در ادامه روند صعودی قیمت ارزهای خارجی در ایران پس از فعالشدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمانملل، صبح پنجشنبه قیمت دلار در بازار آزاد ایران از مرز ۱۱۷ هزار تومان عبور کرد و به ۱۱۷,۹۰۰.۰۰ تومان رسید.
این در حالی است که عصر چهارشنبه قیمت دلار در بازار آزاد ایران با افزایش بیش از هزار تومان نسبت به اوایل روز، به حدود ۱۱۶ هزار و ۴۰۰ تومان رسیده بود.
در همین حال، مسعود پزشکیان رئیسجمهور اسلامی با انتقاد از بازگشت تحریمهای بینالمللی علیه تهران گفت نباید اقتصاد را به صدور نفت و گاز وابسته کرد.
پزشکیان که به بندرعباس سفر کرده است روز پنجشنبه در نشستی در این شهر گفت: «روزانه ۸ میلیون بشکه نفت و گاز تولید میکنیم؛ ۱۰ درصد صرفهجویی در مصرف این میزان، معادل ۸۰۰ هزار بشکه در روز است.» او همچنین گفت با صرفهجویی در مصرف انرژی و هزینههای مربوط به آن « میتوان معیشت و زندگی و مسکن مردم را سامان داد، این رقم معادل سالانه بین ۱۶ تا ۱۸ میلیارد دلار است.»
پزشکیان درباره بازگشت تحریمهای بینالمللی علیه جمهوری اسلامی نیز گفت: «میگویند با اسنپبک، شما را تحریم میکنیم در حالی که ما خودمان، خودمان را تحریم کردهایم، آنهایی که نفت و گاز و سوخت ندارند و این منابع را میخرند چگونه زندگی میکنند؟ ما اینها را داریم و گرسنه هستیم.»
او گفت باید به روزی فکر کنیم که بدون نفت و گاز باید زندگی کنیم.
در حالی که روز چهارشنبه خبرگزاری «تسنیم» به نقل از کارشناسان نزدیک به خود تاثیر بازگشت تحریمهای بینالمللی پس از ۱۰ سال بر اقتصاد ایران را «تقریبا هیچ» ارزیابی کرده بود، روز پنجشنبه خبرگزاری «فارس» در گفتوگو با حسین رضویپور کارشناس اقتصاد از نفس افتادن اقتصاد ایران به دلیل «تعلیق برجامی» سخن به میان آورد.
رضویپور گفت: در ۱۰ سال گذشته، اگرچه ساختار تحریمها که قرار بود با برجام برداشته شود برقرار بود، اما آنچه اقتصاد ما را از پا درآورد تعلیق بود و نه تحریم. تعلیق یعنی فعالان اقتصادی، اعم از دولتی و خصوصی، ندانند عوامل محیطی پیرامون فعالیتشان چگونه تغییر خواهد کرد.
علاءالدین بروجردی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس هم گفت که مکانیسم ماشه فقط یک عملیات روانی است.
در رابطه با مذاکرات، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان، هم چهارشنبه نهم مهر گفت: جمهوری اسلامی اعلام آمادگی کرد تا با حضور سه کشور اروپایی، آژانس بینالمللی انرژی اتمی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رییسجمهوری آمریکا در امور خاورمیانه، جلسهای در نیویورک برگزار شود اما «از طرف آنها مورد پذیرش قرار نگرفت» یا اینکه «در جلسات حضور پیدا نکردند».
مهاجرانی همچنین گفت که حکومت برای شرایط جنگی پس از فعالسازی مکانیسم ماشه، موضوع «کالابرگ» را پیگیری میکند.
او تاکید کرد: «هر تصمیمی که در شورای عالی امنیت ملی برای مکانیسم ماشه در نظر گرفته شود و در چارچوب منافع ملی باشد، اعلام میشود.»
مهاجرانی در ادامه گفت: «از پاییز گذشته که موضوع انتخابات ریاستجمهوری آمریکا مطرح بود و پیشبینی میشد لابی اسرائیل سنگینتر شود، دولت سناریوهای بدبینانه و خوشبینانه خود را تدوین کرد.»
به گفته او آنچه در جنگ ۱۲ روزه دیده شد، «بر اساس همان سناریوها» بود.
سخنگوی دولت تاکید کرد که در شرایط فعلی برای جمهوری اسلامی، «حفظ ثبات» و «تابآوری اجتماعی مردم» مهم است.
افزایش بیسابقه قیمت دلار به نزدیکی ۱۱۸ هزار تومان، تنها نتیجه مستقیم بازگشت تحریمها نیست، بلکه محصول چند دهه سوءمدیریت، فساد ساختاری و سیاستهای غلط جمهوری اسلامی است. وقتی رئیسجمهور اسلامی میگوید «خودمان خودمان را تحریم کردهایم»، در واقع اعترافی است به اینکه بحران اقتصادی نه فقط از بیرون، بلکه از داخل نظام تغذیه میشود. پزشکیان با اشاره به تولید روزانه میلیونها بشکه نفت و گاز و در عین حال گرسنگی مردم، تصویری عریان از تناقض حاکمیت ارائه میدهد: کشوری با منابع عظیم انرژی که توان تأمین ابتداییترین نیازهای شهروندانش را ندارد.
این سخنان در حالی مطرح میشود که رسانههای حکومتی سعی دارند بازگشت تحریمها را «عملیات روانی» یا «بیاثر» جلوه دهند، اما واقعیت بازار آزاد ارز و گرانی افسارگسیخته نشان میدهد که ایران وارد مرحلهای تازه از فروپاشی اقتصادی شده است. حتی کارشناسان نزدیک به حاکمیت هم حالا میپذیرند که «تعلیق» و بیثباتی سیاسی و اقتصادی، نفس اقتصاد کشور را بریده است.
در این شرایط، ادعای مقامات جمهوری اسلامی درباره «تابآوری اجتماعی مردم» یا طرح کالابرگ، بیش از آنکه راهحلی واقعی باشد، تلاشی تبلیغاتی برای مدیریت بحران است. مردمی که امروز باید با دلار ۱۱۸ هزار تومانی، تورم بالای ۴۰ درصد و گرانی مواد غذایی و مسکن دستوپنجه نرم کنند، بیش از هر زمان دیگر درمییابند که جمهوری اسلامی نه راهحلی برای تحریم دارد و نه ارادهای برای اصلاح. ادامه این مسیر، تنها به معنای عمیقتر شدن شکاف اجتماعی و انفجار نارضایتی عمومی است.
