در آستانه بازگشت تحریمهای بینالمللی علیه جمهوری اسلامی، دیدار مسعود پزشکیان با امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، در حاشیه هشتادمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد بار دیگر شکاف عمیق میان تهران و غرب را آشکار کرد.
پزشکیان که تنها چهار روز پیش از بازگشت تحریمها با مکرون دیدار داشت، در سخنانش تکرار ادعای همیشگی مبنی بر اینکه «ایران به دنبال ساخت سلاح هستهای نیست» را مطرح کرد و سه کشور اروپایی را به «بدعهدی و تبعیت از آمریکا» متهم ساخت. اما واکنش رئیسجمهور فرانسه نشان داد که صبر اروپا به پایان رسیده است.
مکرون ساعتی پس از دیدار، در بیانیهای صریح در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «من با رئیسجمهور ایران، پزشکیان، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفتگو کردم.
پیش از هر چیز بار دیگر بر خواسته روشن خود تأکید کردم: سسیل کوهلر، ژاک پاریس و لنارت مونترلوس، گروگانهای دولتی که بهطور خودسرانه و در شرایط غیرانسانی در ایران بازداشت شدهاند، باید فوراً آزاد شوند. فرانسه هیچ یک از فرزندان خود را رها نمیکند.
موضع ما روشن است: ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد. با توجه به عدم پایبندی ایران به تعهدات هستهای خود، ما به همراه آلمان و بریتانیا تصمیم گرفتیم روند اسنپبک را فعال کنیم که امکان بازگرداندن تحریمها علیه ایران را فراهم میآورد.
بار دیگر به رئیسجمهور ایران خواستههای خود را که هیچگونه مصالحهای در آنها پذیرفته نیست، یادآور شدم: دسترسی کامل بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ایران،
شفافیت درباره ذخایر مواد غنیشده، و ازسرگیری فوری مذاکرات.
یک توافق همچنان ممکن است. تنها چند ساعت باقی مانده است. اکنون این به ایران بستگی دارد که به شرایط قانونی که ما تعیین کردهایم پاسخ دهد. برای امنیت منطقه، برای ثبات جهان.»
او در مصاحبه با رسانههای بینالمللی از جمله فرانس۲۴ و الجزیره تأکید کرد که فرصت ایران برای جلوگیری از بازگشت تحریمها تنها «چند ساعت» است و افزود که تهران هنوز هیچ گام مؤثری در جهت همکاری با آژانس برنداشته است.
پزشکیان هم در ایکس نوشت: امروز گفتگوی صریح و مفصلی با آقای مکرون داشتم که درباره دیدگاه طرفین تبادل نظر و راه حل متضمن رفع نگرانی اروپا و تامین منافع ایران به روشنی بیان شد. در صورت پایبندی به حق و انصاف و تامین منافع طرفین راه حل قطعی در دسترس است و همچنین بر حل موضوع زندانیان دوطرف نیز توافق کردیم.
تروئیکای اروپایی ــ آلمان، بریتانیا و فرانسه ــ ماه گذشته پس از ناکامی مذاکرات با تهران، در نامهای به شورای امنیت روند فعالسازی مکانیسم ماشه را آغاز کردند. طبق این روند، اگر تا پایان مهلت توافقی حاصل نشود، همه تحریمهای سازمان ملل متحد علیه ایران از روز شنبه دوباره برقرار خواهد شد. این تحریمها شامل ممنوعیت خرید و فروش سلاح، محدودیت بر برنامه موشکی، توقف غنیسازی و بازفرآوری اورانیوم، مسدود شدن داراییها و گسترش فهرست ممنوعیت سفر مقامات جمهوری اسلامی است. همچنین خطوط هوایی و کشتیرانی ایران بار دیگر تحت بازرسی شدید قرار خواهند گرفت.
پزشکیان در سخنرانی خود در سازمان ملل حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در خرداد و تیرماه را «خیانت به دیپلماسی» خواند و جنگ ۱۲ روزه را «تهاجمی وحشیانه و خلاف اصول مسلم حقوق بینالملل» توصیف کرد. اما او هیچ طرح مشخصی برای توقف روند تحریمها ارائه نداد و تنها به تکرار شعارهای همیشگی مبنی بر «مقاومت» و «ایستادگی» پرداخت.
واقعیت آن است که در جریان حملات اسرائیل و آمریکا، بخش بزرگی از تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی نابود شد، بسیاری از فرماندهان ارشد نظامی و دانشمندان هستهای هدف قرار گرفتند و توان بازدارندگی حکومت به شدت آسیب دید. با این وجود، مقامات جمهوری اسلامی همچنان بر ادامه غنیسازی ۶۰ درصدی اورانیوم تأکید میکنند؛ موضوعی که نگرانی جدی جامعه جهانی را برانگیخته است.
مکرون در گفتوگوهای خود تأکید کرد که تنها در صورت آزادی فوری گروگانهای فرانسوی، همکاری کامل با آژانس، شفافیت در ذخایر هستهای و بازگشت به میز مذاکره، میتوان از بازگشت تحریمها جلوگیری کرد. او هشدار داد که در غیر این صورت، پنجره فرصت بسته خواهد شد.
اکنون در حالی که تنها ساعاتی به مهلت باقی مانده است، تهران با انتخابی سخت روبهروست: یا پذیرش شرایط مشروع جامعه جهانی و بازگشت به تعهدات، یا ورود دوباره به چرخه کامل تحریمهای سازمان ملل متحد. نشانهها و مواضع اخیر اما حاکی از آن است که جمهوری اسلامی بار دیگر انزوا، فشار اقتصادی و سیاسی را برگزیده است.
