بلومبرگ در گزارشی درباره رایزنیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی با جمهوری اسلامی به نقل از مدیرکل آژانس نوشت که مذاکرات اخیر با یک مقام عالیرتبه جمهوری اسلامی بینتیجه بوده است و این وضعیت نشان میدهد چقدر دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک برای کاهش تنشها بین تهران و واشینگتن ضروری است.
به احتمال زیاد،منظور گروسی از دیدار با مقام جمهوری اسلامی دیدار او با غریبابادی در ۲۷ اسفندماه در وین است.
کاظم غریبآبادی معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی که ۲۷ اسفندماه برای دیدار و گفتوگو با مقامات آژانس به وین مقر آژانس سفر کرده بود، جایی که او با دیپلماتهای چینی و روسی دیدار داشت و در بیانیه مشترکی، این سه کشور تأکید کردند که «طرفهای ذیربط باید متعهد به پرداختن به ریشه اصلی وضعیت کنونی باشند و از تحریم، فشار یا تهدید به استفاده از زور خودداری کنند.»
غریبآبادی درباره دیدارش با رافائل گروسی عنوان کرده بود: گفتوگوی صریح و سازندهای با مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی داشتم. وی افزود: در این دیدار همکاری بین ایران و آژانس، حل و فصل دو موضوع باقی مانده، امنیت تاسیسات هستهای و آخرین تحولات درباره موضوع هستهای و رفع تحریمها مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.،
غریبآبادی، ۲۴ اسفند ماه ۱۴۰۳ نیز تاکید کرد اگر در آینده مذاکرات احتمالی انجام شود، موضع مشترک ایران، چین و روسیه، عدم مذاکره بر سر موضوعات غیر هستهای است. به گفته او، طرفین همچنین با تاکید بر ضرورت پایاندادن به تحریمها، معتقدند مکانیسم ماشه نباید فعال شود.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مصاحبه با تلویزیون بلومبرگ ضمن اشاره به احتمال سفر به تهران گفت: «اکنون در موقعیت بسیار حساسی قرار داریم و شاید بهزودی به مذاکره با نمایندگان جمهوری اسلامی بازگردیم.»
گروسی با اشاره به نامه دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا به علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی گفت: «کاملا مشخص است که ما باید به نوعی تفاهم دست یابیم که به طور کامل امکان دستیابی ایران به سلاح هستهای را منتفی کند.» گروسی همچنین گفت: از برجام فقط یک نام باقیمانده و باید چارچوب و تفاهم جدیدی برای نظارت بر برنامه هستهای ایران تدوین شود.
ترامپ در نامه به خامنهای به او دو ماه مهلت داده و دو گزینه توافق یا مواجه شدن با عواقب توافق نکردن را پیش روی او گذاشته است. گفته میشود، دست کشیدن از حمایت از گروههای نیابتی در منطقه و محدودیت برنامههای موشکی نیز در فهرست شرایط آمریکا برای توافق وجود دارد.
مقامات دولت ترامپ نیز به روشنی گفتهاند که هدف برچیدن کامل برنامههای هستهای ایران است. آنها میگویند برنامههای هستهای ایران باید بهگونهای متوقف شود که جهان بتواند آن را تایید کند.
الگویی مشابه لیبی که در آن معمر قذافی برنامههای تسلیحاتی را متوقف کرد و بازرسان بینالمللی را دعوت کرد تا خنثی شدن این فعالیتها را تایید کنند.
هرچند خامنهای میگوید مذاکره با آمریکا فایدهای ندارد و گره تحریمها را کورتر میکند، عباس عراقچی، وزیر خارجه او گفته است که گروهی در حال آماده کردن پاسخ نامه ترامپ است و «این پاسخ در زمان مقتضی ارسال میشود.»
مقامات تهران در عین حال میکوشند از طریق رایزنی با کشورهای منطقه، روسیه و چین و اروپا، راهی برای کاهش فشارها بیابند.
این در حالی است که اروپا تهدید کرده است که برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای همه گزینهها شامل فعال کردن مکانیسم ماشه را بررسی میکند. مکانیسم ماشه به بازگشت خودکار تحریمهای بینالمللی منجر میشود و فقط تا آبان ۱۴۰۴ برای استفاده از آن فرصت باقیمانده است. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم اخیرا گفته است که جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای اولویت اروپا در منطقه است و زمان برای کم کردن تهدیدهای جمهوری اسلامی محدود است.
بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی مدعی است که تهدید به استفاده از مکانیسم ماشه، «پوشالی» است و ادعا کرده است که در صورت استفاده از آن، پاسخ تهران «شدید» خواهد بود.
یکی دیگر از روشهایی که جمهوری اسلامی دنبال میکند، ادعای مذاکره و تمایل به حل مشکلات با آژانس بینالمللی انرژی اتمی است.
با این حال، گروسی میگوید: «ما در مورد ایران جایی نیستیم که باید باشیم و پرسشهای بدون پاسخ درباره فعالیتهای هستهای ایران در گذشته همچنان باقی ماندهاند.»
بلومبرگ گزارش کرده است بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی در حال تهیه گزارشی ویژه درباره تخلفات جمهوری اسالمی در سالهای اخیر هستند. یکی از مسائل کلیدی این گزارش، عدم ارائه توضیحات فنی معتبر از سوی تهران درباره وجود ذرات اورانیوم در سایتهایی است که قبلاً اعلام نشده بودند.
گروسی در گفتوگو با این شبکه تلویزیونی تاکید کرد: «اکنون این مسائل در کنار هم قرار گرفتهاند: از یک سو، پرسشهای حلنشدهای از گذشته باقی ماندهاند و در همان زمان، احتمال رسیدن به یک توافق عملی برای آینده مطرح است.»
مدیرکل آژانس گفت: «ما رد اورانیوم را در مکانهایی پیدا کردیم که قرار نبود هیچ فعالیت هستهای در آنها انجام شده باشد یا تجهیزاتی برای این منظور در آنجا وجود داشته باشد.»
گروسی گفت: «ما از طرفهای ایرانی پرسیدهایم این مواد کجا هستند؟ تجهیزاتی که برای کار با این مواد استفاده شدهاند کجا هستند؟ اما باید بگویم که پاسخهایی که دریافت کردهایم، یا قانعکننده نبودهاند یا اساسا پاسخی نگرفتهایم. این روند همچنان ادامه دارد. همانطور که گفتم، من در ایران بودم و قصد دارم این گفتوگوها را ادامه دهم.»
گزارش اخیر آژانس حاکی از افزایش ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالا در ایران است. برآوردها حاکی از آن است که جمهوری اسلامی در حال حاضر مواد لازم برای ساخت شش سلاح هستهای را در اختیار دارد و برای این اقدام فقط باید مرحله غنیسازی ۹۰ درصدی روی این ذخایر انجام شود
