همزمان با نخستین روز اجلاس داووس، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در گفتگو با خبرنگاران به موضوع برنامه هستهای ایران و غنیسازی اورانیوم با درجات بالا اشاره کرد.
به گزارش بلومبرگ، گروسی روز سهشنبه در حاشیه نشست مجمع جهانی اقتصاد گفت: «جمهوری اسلامی ایران به تولید مقدار زیادی اورانیوم بسیار غنیشده ادامه میدهد.»
به گفته او، در ماه دسامبر، ایران ظرفیت تولید اورانیوم غنیشده را هفت برابر کرده و آن را به حدود ۳۴ کیلوگرم در ماه رسانده است.
گروسی همچنین تاکید کرد که ایران باید با دونالد ترامپ، رئیسجمهوری جدید ایالات متحده، به تفاهم هستهای دست یابد تا از وقوع جنگ دیگری در خاورمیانه جلوگیری شود.
مدیرکل آژانس انرژی اتمی با اشاره به خروج ترامپ از برجام در دوران قبلی ریاستجمهوریاش افزود: «اکنون باید به دنبال راههای مناسب باشیم. باید نحوه برخورد با موضوع هستهای ایران را پیدا کنیم، زیرا همه میدانیم که جنگهای بیشتری نمیخواهیم.»
گروسی گفت: «درباره برنامه هستهای ایران در حال تعامل با روسیه، چین و کشورهای اروپایی هستیم، اما برای همه روشن است که در این میان نقش آمریکا کلیدی است. آنچه ما نیاز داریم این است که به یک تفاهم دست پیدا کنیم و این کار، ماموریت ما در چند هفته آینده خواهد بود.»
او در عین حال افزود که امیدوار است «خیلی زود» با دولت ترامپ دیدار کند.
اظهارات گروسی در حالی است که پیش از مراسم تحلیف ترامپ در روز دوشنبه، مقامهای منتخب او در حال آمادهسازی طرحهای جدیدی برای تحت فشار قرار دادن جمهوری اسلامی بودند.
به نوشته بلومبرگ، میان مشاوران کلیدی ترامپ برای بازگشت به راهکار فشار حداکثری علیه ایران یک توافق کلی وجود دارد که با یک بسته تحریمی بزرگ شروع میشود و بازیگران اصلی صنعت نفت را تحت تاثیر قرار میدهد. گفته میشود که این راهکار احتمالا اوایل ماه فوریه آغاز شود.
در دوره اول ریاستجمهوری دونالد ترامپ، او سیاست «فشار حداکثری» را علیه حکومت ایران دنبال کرد و ایالات متحده را از توافق هستهای که در دولت باراک اوباما حاصل شد و محدودیتهایی را بر برنامه هستهای جمهوری اسلامی در ازای کاهش تحریمها اعمال میکرد، خارج کرد.
پیش از این، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه جدید ایالات متحده، روز ۲۶ دی در نشست کمیته روابط خارجی مجلس سنا برای بررسی صلاحیتش، با تاکید بر این نکته که «حکومت ایران در ضعیفترین حالت ممکن است، آنها ناچار شدند از سوریه بیرون روند، اقتصادشان متلاشی شده است و روزها بیبرقی دارند»، افزوده بود: باید بدانیم هر امتیازی به جمهوری اسلامی بدهیم، در راستای گسترش برنامه هستهای و ایجاد تنش در خاورمیانه استفاده خواهد کرد.
او همچنین با بیان این که «تحت هیچ شرایطی نباید بگذاریم جمهوری اسلامی ایران به بی ثبات کردن منطقه و پیگیری برنامه اتمی ادامه دهد» و افزوده بود: «تا اکتبر آینده، سه قدرت آلمان، بریتانیا و فرانسه باید تصمیم بگیرند که مکانسیم ماشه را فعال کنند یا خیر.»
آقای روبیو با اعلام این موضوع که جمهوری اسلامی ایران بر اساس شواهد به توافقی که داشته، عمل نکرده است، افزوده بود: «نباید تحت هیچ شرایطی، ایران هستهای داشته باشیم و نباید اجازه دهیم که جمهوری اسلامی برای تهدید همسایگان و اجرای اهداف بلندمدت خود قدرت نظامی داشته باشد.»
وی همچنین تاکید کرده بود: هرگونه امتیازی به رژیم ایران بدهیم، به تداوم حمایت آنها از گروههای نیابتی و تبدیل شدنشان به قدرتی سلطهگر در منطقه کمک خواهیم کرد.
مارکو روبیو اضافه کرده بود: دو نوع طرز فکر در رژیم ایران وجود دارد؛ یکی اینکه شرایط خراب است و باید زمان خرید، و دیگر اینکه باید بر قدرت هستهای تکیه کرد و با غنیسازی اورانیوم از ۶۰ درصد به ۹۰ درصد، از هر اقدام خارجی مصونیت یافت.
در همین ارتباط، امانوئل مکرون، رئیس جمهوری فرانسه، چندی پیش هشدار داده بود که تسریع در برنامه هستهای حکومت ایران ما را «به نقطه غیرقابلبازگشت بسیار نزدیک» میکند. جمهوری اسلامی در واکنش، این اظهارات رئیس جمهروی فرانسه را «بیاساس» و «فریبکارانه» توصیف کرد.
در ماه دسامبر گذشته، بریتانیا، آلمان و فرانسه، از آنها باعنوان تروئیکای اروپایی یاد میشود، حکومت ایران را متهم کردند که ذخایر اورانیوم غنیشده خود را به «سطوح بیسابقهای» افزایش داده است، بدون آن که «هیچ توجیه غیرنظامی معتبری» برای این اقدام ارائه دهد.
این سه متحد قدرتمند ایالات متحده در اروپا تاکید کردند که «ما بر عزم خود برای استفاده از همه ابزارهای دیپلماتیک برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی ایران به سلاح هستهای تأکید میکنیم، از جمله استفاده از سازوکار ماشه در صورت لزوم.»
سازوکار ماشه که بخشی از توافق سال ۲۰۱۵ یا برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) است، به امضاکنندگان توافق این امکان را میدهد که در صورت «عدم اجرای قابلتوجه تعهدات»، تحریمهای سازمان ملل متحد را دوباره علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال کنند.
گزینه فعال کردن این سازوکار در اکتبر امسال منقضی میشود و این مسئله فوریت بیشتری به تلاشهای دیپلماتیک جاری داده است.
قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۵ را برجام تایید و چارچوبی برای نظارت و گزارشدهی آژانس در خصوص برنامه هستهای ایران ایجاد کرد. با این حال ایران از سال ۲۰۱۷ و به دنبال خروج یکجانبه آمریکا از برجام، بهتدریج از تعهداتش فاصله گرفت و غنیسازی اورانیوم را افزایش داد. این اقدامها نگرانیهای بینالمللی را از احتمال گسترش تسلیحات هستهای در منطقه خاورمیانه افزایش داده است.
بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی هستهای، تهران تنها کشور غیرهستهای است که اورانیوم را تا ۶۰ درصد غنیسازی میکند. این میزان غنیسازی تا اورانیوم ۹۰ درصدی موردنیاز برای سلاحهای اتمی فاصله زیادی ندارد.
جمهوری اسلامی ایران همواره ادعا کرده است که قصد ندارد سلاح هستهای تولید کند، اما پس از تشدید تنشها میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، کمال خرازی، مشاور خامنهای، لحنش را تغییر داد. او که قبلا وزیر خارجه بود و اکنون رئیس شورای راهبردی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است، اردیبهشتماه در نشست گفتگوهای ایرانیعربی در هتل آزادی تهران گفت: «ما سلاح هستهای نداریم و رهبر جمهوری اسلامی در این زمینه فتوا داده است. اما اگر دشمن شما را تهدید کند، باید چه کنید؟ ناچار میشوید دکترین خود را تغییر دهید.»
