روز چهارشنبه ۱۶ خرداد قطعنامه پیشنهادی سه کشور آلمان، فرانسه و بریتانیا درباره پرونده هستهای جمهوری اسلامی با ۲۰ رای مثبت در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی تصویب شد. از ۳۵ عضو شورای حکام ۱۲ کشور رای ممتنع دادند. روسیه و چین هم رای منفی دادند.
در این قطعنامه از ایران خواسته شده است که برای رفع نگرانیها با بازرسان آژانس “فورا” همکاری کند، ممنوعیت حضور بازرسان را لغو سازد و به ابهامات درباره برنامه هستهای این کشور پاسخی “قانعکننده” دهد.
این قطعنامه که پس از سه روز بحث و بررسی در وین تصویب شد اگرچه الزامآور نیست، اما یک پیام قوی سیاسی به جمهوری اسلامی است.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، تصویب این قطعنامه احتمالا زمینه را برای تشدید بیشتر تنش بین آژانس و جمهوری اسلامی، که به شدت به قطعنامههای مشابه پیشین واکنش نشان داده است، ایجاد میکند.
سه قدرت اروپایی عضو برجام، روز گذشته در بیانیه مشترکی خطاب به شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی با انتقاد از اقدامات جمهوری اسلامی در جهت توسعه برنامههای هستهای خود و تشدید تنشها، اعلام کردند که برنامه هستهای ایران به “سطح هشدار دهندهای” رسیده است.
در این بیانیه با اشاره به گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی خاطرنشان شد که جمهوری اسلامی در حال حاضر “۳۰ برابر حد مجاز تعیینشده در برجام اورانیوم غنیشده دارد و ذخایر اورانیوم این کشور با غنای ۶۰ درصد نیز به طرز قابل توجهی جهش داشته است”.
سه کشور میگویند، جمهوری اسلامی “سالهاست راستیآزمایی برنامه هستهای ایران و نظارت بر آن به دلیل خودداری این کشور از اجرای تعهدات خود در چارچوب برجام، از جمله حذف تمامی تجهیزات نظارتی آژانس، عملا به طور جدی تحت تأثیر قرار گرفته است”.
طی این سالها آژانس بینالمللی انرژی اتمی قادر نبوده تا اطلاعات خود در رابطه با فعالیتهای هستهای ایران از جمله تولید و تعداد سانتریفیوژها و همچنین میزان ذخایر آب سنگین را به روزرسانی کند. آژانس در حال حاضر نمیداند که جمهوری اسلامی چه تعداد سانتریفیوژ در اختیار دارد و این سانتریفیوژها در کجا قرار داده شدهاند.
کمی پیش از رایگیری آمریکا از این قطعنامه به عنوان بخشی از یک “استراتژی گستردهتر” در قبال برنامه هستهای جمهوری اسلامی حمایت کرد. واشنگتن گفته است که با متحدان اروپایی خود در مورد جمهوری اسلامی هماهنگ عمل میکند.
متیو میلر، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز سهشنبه به خبرنگاران گفت: «ما در گذشته اقدامات مهمی را در آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام دادهایم و آمادهایم که در آینده نیز این کار را انجام دهیم».
این قطعنامه باوجود نگرانیهای ایالات متحده آمریکا درباره احتمال تشدید تنشها با ایران به آژانس ارائه و تصویب شد اما در نهایت آمریکا نیز به آن رأی مثبت داد.
این قطعنامه در پی آخرین قطعنامهای تصویب میشود که ۱۸ ماه پیش به ایران دستور داده بود از تحقیقات آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مورد آثار اورانیوم یافت شده در سایتهای اعلام نشده پیروی کند.
در حالی که شمار سایتهای تحت بررسی از سه سایت به دو مورد کاهش یافته است، ایران هنوز پاسخ قانعکنندهای به آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مورد چگونگی رسیدن آثار اورانیوم به این محلها نداده است.
در همین زمینه، لورا هولگیت، سفیر آمریکا در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در بیانیهای خطاب به شورای حکام نسبت به رویکرد ایران در قبال درخواستهای آژانس بینالمللی ابراز نگرانی کرد.
در این بیانیه تاکید شده است: «ایران کشوری است که در گذشته برنامه تسلیحات هستهای داشته و برنامه غنی سازی خود را مخفیانه آغاز کرده است و اکنون به طور فزایندهای در حال افزایش ذخایر اورانیوم غنی شده با غلظت بالاست و به خود می بالد که در لبه دستیابی به توانایی تسلیحات هستهای قرار دارد».
نمایندگی آمریکا تصریح کرده است: «ایران در سالهای اخیر بارها در پاسخ به قطعنامههای شورای حکام ، به جای همکاری دست به تشدید فعالیت هستهای زده است، از جمله اورانیوم غنیشده ۶۰ درصد در تأسیسات زیرزمینی خود در فردو تولید کرده است».
خانم هولگیت با اشاره به قطعنامه پیشنهادی سه کشور اروپایی تصریح کرد: «این قطعنامه باید نخستین گام از یک راهبرد برای دستیابی به یک راه حلی پایدار و موثر برای برنامه هستهای ایران باشد که همکاری کامل با آژانس بین المللی انرژی اتمی را نیز شامل شود».
نماینده آمریکا در ادامه به موعد انقضای نظارت شورای امنیت سازمان ملل بر برنامه هستهای ایران در چارچوب قطعنامه ۲۲۳۱ این شورای اشاره کرده است.
لورا هولگیت تاکید کرده است: «این یک نقطه عطف برای تلاش جامعه بینالمللی خواهد بود تا اطمینان حاصل کند که برنامه هستهای ایران صرفا یک برنامه صلح آمیز خواهد ماند».
ساعاتی پیش از این رخداد، جمهوری اسلامی به همراه ۷ کشور همسو با صدور بیانیهای مشترک، تصویب قطعنامه پیشنهادی سه قدرت اروپایی علیه برنامه هستهای تهران را «اشتباه محاسباتی» خوانده و تاکید کرده بودند که این اقدام «نتیجه معکوس» خواهد داشت.
بلاروس، چین، روسیه، ونزوئلا، نیکاراگوئه، سوریه، زیمبابوه و جمهوری اسلامی که از آنها به عنوان «گروه کشورهای همفکر» نام برده میشود در این بیانیه با اشاره به حادثه اخیر کشته شدن ابراهیم رئیسی و حسین امیرعبداللهیان، رئیس جمهور و وزیر خارجه پیشین ایران، بر اثر سقوط هلیکوپتر گفتهاند که ارائه قطعنامه در این شرایط «خارج از آداب دیپلماتیک» است.
این بیانیه همچنین به ایجاد وقفه در مناسبات ایران و آژانسبینالمللی انرژی اتمی بر اثر این حادثه اذعان میکرد و میگوید که قدرتهای اروپایی «با هدف سوءاستفاده از این وقفه موقت» چنین قطعنامهای را تنظیم کردهاند.
«گروه کشورهای همفکر» در نهایت از کشورهای عضو شورای حکام خواسته بودند که از این قطعنامه حمایت نکنند.
بریتانیا، فرانسه و آلمان همزمان با آغاز نشست فصلی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین، پیشنویس قطعنامهای را علیه ایران ارائه کردهاند که قرار است در این نشست به رای گذاشته شود.
این سه کشور روز سهشنبه در بیانیهای تاکید کردند که جمهوری اسلامی ایران مسیر تشدید و گسترش برنامه اتمی خود را در سطحی «هشدار دهنده» درپیش گرفته است.
