در ادامه واکنشها به تصمیم سه کشور اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه، عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در یادداشتی در روزنامه جاکارتا پست این اقدام را فاقد وجاهت قانونی و سیاسی دانسته و اروپا را متهم کرده است که با بازگرداندن تحریمهای شورای امنیت، هم اعتبار خود و هم توافق هستهای را نابود میکند. او بار دیگر روایت تکراری جمهوری اسلامی را تکرار کرده و خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ را «آغاز نقض قطعنامه ۲۲۳۱» معرفی کرد و مدعی شد اروپاییها نیز با همراهی در تحریمهای واشنگتن همان مسیر را ادامه دادند.
به ادعای عراقچی، فعالسازی اسنپبک یک «بازی پرهزینه» برای لندن، پاریس و برلین است که میتواند این کشورها را از روندهای دیپلماتیک آینده کنار بگذارد. او تهدید کرده است که در صورت بازگشت تحریمها، تهران همکاری خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را پایانیافته تلقی خواهد کرد و تفاهم تازه با آژانس را نیز به استناد قانون مصوب مجلس لغو خواهد نمود.
این مواضع در حالی بیان میشود که رسانههای رسمی جمهوری اسلامی و دستگاه تبلیغاتی وابسته به آن، همان خط را با ادبیاتی اغراقآمیز دنبال کردهاند. در گزارشهای این رسانهها، اروپا متهم به «خودزنی دیپلماتیک» و «تضعیف امنیت جمعی» شده است و حتی تلاش شده حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران بهانهای برای تهدید متقابل اروپا جلوه داده شود. این رسانهها همچنین ادعا کردهاند که ایران «با نهایت خویشتنداری» مسیر دیپلماسی را دنبال کرده و توافق اخیر با آژانس بینالمللی انرژی اتمی سندی بر «حسن نیت» تهران است، در حالیکه این توافق صرفاً تحت فشار بینالمللی و با میانجیگری خارجی ممکن شد.
اما واقعیت آن است که این یادداشتها و مواضع بیشتر به یک عملیات تبلیغاتی شباهت دارد تا یک استدلال حقوقی معتبر. عراقچی و رسانههای جمهوری اسلامی به جای پاسخگویی به نگرانیهای واقعی درباره برنامه موشکی و هستهای ایران، با وارونهسازی واقعیتها تلاش دارند مسئولیت بحران را به گردن غرب بیندازند. تأکید بر «حقوق مسلم هستهای» و تهدید به قطع همکاری با آژانس، نشان میدهد جمهوری اسلامی همچنان از زبان تهدید و انکار بهره میبرد تا از پذیرش تعهدات شفاف و نظارتهای بینالمللی شانه خالی کند.
تحلیلگران مستقل معتقدند این مواضع بیش از آنکه بیانگر راهبردی دیپلماتیک باشد، بخشی از تاکتیک همیشگی جمهوری اسلامی برای فشار متقابل و خرید زمان است. در حالیکه سه کشور اروپایی بهروشنی از نقضهای پیدرپی ایران در زمینه غنیسازی اورانیوم و توسعه فعالیتهای موشکی سخن میگویند، تهران با تکرار ادعاهای سیاسی و مظلومنمایی، در واقع از موضع ضعف وارد میدان شده است.
اینکه عراقچی اروپا را تهدید میکند که «از روندهای دیپلماتیک کنار گذاشته خواهد شد»، بیش از آنکه هشداری جدی باشد، بیانگر نگرانی عمیق تهران از انزوای کامل بینالمللی است. بازگشت تحریمهای سازمان ملل نهتنها رژیم را با بحران اقتصادی شدیدتری روبهرو خواهد کرد، بلکه پروژه «تعامل مشروط» با غرب را که جمهوری اسلامی تلاش دارد به جهان القا کند، بیاعتبار خواهد ساخت.
در نهایت، یادداشت عراقچی و بازتاب آن در رسانههای جمهوری اسلامی نشاندهنده سردرگمی مقامات تهران است. آنان با تهدید و شعار، میکوشند تحریمهای قریبالوقوع را کماهمیت جلوه دهند، اما واقعیت این است که بازگشت قطعنامههای شورای امنیت ضربهای سنگین به حیثیت و توان دیپلماتیک جمهوری اسلامی خواهد بود و بیش از هر زمان دیگری انزوای بینالمللی این نظام را آشکار میسازد.
