دومین دور رایگیری میان دو نامزدهای مدنظر جمهوری اسلامی برای جانشینی ابراهیم رئیسی روز جمعه ۱۵ تیر در ایران آغاز شد.در این ارتباط گزارش های منتشر شده در شبکه های اجتماعی در مورد روند انتخابات در چندین شهر در استان های مختلف حاکی از خلوت بودن شعبه های رای گیری و عدم استقبال گسترده تاکنون بوده است.
بسیاری از چهره ها و فعالان و نیز سازمان ها و تشکل های سیاسی و مدنی همراه با شمار زیادی از زندانیان سیاسی، همانند دور نخست رایگیری، آن چه جمهوری اسلامی انتخابات مینامد را «سیرک» یا «نمایش» نامیده و خواستار تحریم آن شده اند.
به گزارش خبرگزاری حکومتی «ایرنا»، محسن اسلامی، سخنگوی ستاد انتخابات وزارت کشور جمهوری اسلامی، گفت که «سعی میکنیم در ساعات ابتدایی روز شنبه، نتیجه نهایی را اعلام کنیم.»
در همین حال، فیلم های منتشر شده در شبکه های اجتماعی از جمله کانال «اعتراض مدنی بازار» از شهرهایی مانند تهران، کهنوج، فومن، ایلام، اهواز، اصفهان، بجنورد و شهرکرد حاکی از آن است که واجدان شرایط پای صندوق های رای نرفته اند.
با این همه سخنگوی ستاد انتخابات مدعی «صفهای طولانی برای اخذ رای» در شعبه های رایگیری شد.
پیشتر سازمان حقوق بشری «کردپا» روز پنجشنبه ۱۴ تیر در خبری از سنندج گفته بود که «نهادهای امنیتی طی تماس با خانوادههای فعالین سیاسی و جان باختگان، آنها را تحت فشار قرار دادهاند که بر سر صندوقهای رای حضور پیدا کنند.»
بر اساس این گزارش، در شهر بوکان «خانوادههای فقیری را که از کمیته امداد و بهزیستی کمک مالی دریافت میکنند، بهوسیله مینیبوس به اجبار بر سر صندوقهای آرا میبرند. این مینیبوسهای همچنین برای خانوادههای افراد حکومتی بومی موسوم به (جاش) در نظر گرفته شدهاند.»
کردپا همچنین به نقل از گزارش های رسیده از شهرهای مهاباد و ربط افزود که «خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی از طریق تماس تلفنی و ارسال پیامک تهدید شدهاند که در صورت عدم مشارکت در انتخابات حمایت مالی از آنها قطع خواهد شد.»
این سازمان حقوق بشری به نقل از «شاهدان عینی» نوشت که «این فشار و تهدیدات در اکثر شهرهای کردستان مشاهده شده است.»
مرحله دوم انتخابات در شرایطی آغاز شد که حتی بنا بر آمارهای حکومتی، اکثریت قاطع ایرانیان در مرحله نخست رایگیری که مخالفان آن را «سیرک» و «نمایش» میخوانند، شرکت نکردند.
در این ارتباط، طبق آمار ادعایی رسمی، حدود ۷۷ درصد از واجدین شرایط رایدادن در تهران و ۶۰ درصد از واجدین شرایط در سراسر ایران، در انتخابات شرکت نکردند و بدینترتیب، پایینترین نرخ مشارکت در انتخاباتهای ریاست جمهوری تاریخ جمهوری اسلامی رقم خورد.
آمار و ارقام منابع حکومتی جمهوری اسلامی همواره از سوی ناظران و منابع مستقل مورد تردید و مناقشه جدی بوده است، و بسیاری از ناظران و فعال مدنی و سیاسی بر این باورند که شمار رایدهندگان در دور اول انتخابات کمتر از آنچه بود که جمهوری اسلامی ادعا کرده است.
با این همه، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، روز جمعه هنگام رای دادن گفت: «شنیدم شوق و علاقه مردم بیشتر از قبل است. خدا کند این طور باشد.»
او روز چهارشنبه ۱۳ تیر در مورد شرکت نکردن ۶۰ درصد از واجدین شرایط در دور نخست انتخابات ادعا کرده بود: «این که تصور شود کسانی که در دور اول رأی ندادند مخالف نظام هستند، برداشت کاملا اشتباهی است.»
علی خامنهای پیش از مرحله نخست رأیگیری اخیر برای جانشینی ابراهیم رئیسی در سخنان دیگری درباره اهمیت مشارکت مردم گفته بود که «مشارکت بالا» موجب «سرافرازی جمهوری اسلامی» است.
علی خامنهای که در ۱۸ دی ۱۳۹۴ گفته بود: «حتی کسانی که نظام و رهبری را قبول ندارند باید پای صندوقها بیایند»، این بار هم اعتبار و شهرت نظام را در گرو مشارکت بالای مردم گذاشت. به باور ناظران خامنهای دچار اشتباه در محاسبه شد. اشتباه محاسباتی او این بود که به قطعی بودن مشارکت بالا در حمایت از اصلاحطلبان ایمان داشت، غافل از اینکه اکثریت مردم و طبقه متوسط امید خود را به تغییر شرایط از دست دادهاند.
در این ارتباط، به رغم تبلیغات گسترده مسعود پزشکیان و سعید جلیلی، دو نامزد تایید شده شورای نگهبان جمهوری اسلامی، بسیاری از کاربران شبکه های اجتماعی همراه با خانواده های دادخواه چهره ها و فعالان و نیز سازمان ها و تشکل های سیاسی و مدنی اعلام کردند که در این دور از رایگیری حکومتی شرکت نخواهند کرد.
شاهزاده رضا پهلوی جمعه ۱۵ تیر در ایکس نوشت: ما بر خلاف نظام که وعدههای توخالی به مردم میدهد، وعده بیخودی به مردم نمیدهیم و به آنچه میگوییم واقعا باور داریم. باور داریم که به محض اینکه این رژیم برود، اینترنت، آزاد میشود؛ تمام تبعیضهای جنسیتی و جنسی و مذهبی از بین میرود؛ و این فساد جاافتاده مافیایی رژیم کنار گذاشته میشود و بالاخره میتوانیم یک اقتصاد واقعی باز سالم را داشته باشیم… من باور و اعتقاد دارم که این کار شدنی است و میدانم که ابزار اصلی آن، اکثریتشان داخل ایران هستند و خیلی زود میتوانند این خلاء را پر کنند.
مخالفان میگویند میان دو نامزد مدنظر جمهوری اسلامی برای جانشینی رئیسی «فرقی نیست» و شرکت در انتخابات حکومتی را «رأی به کشتار و سرکوب بیشتر» قلمداد میکنند.
