بهدنبال رد صلاحیت برخی از کاندیداهای ریاست جمهوری ایران توسط شورای نگهبان برخی از کاندیداهای رد صلاحیتشده، نسبت به اقدام شورای نگهبان واکنش نشان دادند.
درحالی که تنها سه هفته به انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری در ایران باقی مانده است؛ در میان دهها کاندیدای حذف شده، نام چهره های مطرحی از دولتمردان جمهوری اسلامی همچون محمود احمدی نژاد، علی لاریجانی، اسحاق جهانگیری و عباس آخوندی نیز به چشم میخورد.
این اولینبار نیست که احمدینژاد و لاریجانی توسط شورای نگهبان رد صلاحیت میشوند، این افراد در انتخابات ریاست جمهوری قبلی نیز با تصمیم مشابه شورای نگهبان روبرو شده بودند.
علی لاریجانی در اولین واکنش نسبت به عدم تایید صلاحیت خود در شورای نگهبان با انتشار متن نامهای در صفحه اکس نوشت که شورای نگهبان بهرغم نظرات مثبت نهادهای نهادهای مسئول و حکم قوه قضائیه در رد برخی دعاوای گذشته آن شورا، باز با سازوکاری غیرشفاف مانع در مسیر چنین همراهی به وجود آورده است.
در همین زمینه اما علی مطهری، نماینده تهران در مجلس دهم در صفحه اکس خود مدعی شد که گفتهاند علت رد صلاحیت او این بوده است که لاریجانی چون ممکن است راه روحانی را ادامه دهد رد صلاحیت شده است.
لاریجانی قبل از ثبتنام در توئیتی که منتشر کرد این تصور را ایجاد کرد که با مشورت با دفتر علی خامنهای و نشانههای مثبت از سوی این دفتر در مورد تاییدش روانه وزارت کشور میشود. به خصوص اظهارات کژدار و مریز خامنهای در دور قبل در نقد رد صلاحیت لاریجانی این فضا را ایجاد کرده بود که این بار شورای نگهبان نظر دیگری در این باره خواهد داشت. اما رد صلاحیت دوباره لاریجانی نشان داد که در بر همان پاشنه میچرخد و شورای نگهبان در همان مختصات جمهوری اسلامی هم تصمیماتش پشتوانه قانونی ندارد و حسب مصلحت و نیازهای نظام این تصمیمات بالا و پایین میشود.
طحان نظیف، سخنگوی شورای نگهبان اخیرا در پاسخ به سوالی که آیا امکان دارد اگر کسی در دور قبل انتخابات، احراز صلاحیت شده یا نشده باشد این دوره تغییر کند؟ گفت: «ممکن است ابهاماتی وجود داشته باشد که الان برطرف شده باشد یا ترکیب اعضای شورای نگهبان تغییر کرده باشد».
این که تغییر اعضای شورای نگهبان ملاک رد یا قبول صلاحیت افراد باشد با نقدهاتی اساسی در رسانههای درون ایران روبرو شد و نشانهای از تبعیت تصمیمات شورا از ارادههای سیاسی و مصلحت حکومت تلقی گردید.
اسحاق جهانگیری، معاون اول دو دوره ریاستجمهوری حسن روحانی نیز که از مغضوبان شورای نگهبان بود در واکنش به عدم تایید صلاحیت خود توسط این شورا در بیانیهای نوشت که برای اصلاح چرخه معیوب توسعه کشور ثبتنام کرده تا عملاً حامل یک پیمان و قرار جدید میان جمهور و حاکمیت با هدف ساختن اجماع ملی برای ترمیم شکافهای بزرگ اجتماعی و اقتصادی و سیاسی و فرهنگی باشد.
جهانگیری گفت: «آمده بودم زمینهساز تشکیل دولتی شوم که هماهنگ با خواستههای جمهور، و انجام اصلاحات ضروری؛ نگذارد فساد و تبعیض و بیعدالتی و مداخله در زندگی مردم عرصه را بر آنان تنگ کند».
او در انتهای بیانیه خود اظهار کرده است که از مسعود پزشکیان نامزد جبهه اصلاحات حمایت خواهد کرد.
عباس آخوندی، از دیگر کاندیدای ریاست جمهوری است که توسط شورای نگهبان رد صلاحیت شده است. او پیشتر سمت وزیر راه و شهرسازی را در دولتهای یازدهم و دوازدهم از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۷ برعهده داشت.
آخوندی نیز ضمن اعتراض به تصمیم شورای نگهبان با انتشار نامهای سرگشاده به رد صلاحیت خود واکنش نشان داد.
در قسمتی از این نامه که برای احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان نوشته شده، آخوندی رد صلاحیت خود را «ظلم و جفا» در حقش خوانده است.
او نوشته است: «شورا موظف است که در صورت تقاضای داوطلبان ردصلاحیت شده، توضیحات و دفاعیات آنان را استماع نماید. بر این اساس، تمایل دارم که از حق قانونی خود و رای دهندگان در جلسه رسمی آن شورا دفاع کنم. از این رو، درخواست دارم که در مهلت قانونی مقرر در جلسه ی شورا حضور یابم و توضیح های لازم را ارائه کنم».
هنوز محمود احمدینژاد به ردصلاحیت دوباره خود از سوی شورای نگهبان واکنشی نشان نداده است.
او بعد از ثبت نام در انتخابات در جمع گروهی از حامیانش بدون اشاره به رویداد خاصی، وعده بروز تحولات اساسی در ایران در آینده نزدیک را داده بود.
بنا به تجربه، شورای نگهبان با انواع توجیهات در پاسخگویی به معترضان و منتقدان تعلل میکند یا نهایتا مسئله را مشمول مرور زمان میسازد. در همین رابطه هنوز هم مکاتبات اعتراضی مکرر حسن روحانی، از “خودیترینهای” افراد درون حکومت، با شورای نگهبان در باره علل رد صلاحیتش برای مجلس خبرگان به سرانجامی معین نرسیده است.
در کمتر کشوری سازوکارهای تشخیص صلاحیت نمایندگان برای کرسیها و پستهای مختلف مثل جمهوری اسلامی در اختیار شورایی است که بر اساس تبعیض و خواست رهبر جمهوری اسلامی تشکیل شده و احکامش نیز تثبیتکننده انواع تبعیضها است.
در اکثر کشورهایی که حداقلهایی از سازوکارهای دمکراتیک برقرار است، تشخیص صلاحیت نامزدان و معرفی آنها به احزاب و نهادهای مدنی واگذار شده یا فرد متقاضی نامزدی باید شمار بالایی از امضاهای مردمی را در تایید خود در سراسر کشور جمع کند.
در همین حال کمی پس از آغاز تبلیغات انتخاباتی، قالیباف پیامی را منتشر کرد و در آن، نوشت که کشور «در لحظهای تعیینکننده قرار گرفته است».
او بدون ذکر نام حسن روحانی به عملکرد هشت ساله دولت او اشاره کرد و افزود کشور «یا به عقبماندگیهای دهه ۹۰ بازمیگردد، یا مسیر خدمت و پیشرفت را پی میگیرد».
این در حالی است که حمید رسایی، نماینده مجلس شورای اسلامی، در واکنش به اعلام نام نامزدهای انتخابات از سوی شورای نگهبان، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که: پزشکیان رقیب قالیباف نیست بل رفیق اوست. پزشکیان، حامی ریاست قالیباف در مجلس و قالیباف، به صورت غیرقانونی پیگیر تأیید اعتبارنامه تاجگردون اصلاحطلب بود. پزشکیان فقط یک لولوی جذاب، برای ترساندن بدنه و اجماع همه پشت سر کسی است که ۲۰سال است میخواهند رئیس جمهور شود ولی مردم نمیخواهند.
