت فساد اقتصادى را مطرح مى کند ، به صورت طبیعى این مساله باید از طرف مخالفان سیاسى مطرح مى شد و دولت به ناتوانى خود اعتراف مى کند . آزادارمکى در خصوص همراه شدن دو قدرت سیاسى و اجتماعى در راستاى تحقق دموکراسى و خلاف این وضعیت در ایران و انتقال قدرت از ساحت سیاسى به ساحت اجتماعى و در نتیجه تحقق دموکراسى گفت : تمام کشورهایى که الان داراى دموکراسى هستند این مرحله را در تاریخ خود طى کرده اند مثل کشور انگلیس و فرانسه و امریکا، در تمام این کشورها وقتى گروه هاى تمامیت خواه اجازه ى بیشتر به حیات اجتماعى داده اند از این مرحله عبور کرده به سمت دموکراسى حرکت کردند ، یک دولت تمامیت خواه در جامعه باعث ایجاد دموکراسى مى شود ، ولى وقتى دولت ناتوان شود و فساد بروز کند شرایط براى بروز دموکراسى بیشتر مى شود ، ما بعد از تغییرات و در دوران پس از جنگ مى توانستیم به سمت دموکراسى حرکت کنیم ، این در حالى بود که درآن مقطع زمانى داراى نقاط.
قوت مهمى بودیم ، ولى شکست خوردیم ، در شرایط کنونى تحریم ها ما را در شرایط جنگ قرارداده و باعث شده که صداى ساختارهاى ناتوان بلند شود وى در خصوص ارتباط بین دموکراتیزه شدن جامعه و دولت ضعیف و موانعى که دولت ضعیف ممکن است ایجاد کند گفت : یک دولت ضعیف چاره ندارد جز تغییر بواسطه ى تقابل و تعامل با عرصه ى نظام اجتماعى ، در موضع ضعف مانع ایجاد مى کند نه موضع قوت ، در موضع قدرت بودن به معناى رفتارى دیگر است مثلاً به مسئولى که دچار خطا شده و نماینده اى که تخلف کرده اجازه ى ثبت نام دوباره در انتخابات را نمى دهند یکى دیگر از دغدغه هاى مهم مردم مساله ى حقوق انسانى و حقوق شهروندى است ، آزادارمکى در خصوص جامعه ى ایران و اینکه آبستن چه تغییراتى در آینده خواهد شد و این تغییرات داراى چه ویژگیها و مختصاتى است گفت : وقتى قدرت کم مى شود فساد زیاد خواهد شد این یک ارتباط بین این دو متغیر است ، در این شرایط در چنین شرایطى مسائل مربوط به زندگى و حقوق و زیست اجتماعى آنها در اولویت قرار دارد ، پیامد آنهم بازیگران جدید سیاسى و اجتماعى است که جهت گیرى و نو نگرش جدید و تازه اى براى مدیریت جامعه انتخاب خواهند کرد ، بعد از آن جامعه ى ایران وارد مرحله ى جدید مى شود و با افرادى که سامان فرهنگى و اجتماعى جدیدى را طلب مى کنند مواجه خواهند شد و بازیگران هم نگاهى صرفاً ایدئولوژیک نخواهند داشت اینکه این فرایند به چه شکلى رخ خواهد داد معتقدم خشونت آمیز نخواهد بود زمانى که اصلاح طلبان به قدرت رسیدند ما به جاى دموکراسى به رادیکالیسم دست پیدا کردیم ، و وقتى اصولگرایان قدرت را در دست داشتند یک کنش دموکراتیک در کشور شکل گرفت در این شرایط جامعه در تقابل با گفتمان غالب راهى دیگر در پیش گرفت که بر مبناى مدنى و غیر خونین تغییر داده شد و در چنین فضا یى کسانى مسیر را مهیا کردند که در گذشته قرار بود براى تحقق دموکراسى در ایران رفتار تند داشته باشند ، شرایطى که بر ایران حاکم مى شود ممکن است براى بعضى افراد سخت بگذرد ولى کلاً به جامعه سخت نخواهد گذشت ، کسانى که تا دیروز قرار بوده کودتا کنند ، امروز تبدیل به افرادى مى شوند اکنون از رفتارهاى انتحارى جلوگیرى مى کنند و اجازه ى اتفاق تند را نمى دهد . آزادارمکى در خصوص فشار تغییرى که ممکن است ایجاد شود و درباره ى اینکه این تغییر ممکن است بر طبقه ى پایین جامعه مشکل بوجود آورد و شکل خشونت بار به خود بگیرد گفت : ضرورت هاى اجتماعى و اقتصادى جامعه اصولگرایان را مجبور مى کند تا از رفتارهاى جزمى دست بردارند و در چنین شرایطى اصولگرایان مجبور مى شوند بیشتر از اصلاح طلبان کنش اصلاح طلبى از خود نشان دهند و به همین دلیل مجبور به میرزایى سیاسى خواهند شد و اینجاست که اصلاح طلبى فرصت قدرت گرفتن پیدا مى کند این اتفاقات در کوتاه مدت مى افتدو سالیان دراز ى طول نخواهد کشید آزادارمکى در خصوص تصمیم گیرى و رهبری براى چنین تغییرى گفت : این تغییر با رهبرخطرناک خواهد شد ، بهتر است در چنین شرایطى به جاى نیروهاى متمرکز با نیروهاى متکثر مواجه شوید ، رهبرى واحد فقط براى انقلاب مناسب است نه براى تغییر ، اگر در اتفاقات آبان ماه رادیکالیسم وجود داشت علتش برخى عملکردها بود ،
وی افزوداگر مدیریت خوب عملکردى داشت اعتراضات چنین شکلى به خود نمى گرفت ، البته که در سال ۸۸ هم همینگونه بود ورود غیر لازم به مناقشات اجتماعى فضارا رادیکال مى کند ، جامعه هم حرف مى زند و عمل مى کند و پیش مى رود در نتیجه دموکراسى پنهان در بهترین حالت براى شکل گیرى در جامعه ى ایران قرار مى گیرد ،وی در پایان تاکید کرد که امروز اما جامعه ایران همه چیز را نقد کرده واین نشانه ى بسیار خوبى براى تغییر در جامعه است