جواد ظریف وزیر خارجه سابق جمهوری اسلامی در کنگره حزب مردم سالاری انتقادات تندی را متوجه اصولگرایان از جمله حسین شریعتمداری نماینده خامنه ای در کیهان و تصمیم گیران در حو زه سیاست خارجی کرد . وی همچنین بحران خروج نخبگان از کشور را بسیار جدی تلقی کرد . وی گفت مشکل اساسی جمهوری اسلامی ایران فهم نادرست شرایط و تصمیمگیری بر اساس فهم اشتباه است که به بحرانها و ضایعات جبرانناپذیری منجر شده ا ست .ظریف با بیان اینکه شناخت و درک درست از روابط بینالملل نداریم، گفت رهبران ایران همچنان فکر میکنند در جهان دو قطبی زندگی میکنند و تصمیمهای خود را بر پایۀ این فرض میگیرند، در حالی که کنش آمریکا عوض شده و ما در جهان قطبی حضور نداریم.
ظریف افزود: وقتی میگفتیم منطقه قوی، آقای شریعتمداری میگفت این حواسش نیست ما میخواهیم ایران قوی باشد در حالیکه منطقه قوی با ایران قوی فرق نمیکند. ایران قوی است و هیچ کشوری در این منطقه به اندازه ایران سرمایه سیاسی و انسانی ندارد و همه به ما رشک میبرند. ما این همه امکانات و سرمایه انسانی داریم. واقعیات را مبنا قرار دهیم. وی سیاست دولت رییسی در مورد حجاب را مورد انتقاد قرار داد و گفت سال گذشته یک گروه فکر میکرد با پافشاری حجاب درست میشود یک گروه فکر میکرد با این بازیها حکومت سرنگون میشود. هر دو گروه آرزو داشتند و به کسانی که میگفتند واقعیات را ببینید، میگفتند وسطباز و ماله کش.
ظریف همچنین روند مذاکراتی در مورد برجام توسط دولت رییسی را مورد انتقاد قرار داد و با تأکید بر اینکه در مذاکره اول باید گوش کنیم، گفت: به نظر من تندروی نتیجه عدم خودباوری است. میگویند شما به آمریکا اعتماد کردهاید؛ ماده ۳۶ برجام را نمیخوانند که میگوید اگر آمریکا خارج شد. اگر اعتماد داشتیم، این را نمینوشتیم.
ظریف همچنین بر خلاف شعارهای اصولگرایان مردم رابزرگترین عامل بازدارندگی دانست به شرط اینکه ا بر اساس واقعیات و نه بر اساس آرزوها، حرکت کرد.
وی گفت مقامات ، انتظار دارند که قطب جدیدی شکل بگیرد به اسم قطب مثلا شرق یا جهان چندقطبی شود و با چسبیدن به یک قطب از حمایت آن استفاده کنند. وی افزود جهان امروز یک شبکه است و برخی کنشگران آن اصلاً کشور نیستند.
ظریف اصولگرایان مدافع ایدۀ چرخش به شرق روسیه و چین در سیاست خارجی را مورد انتقاد قرار داد وگفت ت که نه فقط چین وارد بازی ژئوپُلتیک با آمریکا نمیشود، بلکه چین به طریق اولی حاضر نیست در دفاع از جمهوری اسلامی وارد بازی ژئوپُلتیک با آمریکا شود. افزود ما درک درستی از شرایط دنیا و قدرت نداریم
انها فکرمیکنند چین و روسیه کمتر از اروپا تحریم های آمریکا راعلیه ایران رعایت می کنند؟ چین صدها میلیارد دلار تجارت خارجی خود رابا آمریکا را فدای ۵۰ میلیارد دلار تجارت با ایران نمی کند. و روسیه نیز آمادۀ جان فشانی برای ایران نیست و اصلاً نباید چنین انتظاری هم داشته باشیم.
مشکل جمهوری اسلامی در سیاست خارجی در ک توهماتی رهبر جمهوری اسلامی و هوادارانش از مناسبات بین المللی است که که روز به روز کشور را در معرض خطر و در گیری با قدرتهای بزرگ قرار میدهد و در عین حال منافع هوادران حکومتی که در دور زدن تحریمها دخیل هستند بیش از گذشته تامین میکند .
