صفایی فراهانی ،چالشها ،بحرانها و راه خروجها

محسن صفائى فراهانى ، قائم مقام وزیر صنایع و نماینده ى مجلس ششم در دولت اصلاحات که بعد از سال ۸۸ نیز مدتی در زندان به سر میبرد در یک مصاحبه مطبوعا تى به تشریح و تحلیل مشکلات سیاسی و اقتصادى کشورپرداخت و باتوجه به شکافى که بین حکومت و مردم ایجاد شده راهکارهایى به منظور حل این بحران ها ارائه داد .وی گفت آبان ۹۸ براى همیشه در تاریخ ثبت شد؛ همانطور که اعتراضات سال ۸۸ به عنوان سیاسى ترین اعتراضات جمهورى اسلامى در اذهان باقى ماند ، روزهاى آبان ماه ۹۸ نیز به نام اعتراضات اقتصادى یا معیشتى در حافظه ى تاریخى ثبت و ضبط خواهد شد صفائى فراهانی ریشه ى تمام مشکلات امروز کشور را در فقدان تدبیر مى داند ، وى معتقد است براى اعتماد سازى باید مردم تغییر رفتار را حس کنند و البته یک راه حل هم داشت و آن برگزارى انتخابات آزاد بود وى در خصوص افزایش قیمت بنزین و تصمیم ناگهانى دولت در شرایط سخت اقتصادى و معیشتى مردم و در نهایت اعتراضات فراگیر ملت گفت :تغییراتى که مجلس هفتم در بخش هدفمند کردن یارانه هاى برنامه ى چهارم توسعه ایجاد کرد و تثبیت قیمت هاى حامل هاى انرژى را به تصویب رساند یک اشتباه استراتژیک بود ، قرار بود قیمت ها به صورت پلکانى تعدیل شود و به تدریج مدیریت کشور با منطقى کردن قیمت ها و شناخت از شرایط قشر آسیب پذیر جامعه مشکل را حل کند ولى متاسفنه حکومت از راه منطقى خارج شد و با شعارهاى پوپولیستى قیمت ها را تثبیت کردند .ودر نتیجه در تمامى این سالها هم به مصرف بالاى انرژى دامن زدند و هم راه عقلانى کمک به طبقات آسیب پذیر را بستند ، این مشکلات نتیجه ى تصمیمات غلط بخشى از ارکان حاکمیت است . وی افزود متاسفانه سال هاست ارکان مدیریت کشور به راه حل علمى و دقت در آمارها توجه ندارد و در جلوگیرى از افتادن مردم در بحران هاى مختلف ناتوان است و به دلیل همین کوتاهى ها ى مکرر با آتشى زیر خاکستر مواجه است که کاملاً به آن بى توجه است و منجر به فرار مغزها و سرمایه به صورت گسترده شده که جز فساد گسترده و رکود و تورم و بیکارى و سقوط اخلاق اجتماعى و بحران نتیجه اى نداشته است
وی افزود حاکمیت با جامعه اى روبه رو است که به طور متوسط بالاى ۷۰ درصد شهروندانش با مشکل معیشتى مواجهند ، وقتى
گفته مى شود بیش از ۳۵ درصد فارغ التحصیلان جذب محیط کار نمى شوند یعنى ۳۰۰ هزار نفر تحصیلکرده با هزاران امید وارد بازار کار مى شوند ولى وقتى متوسط رشد اقتصادى کشور براى یک دهه صفر است یعنى اشتغال بى اشتغال .رشد اقتصادى کشور در سال ۲۰۱۸ منفى ۴/۵ درصد اعلام شد و الان که در روزهاى پایانى ۲۰۱۹ هستیم این رقم به منفى ۹/۵ درصد رسیده است در گزارش مهرماه وزارت صمت از ۱۰ کار خانه ى خودروسازى بخش خصوصى تولید ۷ کارخانه متوقف شده و این یعنى کارگرانشان بیکار شدند ، این یعنى نارضایتى گسترده یعنى زمینه اى براى شورش و اعتراض ، ارکان حاکمیت با اتخاذ تصمیم هاى غلط مناسب ترین بستر را فراهم مى کنند که عوامل خارجى یا دشمن از آن استفاده کنند
وى در همین زمینه ادامه داد : قرار بود در برنامه ى چهارم وقتى که درآمد ارزى متوسط سالانه بالاى ۶۰ میلیارد دلار بود ، قیمت هاى انرژى به تدریج اصلاح و براى اقشار آسیب پذیر هم چاره اندیشى شود که در آن مقطع ، مجلس هفتم نا آگاهانه این ترمز را کشید ، از میان نمایندگان مجلس هفتم تنها کسى که شهامتش را داشت بگوید ما اشتباه کردیم آقاى باهنر بود ، این تصمیم غلط مجلس همراه شد با دولت پوپولیست نهم و دهم که نه تنها درآمد افسانه اى نفت را از بین برد بلکه با شعارهاى ناآگاهانه ، کشور را با چهار قطعنامه شوراى امنیت در لبه ى پرتگاه قرار داد
صفای همچنین گفت توافق برجام فرصتى بود که مى توانست بخشى از عقب ماندگى را جبران و کشور را ازشرایط بحران اقتصادى دور کند ولى با ناهماهنگى در ارکان حاکمیت این فرصت از دست رفت ، دوازده سال مذاکره انجام شد که برجام حاصل شود بعد از آن تمامى توان دولت پنهان برآن شد که آن را بى نتیجه کند از آتش زدن سفارت عربستان و عبرى نوشتن روى موشک و مانور دور ناوهاى امریکا در خلیج فارس ، بهترین فرصت براى کشور پس از برجام در زمان اوباما بود تا کشور با امریکا به یک حداقل هایى دست پیدا کند و بعد باب مذاکره براى حل مسائل منطقه اى را باز نگه دارد ، اما فرصت از دست رفت
محسن صفایى در خصوص انگیزه اصلى و تفاوت اعتراضات ۸۸ و ۹۸ گفت :تظاهرات ۸۸ با آنچه در آبان ماه ۹۸ اتفاق افتاد دو مقوله ى کاملاً متفاوت است ، مقوله ى سال ۹۸ اصلاً سیاسى نیست ممکن است یک سرى عناصر سیاسى هم به آن اضافه شده باشد ولى اکثرا بحث ۷۰درصد جمعیتى است که من پیش از این به آن اشاره کردم ، وقتى مسوولان کشور گزارش مى دهند که باید به ۷۰ درصد مردم به طور متوسط کمک معیشتى کرد ، یعنى بستر فقر در تمام کشور گسترده شده است
مسئولان و مدیران کشور مى دانند که متوسط رشد اقتصادى یک دهه نزدیک صفر است ، تورم به بالاى ۴۰ درصد رسیده است باید بدانند و لمس کنند که بر سر مردم فقیر چه مى آید باید بدانند که در تظاهرات خیابانى چگونه با حوصله با آنها برخورد کنند نه با خشونت چون جنس آنها از جنس خشونت نیست جنس آنها فقر است
صفائى در رابطه با این موضوع که خود هم دست کم در مقاطعى جزو مدیران این کشور بود گفت : بله من هم تا خردادماه ۸۶ یکى از مسئولان این کشور بودم و معتقدم همه ى کسانى که در مدیریت کشور مسولیت داشتند و دارند به نسبت مسوولیت خود باید پاسخگو باشند ، بنده هم به سهم خود منتها هرکس بامش بیش برفش بیشتر اما آیا اساساً نظام پاسخگویى در کشور وجود داردعملاً شرایط به گونه اى پیش رفته که بخش انتصابى حاکمیت بخش هاى انتخابى را کاملا بى اثر و از دور خارج کرده است ، مجلسى که قرار بود در راس امور باشد ، قرار بود آنها سیاست و اقتصاد را راهبرى کنند ، عملا به جایگاه بى اثرى تنزل یافته که حتى اجازه و دخالت در تعیین قیمت بنزین ندارند و به جاى مجلس افراد و دستگاه هاى دیگر که در قانون اساسى چنین اختیارى به آنها داده نشده است در این کار تصمیم گیرى کرده و هزینه ى بسیارى هم تحمیل مى کنند اما پاسخگو نیستند مسوولان نظامى و غیر نظامى و مدیران کشور هر کدام از سطحى از تاثیر گذارى برخوردارند و مسلماً تاثیر سخنان رهبرى و رییس جمهورى
و یک مقام ارشد نظامى با یک وزیر یا معاون وزیر متفاوت است ، اظهارات هر یک از این مقامات در هر نظام سیاسى وزنى مشخص دارد
محسن صفائى فراهانى در خصوص اعتراض هایى که اخیراً اتفاق افتاده و برخورد دور از انتظارى که با تظاهر کنندگان صورت گرفته و در نتیجه حجمى از ناامیدى مردم گفت : نمى شود با صحبت درمانى ، کسانى که این همه صدمه دیده اند را در مان کرد ، باید در عمل نشان داده شود که مشکل مردم درک شده است ، اولین گام همین مجلس آینده است ، همانطور که راى مردم حق الناس است براى بالا بردن امید شهروندان از هرگونه دخالتى براى مدیریت کردن انتخابات ممانعت شود ملاک رد صلاحیت کاندیداها فقط قانون باشد ، مردم باید آزادانه نماینده مورد نظر خود را انتخاب کنند
شوراى نگهبان نمى تواند همین طور بى دلیل بگوید نتوانستیم صلاحیت کاندیدا را احراز کنیم و در عمل این باور به وجود بیاید که انتخابات سالم برگزار خواهد شد در گام دوم هم همین قانون اساسى موجود فصل الخطاب است
صفایى فراهانى در ارتباط با این که انتخابات مجلس شاید راهکارى براى ترمیم شکاف جامعه و دولت شود گفت :بدیهى است برگزارى انتخابات سالم و آزاد مى تواند گامى مثبت براى نزدیکى مردم با حاکمیت باشد و باعث امیدوارى مردم شود و تا موقعى که قانون اساسى داریم باید به آن احترام بگذارند و حقوق تصریح شده مردم را در قانون اساسى رعایت کنند همچنین ایجاد تعامل با دنیا و عبور از این تحریم هاى سنگین است که مى تواند در مردم امید را زنده کند ودر کل حکومت باید از راه هایى که باز مى شود وارد شده و با حفظ منافع ملى راه مذاکره راپیش گیرد
وى در خصوص انتخابات مجلس آزاد براى همه ى سلایق و آماده نبودن بسیارى از اصلاح طلبان براى کاندیداتورى گفت : اعمال ۳۰سال نظارت استصوابى این شرایط را به کشور تحمیل کرده است امروز مى بینیم که دبیر شوراى نگهبان پس از این همه فیلتر و ناتوان کردن مجلس به نمایندگان انتقاد دارد اقدامات سلیقه اى و خارج از قانون ، مجلس و دولت بى اختیارى را بوجود آورده و این در حالى است که چنین رویه اى از مجلس هفتم و دولت نهم در کشور آشکارتر شده است اینجاست که مى بینید کسانى که توانایى و دانش لازم براى مقابله با بحران را دارند به دلایل سلیقه اى آقایان رد صلاحیت مى شوند و نتیجه ى این نوع غربال کردن شوراى نگهبان همین مجلسى مى شود که حتى حاضر نیست از ترس رد صلاحیت در انتخابات بعد در مورد قیمت بنزین اظهارنظر کند و روى حرف خود بایستد مجلسى که قرار است در راس امور باشد باید متشکل از نیروهاى شاخص و توانمند و احزاب قدرتمند باشدنگاه استراتژیک براى وضع قوانین داشته باشند و مسائل منطقه اى و جهانى را بشناسند و توان ارزیابى از شرایط روز جهان را داشته باشدوی افزود باید بیشتر از سال جارى نگران اقتصاد کشور باشیم ، بهبود اقتصادبدون تعامل و گفتگو و بهبود روابط و کاهش سطح تنش با سایر کشورها عملى نیست ، کاهش شدید ارزش پول ملى ، رونق دلالى ، افزایش هزینه ى تولید و ورود نقدینگى به بخش دلالى که آثار مخرب سیاسى اقتصادى و اجتماعى آن عملاً باعث فرار گسترده ى مغزها و سرمایه ها شده است و رانت و فساد و افزایش قاچاق توان تولید کشور را به توقف نزدیک کرده است. وى در خصوص فضاى بسته و امنیتى کشور و تلاش براى برطرف کردنش گفت :اکثریت نیروهاى جنبش مردمى در اعتراضات آبان گروه هاى اپوزیسیون یا گروه چریکى فعال و در حال مبارزه با حاکمیت نیستند نیروهاى امنیتى با پدیده اى روبرو نشدند که فضا را امنیتى کنند آنها با مردم فقیر روبه رو شدند و فریاد آنها از گرسنگى بود.پس باید براى رفع فقر آنها برنامه ریزى کرد نه اینکه به این بهانه فضا را امنیتى کرد او در پایان افزود کشور بدون اصلاح رویکردها و تغییر سیستم اداره به مشکل مى خورد و هر راه دیگرى شرایط را سخت تر مى کند.