زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه پیشین آمریکا برای صلح افغانستان که بسیاری از ناظران او را طراح و عامل روی کار امدن طالبان میدانند در جلسه استماع کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا تحت عنوان چگونه دولت بایدن در اجرای توافقنامه دوحه شکست خورد، شهادت داد. وی تلاشهای پنهان خود و نزذیکیش را با طالبان سعی کرد مخفی سازد و توپ را به زمین طالبان و جوبایدن بفرستد.
خلیلزاد گفت دلیل تصمیم خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان این بود که واشنگتن توجه خود را به رقابت با قدرتهای بزرگ چون چین و روسیه معطوف کرده بود و از این رو دیگر تمایلی به ماندن در افغانستان وجود نداشت.
او همچنین گفت دلایل دیگر آن بود که افغانستان دیگر مرکز مبارزه با تروریسم نبود، جنگ در آنجا بسیار طولانی شده بود و هدف تغییر افغانستان به یک دولت مدرن و دموکراتیک از طریق روند ملتسازی غیرواقعبینانه تثبیت شد. او گفت که در رویکرد امریکا در قبال افغانستان در آینده باید واقعیتهای کنونی در این کشور، منطقه و جهان در نظر گرفته شود و در عین حال، مانند جاهای دیگر، بر اساس منافع و ارزشهای پایدار خود هدایت شود.خلیلزاد در بیانیهی خود دربارهی توافق دوحه گفت که در نوامبر ۲۰۱۸، دولت ترمپ از او خواست که به وزارت خارجه برگردد و برای توافق به هدف خروج ایمن از افغانستان، دریافت تعهد از طرف طالبان و دولت افغانستان در مورد نگرانیهای ایالات متحده در زمینه تروریسم و مذاکره برای پایان جنگ در افغانستان کار کند.بهگفتهی او، تغییر عمده در سیاست ایالات متحده به وجود آمده بود و تصمیم رییسجمهور این بود که نیروهای امریکایی را از افغانستان به خانه باز گرداند.
خلیل زاد گفت که چندین عوامل در این تصمیم نقش داشت، از جمله اینکه جنگ برای طولانیمدت در افغانستان ادامه خواهد داشت و پیشرفتی نخواهد داشت.
دوم اینکه بهگفتهی او، ایالات متحده باید روی رقابت قدرتهای بزرگ، یعنی چین، روسیه و تهدید ایران تمرکز میکرد و افغانستان دیگر در جنگ علیه تروریسم نقشی اساسی نداشت.
همچنین بهگفتهی خلیلزاد، هدف امریکا برای تبدیل افغانستان به یک دولت مدرن و دموکراتیک غیرواقعی ارزیابی میشد و علیرغم تلاشهای گسترده ایالات متحده، این کشور مشکلات حکومتی بزرگ و سطوح گستردهای از فساد داشت. خلیلزاد در پاسخ به پرسشهای یانگ کیم، عضو مجلس نمایندگان امریکا درباره منع آموزش و کار زنان توسط طالبان، گفت که مقامهای طالبان اعلام کردند که زنان میتوانند وزیر باشند و در تمام عرصهها فعالیت کنند، اما این گروه پس از تسلط بر افغانستان بر خلاف وعدههای خود عمل کرد.. در واکنش ان واگنر، عضو کانگره گفت مساله پرسش برانگیز این است که چطور خلیلزاد به عنوان مامور مذاکره با طالبان در رابطه به تعهد این گروه به رعایت حق کار و تحصیل زنان باور داشت. خلیلزاد در پاسخ گفت هرچند مقامهای طالبان گفته بودند که حقوق زنان را رعایت میکنند اما او به آنها اعتمادی نداشت . خلیلزاد در پاسخ به پرسش عضو مجلس نمایندگان امریکا درباره موضعگیری اعضای ناتو درباره خروج کامل سربازان ایتلاف از افغانستان، گفت که اعضای ناتو با خروج کامل سربازان مخالف بودند.
خلیلزاد همچنین گفت که سقوط دولت افغانستان با پیشرویهای سریع طالبان شتاب گرفت و اشرف غنی با فرار از افغانستان، مانع از گفتوگوها با حکومت برای یک گذار سیاسی شد. او افزود که اگر اشرف غنی فرار نمیکرد، طالبان بنا به توافق قبلی با امریکا، وارد کابل نمیشدند.
نماینده سابق امریکا افزود که آنها از موافقتنامه سیاسی امریکا با طالبان در دوحه انتقاد داشتند. او در پاسخ به این سوال سرنوشت افغانستان چه خواهد شد، گفت: فصل پایان افغانستان برای آمریکا هنوز نوشته نشده است. بذر ارزشهایی را که ما آنجا کاشتیم به مرور زمان به ثمر خواهند رسید.
اما در واکنش به سخنان خلیل زاد سمیع سادات، فرمانده پیشین نیروهای ویژه ارتش با توجه به نقض خلیل زاد گفته اگر خیانت صورت نمیگرفت، افغانها میتوانستند کشور را نگهدارند و طالبان را شکست دهند.او گفت که خیانت بخت مبارزه موثر را از نیروهای افغان گرفت.
آخرین خبرهای کوتاه توجیهات خلیلزاد عامل روی کار آمدن طالبان در افغانستان در کنگره آمریکا
