دیپلماتهای اروپایی به پایگاه خبری «اکسیوس» گفتهاند ایران در مذاکرات اخیر خود با آنها بهوضوح اعلام کرده است که میخواهد مذاکراتی را برای یک توافق هستهای جدید و متفاوت از برجام آغاز کند.
دیپلماتهای ارشد فرانسه، آلمان، بریتانیا و اتحادیه اروپا ۱۰ روز پیش با همتایان ایرانی خود در ژنو دیدار کردند و درباره برنامه هستهای ایران گفتگو کردند.
به گفته منابع اکسیوس، مقامات ایرانی از اروپاییها خواستند این پیام را به واشنگتن منتقل کنند و تأکید کردند که منتظر یک برنامه یا پیشنهاد از سوی ایالات متحده هستند.
یک دیپلمات اروپایی که نخواسته است نامش فاش شود به این پایگاه خبری آمریکایی گفته «پاسخ اروپا این بوده که این به ایران بستگی دارد که پیشنهادی روی میز بگذارد که شامل امتیازات بیشتری در موضوع هستهای باشد.»
پیشتر اکسیوس به نقل از منابع آگاه خبر داده بود که دونالد ترامپ احتمالاً استیو ویتکاف را مسئول پرونده دیپلماسی ایران خواهد کرد.
این تصمیم در حالی اتخاذ میشود که ترامپ به دنبال راهکاری دیپلماتیک برای رسیدن به یک توافق هستهای جدید با ایران است.
واگذاری پرونده ایران به استیو ویتکاف، که در تلاشهای دیپلماتیک قبلی ترامپ در خاورمیانه نقش کلیدی ایفا کرده است، نشاندهنده اولویت ترامپ برای حل مسئله ایران از طریق مذاکرات است.
ناظران میگویند این اقدام همچنین بیانگر تلاش دولت کنونی آمریکا برای آزمودن دیپلماسی و به تعویق انداختن گزینههای نظامی است.
رئیسجمهور آمریکا در گفتوگو با خبرنگاران در پاسخ به این سوال که آیا استیو ویتکاف را به عنوان مسئول پرونده ایران انتخاب کرده است و آیا او با مقامهای ایرانی گفتوگوی مستقیم خواهد داشت یا خیر گفت: «قطعا از او استفاده خواهم کرد؛ او مذاکره کنندهای عالی و فردی بسیار خوب و محبوب است».
باراک راوید، خبرنگار وبسایت اکسیوس، نیز به نقل از چهار منبع، از جمله دو مقام آمریکایی، گزارش داد که انتظار میرود استیو ویتکاف به عنوان مسئول دیپلماسی با ایران معرفی شود.
ویتکاف که پیشتر در آتشبس غزه نقش کلیدی ایفا کرده بود، قرار است تلاشهای دیپلماتیک مرتبط با برنامه هستهای ایران را هدایت کند.
روزنامه فایننشالتایمز روز پنجشنبه چهارم بهمن با انتشار این خبر نوشت که این تصمیم نشاندهنده تمایل ترامپ برای آزمایش دیپلماسی پیش از افزایش فشار بر تهران است.
این روزنامه نوشت که به گفته «افراد آشنا با موضوع»، انتظار میرود ویتکاف، یک سرمایهگذار املاک و مستغلات که نقشی اساسی در تأمین آتشبس غزه ایفا کرد، تلاشها را در مورد برنامه هسته ای ایران به عنوان بخشی از دستور گستردهتر ترامپ برای «توقف جنگها» در منطقه رهبری کند.
بنابر این گزارش، در حالی که برخی اعضای تیم سیاست خارجی ترامپ رویکرد محتاطانهتری نسبت به ایران اتخاذ کردهاند، دیگران از اقدامات سختگیرانهتر حمایت میکنند. ویتکاف به همراه مورگان اورتگاس بهعنوان معاون، وظیفه دارند تا ضمن حفظ آتشبس غزه، به بررسی امکان دستیابی به توافق دیپلماتیک با ایران بپردازند.
دونالد ترامپ که شامگاه پنجشنبه چهارم بهمن همزمان با امضای فرمانهای اجرایی به پرسشهای خبرنگاران پاسخ میداد گفت امیدوار است که برای حل مسائل ایران نیازی به اقدام نظامی نباشد.
او در پاسخ به این سوال که آیا از حمله احتمالی اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران حمایت میکند گفت: «واضح است که به این سوال جواب نمیدهم، باید دید چه پیش میآید.»
آقای ترامپ همچنین بدون اشاره به جزئیات گفت که در همین زمینه طی روزهای پیش رو با تعدادی از مقامهای ارشد جلسه خواهد داشت.
او با ابراز امیدواری به اینکه «تهران توافق کند» در عین حال افزود که اگر هم توافق نکند مسالهای نیست.
آقای ترامپ در پاسخ به سوالی درباره حمایت از حمله اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران نیز گفت: «امیدوارم بتوان این مسئله را بدون نیاز به چنین اقدامی حل کرد. این بهترین نتیجه خواهد بود.»
استیو ویتکاف دو هفته پیش با بیان اینکه رئیسجمهور ایالات متحده به دنبال راهحل دیپلماتیک است، گفته بود: «ترامپ اجازه نخواهد داد ایران به بمب اتمی دست پیدا کند. امیدواریم این مسئله از طریق مذاکره حل شود، اما اگر توافق حاصل نشود گزینههای جایگزین لزوماً خوشایند نخواهند بود.»
اکسیوس روایت کرده که گزارشها نشان میدهند دونالد ترامپ هنوز تصمیم رسمی در این زمینه نگرفته است، با این حال منابع نزدیک به وی تأیید کردهاند که او به سمت انتخاب ویتکاف پیش میرود.
ترکیب پرونده ایران و مناقشات اسرائیل و فلسطینیها در مسئولیتهای یک نماینده ویژه، امری غیرمعمول محسوب میشود.
به نوشته فایننشالتایمز، با وجود فشارهای اقتصادی شدید بر ایران و افزایش ذخایر اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی، دستیابی به توافقی میان تهران و واشینگتن چالشبرانگیز به نظر میرسد و برخی از مقامات کنگره و منتقدان این انتصاب، نگرانیهایی دربارهٔ کاهش فشار بر ایران ابراز کردهاند.
دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ آمریکا را از توافق هستهای ایران با قدرتهای جهانی خارج کرد و تحریمهای سختگیرانهای علیه تهران اعمال کرد. او هشدار داد که در صورت مقابله با واشینگتن و پیگیری تسلیحات هستهای، این اقدام میتواند «پایان رسمی ایران» باشد.
در حالی که تیم ترامپ اقدامات جدیدی برای احیای کارزار «فشار حداکثری» از طریق تحریمهای تازه یا نظارت سختتر بر اقدامات فعلی تدوین کردهاند، رئیسجمهور و مشاورانش تأکید دارند که مسیر دیپلماسی برای جلوگیری از تقابل گستردهتر با ایران باز نگه داشته شود.
