چالش‌ها در حوزه آموزش و کمبود معلم در ایران

با آغاز سال تحصیلی نارضایتی ها از وضعیت آموزش در ایران هم تشدید شده است.
در همان حال که والدین دانش آموزان از وضعیت کلاس های متراکم و کمبود کلاس درس و معلم شاکی هستند، دانش آموزان هم از فشارهایی که از طرف مدرسه در خصوص پوشش و دیگر موارد انضباطی به آنها وارد می شود شاکی هستند.
بنا بر گزارش ها، این محدودیت های آموزشی هرچه به سمت مناطق کم برخوردار تر می رود، افزایش می یابد و به عاملی برای بازماندگی از تحصیل دانش آموزان به ویژه در مناطق روستایی تبدیل شده است.
گزارش های میدانی نشان می دهد که با وجود این نابسامانی های آموزشی و عدم حضور معلم در مدارس، برخی از خانواده ها در روستاها و مناطق کم برخوردار ترجیح می‌دهند که بچه‌هایشان را به مدرسه نفرستند تا در خانه به مادرشان کمک کنند.
به این ترتیب بنا بر گزارش ها، دانش آموزان به جای حضور در مدارس، به دلیل نبود مدارس در روستاها، به قالیبافی، رسیدگی به دام ها و یا کشاورزی مشغول می شوند.
این کمبود معلم در روستاها و ترک تحصیل دانش آموزان در روستاها در حالی رخ می دهد که آموزش و پرورش در شرایطی که خود امکان تامین معلم را ندارد، از حضور افراد داوطلب هم جلوگیری می کند و حتی به خیرین هم اجازه نمی دهد که به صورت داوطلبانه در این مدارس اقدام به آموزش به دانش آموزان کنند.
در بسیاری از مناطق محروم مانند سیستان و بلوچستان یا آذربایجان غربی که دارای محرومیت‌های ساختاری آموزشی هستند، بسیاری از خیرین در تلاش برای تاسیس مدارس و تقویت ساختار آموزشی در این مناطق هستند، اما آموزش و پرورش معمولا حتی در حد فراهم کردن امکانات برای حضور آموزگاران افتخاری نیز چندان همکاری نمی کند و انجام کارهای داوطلبانه در حوزه آموزشی با دشواری زیادی مواجه است.
ضمن این که به گفته برخی تحلیلگران اجتماعی بخشی از این ترک تحصیل در مناطق محروم به دوران کرونا هم مربوط می شود. مجازی شدن مدارس، همان گونه که در زمان شیوع کرونا هم هشدار داده شد، موجب ترک تحصیل بسیاری از دانش آموزان در مناطق محروم شد که به امکانات تحصیل و آموزش مجازی دسترسی نداشتند. به گفته تحلیلگران، این وضعیت به دوران پس کرونا هم ادامه یافته است و دانش آموزانی که در دوران کرونا، دو سال از تحصیل محروم بودند، با بازگشایی مدارس حضوری هم دیگر تمایلی به حضور در کلاس های درس ندارند، آن هم کلاس هایی که عمدتا حتی معلم هم ندارند.گزارش های حاکی از کمبود حدود ۳۰۰ هزار معلم است و گفته می شود که با وجود برگزاری آزمون استخدامی، آموزش و پرورش هنوز نتوانسته است کمبود معلم را جبران کند.
تحلیلگران این عدم جبران کمبود معلم توسط آموزش و پرورش را ناشی از تلاش های آموزش و پرورش برای یکدست سازی آموزش و پرورش می دانند و معتقدند که اصرار آموزش و پرورش برای جذب معلمان همسو با ایدئولوژی جمهوری اسلامی یکی از دلایل اصلی کمبود معلم و همچنین ناکامی در جبران کمبود معلم در ماه های اخیر است که آزمون های استخدامی برگزار شده است.
بسیاری از این معلمان با وجود قبولی در آزمون استخدامی مجددا در گزینش رد شده اند و آموزش و پرورش همچنان در حال اعلام ذخیره برای جبران این کمبود است.
به گفته ناظران، در سطح شهری هم دانش آموزان به خاطر افزایش فشارهای ایدئولوژیک توسط مدیران مدارس که پس از اعتراضات سال ۱۴۰۱ افزایش یافته است، انگیزه های تحصیلی خود را از دست داده اند و بسیاری از آنها به دنبال راهی برای خروج از مدرسه هستند که خود را از فشاری که توسط مدارس به آنها تحمیل می شود رها کنند.
کلاس های شلوغ در مدارس دولتی از جمله دیگر مشکلاتی است که دانش آموزان با آنها مواجه هستند. به گفته کارشناسان شلوغی کلاس ها موجب کاهش جدی کیفیت آموزشی شده و علاوه بر این که یادگیری دانش آموزان را با اختلال مواجه می کند، موجب کاهش کیفیت آموزش توسط معلم هم می شود.