علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، تأیید کرد که شرط کشورهای غربی برای لغو تحریمها و پذیرش سازوکار موسوم به «اسنپبک»، کاهش برد موشکهای ایران به زیر ۵۰۰ کیلومتر بوده است. او گفت چنین درخواستی «برای ایران قابلپذیرش نبوده» و آن را تلاشی برای «سلب امنیت ملی» و «تسلیم» جمهوری اسلامی توصیف کرد.
لاریجانی پنجشنبه اول آبان، در سخنرانی خود به مناسبت سالگرد کشتهشدن حسین همدانی، فرمانده سپاه پاسداران در سوریه، کشورهای اروپایی از جمله فرانسه، آلمان و بریتانیا را متهم کرد که در مذاکرات اخیر، لغو تحریمها را مشروط به محدودسازی توان موشکی ایران کردهاند. به گفته او، «غربیها میخواستند مهمترین سلاح دفاعی ملت ایران را بگیرند، سلاحی که با امنیت ملی کشور گره خورده است.»
دبیر شورای عالی امنیت ملی گفت: «کاهش برد موشکها به زیر ۵۰۰ کیلومتر به معنی تضعیف مهمترین ابزار دفاعی کشور است. این درخواست، خواست تسلیم است، یعنی سلاحی را که قرار است از کشور دفاع کند، به دشمن بدهیم.» او تأکید کرد مقاومت در برابر چنین فشارهایی وظیفهای ملی است و افزود: «برای مواجهه با این توطئهها باید متحد و یکصدا باشیم. حفظ همبستگی ملی، مهمترین محور برای مقابله با فشارها و تحریمهای خارجی است.»
او همچنین با انتقاد از سیاستهای غرب گفت تجربهٔ مذاکرات و سازوکارهایی مانند «اسنپبک» نشان داده که چنین طرحهایی «پیچیده و پرخطر» هستند و تنها با هدف «کاهش تابآوری ایران» طراحی شدهاند. لاریجانی تأکید کرد که جمهوری اسلامی باید با حفظ توان دفاعی و موشکی خود، از امنیت ملی پاسداری کند.
اظهارات او در حالی مطرح شده است که در هفتههای گذشته، تنش میان تهران و غرب بر سر برنامه موشکی جمهوری اسلامی بار دیگر بالا گرفته است. عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، پیشتر اعلام کرده بود که ایران تا زمانی که واشینگتن از «خواستهای نامعقول و زیادهخواهانه» خود دست نکشد، به میز مذاکرات باز نخواهد گشت.
از سوی دیگر، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت جمهوری اسلامی، گفته بود که نمایندگان آمریکا از شرکت در نشست پیشنهادی تهران در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک خودداری کردند. این اظهارات نشاندهنده بنبست در مسیر گفتوگوهای احتمالی میان ایران و غرب است.
در همین حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، نیز در هفته گذشته در سخنانی در دانشگاه فردوسی مشهد از رویکرد «موشک و دیپلماسی» دفاع کرد و گفت: «کار ویژه یک حاکمیت، تأمین امنیت مردم است. یا باید از دیگران سلاح بگیریم، یا خودمان بسازیم. ما از همه ابزارها برای صیانت از حقوق کشور استفاده میکنیم، چه با مذاکره، چه با موشک.»
به گفته ناظران، این موضعگیریها نشاندهنده شکلگیری اجماعی در درون حاکمیت جمهوری اسلامی است که حفظ و گسترش توان موشکی را خط قرمز خود میداند، حتی به بهای تشدید انزوای بینالمللی و ادامه تحریمها.
در همین ارتباط، چندی پیش احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، گفته بود رهبر جمهوری اسلامی «به دلایلی که صلاح میدانست» پیشتر برد موشکها را به ۲۲۰۰ کیلومتر محدود کرده بود، اما اکنون «هرگونه محدودیت در برد موشکی را برداشته است». او تصریح کرده بود: «ما درباره برنامه هستهای مذاکره میکنیم، اما در مورد موشکها هرگز.»
اظهارات لاریجانی همچنین در واکنش به انتقادات فزاینده غرب از برنامه موشکی ایران و هشدارهای آمریکا و اسرائیل مطرح میشود. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پیشتر هشدار داده بود که جمهوری اسلامی در حال توسعه موشکهایی با برد بیش از هشتهزار کیلومتر است؛ موشکهایی که میتوانند خاک ایالات متحده را نیز در تیررس قرار دهند.
در مقابل، لاریجانی این اتهامات را بخشی از جنگ روانی غرب دانست و گفت: «غربیها میدانند که ما عقبنشینی نمیکنیم. فشار میآورند تا تابآوری مردم را بشکنند، اما پاسخ ما مقاومت است. امنیت و اقتدار ایران معاملهپذیر نیست.»
او با اشاره به شرایط اقتصادی و فشار تحریمها گفت: «مشکلات معیشتی و اقتصادی قابل حل هستند، اما باید در چارچوب حفظ وحدت ملی پیگیری شوند. دشمنان ما میخواهند ملت را خسته کنند تا به تسلیم وادار شویم. این اتفاق نخواهد افتاد.»
تحلیلگران سیاسی در تهران میگویند سخنان لاریجانی نشانهای روشن از آن است که جمهوری اسلامی در شرایط فعلی، نه تنها قصد ندارد در برنامه موشکی خود عقبنشینی کند، بلکه آن را بخشی از هویت دفاعی و ایدئولوژیک خود میداند.
با توجه به بنبست کنونی در مذاکرات، کارشناسان بینالمللی بر این باورند که فاصله میان تهران و غرب در موضوع موشکی بیش از هر زمان دیگری افزایش یافته است؛ شکافی که میتواند به موج تازهای از تحریمها و تنشهای امنیتی در منطقه بینجامد.
در حالیکه مقامهای جمهوری اسلامی بر «مقاومت» و «خودکفایی نظامی» تأکید دارند، ناظران هشدار میدهند که ادامه این مسیر، احتمال درگیریهای جدید را افزایش خواهد داد و مسیر هرگونه توافق تازه با غرب را دشوارتر از گذشته میکند.
