خبرگزاری رویترز روز چهارشنبه ۲۳ خرداد، به نقل از پنج دیپلمات در آژانس بینالمللی انرژی اتمی گزارش داد که جمهوری اسلامی در واکنش به قطعنامه هفته گذشته شورای حکام این آژانس علیه برنامه هستهای تهران، ظرفیت غنیسازی اورانیوم خود را در دو سایت زیرزمینی در فردو و نظنز افزایش داده است.
به گزارش رویترز به نقل از برخی دیپلماتها، این اقدام با نصب آبشارهای بیشتر سانتریفیوژ در این دو سایت صورت میگیرد، اما به نظر میرسد شدت واکنش جمهوری اسلامی کمتر از انتظار قبلی بوده است.
رویترز همچنین به نقل از سه تن از این دیپلماتها گفت که آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز پنجشنبه گزارشی درباره برنامه هستهای ایران به کشورهای عضو آژانس ارائه خواهد داد.
به گفته آنها، بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای تهیه این گزارش از پیشرفت برنامه اتمی جمهوری اسلامی بازدید کردهاند.
جمهوری اسلامی پیش از این نیز در واکنش به قطعنامههای آژانس بینالمللی انرژی اتمی واکنشهای مشابهی نشان داده بود، از جمله پس از صدور آخرین قطعنامه علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی، تهران مبادرت به غنیسازی اورانیوم با غلظت ۶۰ درصد کرد که فاصله چندانی با اورانیوم غنیشدهای که در تسلیحات نظامی به کار میرود ندارد.
برخی دیگر از مقامات معتقدند این اقدام جمهوری اسلامی احتمالا بدون صدور قطعنامه نیز صورت میگرفت.
شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی ۱۶ خرداد امسال از مقامات حکومت ایران خواست گامهای همکاری با آژانس را که بازوی نظارتی سازمان مل متحد در امور هستهای است با سرعت بیشتری بردارند و تصمیم اخیرشان برای منع ورود بازرسان باتجربه را لغو کنند.
شورای حکام ۱۸ ماه پیش نیز با صدور قطعنامهای جمهوری اسلامی را ملزم کرده بود در مورد ذرات اورانیوم کشفشده «با منشأ انسانی» در مکانهایی که فعالیت هستهای در آنها پیشتر به آژانس اطلاع داده نشده بود، با تحقیقات آژانس همکاری کند.
رافائل گروسی، رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز ۱۴ خرداد گفت ذخایر اورانیوم غنی شده در ایران، از جمله ذخایر اورانیوم تا ۶۰ درصد غنیشده، همچنان در حال افزایش است.
ایالات متحده روز پنجشنبه ۱۷ خرداد با بازنشر بیانیهای که در روز سهشنبه ۱۵ خرداد در زمینه راستیآزمایی و نظارت بر فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی در آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرائت شد، تصریح کرد که هیچ توجیهی برای انباشت اورانیوم بسیار غنی شده در ایران وجود ندارد.
آمریکا در این بیانیه خاطرنشان کرده است که تصمیم جمهوری اسلامی در سه سال گذشته برای توقف اجرای تعهدات هستهای خود مرتبط با برجام و به دنبال آن حذف تجهیزات بصری و نظارتی مرتبط با برجام، تلاشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی را تضعیف کرده است.
در این بیانیه که توسط لورا هولگیت، نماینده ایالات متحده در آژانس ارائه شد، با اشاره به ممانعت جمهوری اسلامی از تداوم اطلاع آژانس درباره تولید و موجودی سانتریفیوژ های ایران و اجزای مرتبط با آنها، آمده است: «در حالی که ذخایر اورانیوم غنی شده ایران تا حد ۶۰ درصد همچنان در حال رشد است، باید به صراحت بگوییم هیچ توجیه غیرنظامی معتبری برای این که ایران ذخایر اورانیوم بسیار غنی شده را انباشته میکند وجود ندارد و این اقدامات با رفتار سایر کشورهای غیرهستهای عضو معاهده منع اشاعه تسلیحات هستهای در تضاد است.»
دیپلمات ها در مورد تعداد یا نوع سانتریفیوژهای اضافه شده یا سطح غنیسازی آنها توضیحی ندادند، اگرچه یک دیپلمات گفت که از این سانتریفیوژها برای افزایش غلظت اورانیوم از ۶۰ درصد به ۹۰ درصد، که برای ساخت سلاح هستهای مورد نیاز است، استفاده نخواهد شد.
دیپلماتها گفتند که اگرچه از اقدامات جمهوری اسلامی آگاه هستند، اما منتظر خواهند ماند تا آژانس بینالمللی انرژی اتمی گزارش دهد که تهران پس از تصویب قطعنامه در هفته گذشته واقعا چه گامهایی برداشته است.
یکی از این دیپلماتها به رویترز گفت: «کاری که جمهوری اسلامی انجام داده در پایینترین حد انتظار است. ما کاملاً مطمئن هستیم که آنها به هر حال چنین کاری را انجام میدادند چه قعطنامهای تصویب میشد و چه نمیشد.»
