کشورهای عضو شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد روز پنجشنبه ۱۶ فروردین با تصویب قطعنامهای ماموریت گزارشگر ویژه حقوق بشر این سازمان در امور ایران و کمیته حقیقتیاب سازمان ملل را بهطور همزمان برای یکسال دیگر تمدید کردند. شورای حقوق بشر در پنجاه و پنجمین اجلاس خود در ژنو پیشنویس قطعنامه درباره وضعیت حقوق بشر در ایران را به رای گذاشت که در نهایت با ۲۴ رای مثبت، هشت رای منفی، و ۱۵ رای ممتنع اعضا به تصویب رسید.
این قطعنامه دولت جمهوری اسلامی را به همکاری کامل با گزارشگر ویژه و کمیته حقیقتیاب و دسترسی بدون مانع آنها به اطلاعات لازم برای انجام وظایف خود دعوت کرده است. قطعنامه همچنین بر اهمیت مأموریت کمیته مستقل بینالمللی حقیقتیاب برای بررسی موارد نقض حقوق بشر در رابطه با اعتراضات شهریور ۱۴۰۱ به ویژه در مورد زنان و کودکان تأکید و اذعان کرده که به زمان بیشتری برای تکمیل وظایف این کمیته نیاز است.
در قطعنامه از گزارشگر ویژه میخواهد دو گزارش به مجمع عمومی و شورای حقوق بشر ارایه کند و از هیئت حقیقتیاب هم خواسته است که در نشست مارس سال آینده شورای حقوق بشر گزارش ارائه دهد. قطعنامه از دبیر کل سازمان ملل متحد نیز درخواست کرده است تا منابع لازم را در اختیار گزارشگر ویژه و هیئت حقیقتیاب قرار دهد.
نماینده آمریکا در این جلسه سخنان خود را با بیان زن، زندگی، آزادی شروع کرد و گفت ایالات متحده قویا از تمدید ماموریت گزارشگر ویژه و هیئت حقیقتیاب حمایت میکند و افزود آمریکا در کنار مردم ایران میایستد.
نماینده بلژیک در این جلسه به نمایندگی از اتحادیه اروپا از وضعیت حقوق بشر در ایران عمیقا ابراز نگرانی کرد و از جمهوری اسلامی خواست به تبعیض سیستماتیک علیه زنان و دختران پایان دهد. با این حال، نماینده جمهوری اسلامی در این جلسه وضعیت جنگ در غزه را پیش کشید و سپس نقش آمریکا و آلمان در تهیه پیشنویس این قطعنامه را مسخره دانست.
کوبا و چین از کشورهایی بودند که با این قطعنامه مخالفت کردند. دهها سازمان و گروه حقوق بشری ماه گذشته در نامهای مشترک از اعضای شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد خواسته بودند تا ماموریت گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، و همچنین ماموریت کمیته مستقل حقیقتیاب بینالمللی در مورد ایران را در پنجاه و پنجمین اجلاس شورای حقوق بشر تمدید کنند.
آذر ماه سال گذشته، شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در نشستی ویژه درباره سرکوب خیزش انقلابی ایرانیان از سوی جمهوری اسلامی، قطعنامهای به تصویب رساند که در بندی از آن، خواستار تشکیل یک هیات حقیقتیاب بینالمللی درباره اعتراضات ایران شد. اواخر همان ماه، رییس شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد اعضای این هیات را تعیین کرد.
سارا حسین، وکیل اهل بنگلادش، رییس این هیات و شهین سردار علی، استاد حقوق اهل پاکستان و ویویانا کرستیسویک، حقوقدان اهل آرژانتین، اعضای این هیات هستند.
هیات مستقل حقیقتیاب سازمان ملل در نخستین گزارش خود درباره خیزش زن، زندگی، آزادی اعلام کرد سرکوب خشونتبار این اعتراضات و تبعیض ساختاری فراگیر علیه زنان و دختران، منجر به نقض جدی حقوق بشر در ایران شده و بسیاری از این موارد سرکوب، مصداق «جنایت علیه بشریت» محسوب میشوند.
