حسین امیرعبدالهیان وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی که با بحران توجیه مواضع روسیه در مورد جزایر سه گانه و نیز مذاکرات نافرجام در مورد احیا برجام در افکار عمومی و نخبگان مواجه شده است، سعی کرد در تلاشی که به نظر ناظران سیاسی و اقتصادی برای کنترل بازار و قیمت ارز میباشد نشان دهد که وزیر خارجه عمان حامل طرحهایی برای احیا برجام است بدون انکه جزییاتی در این موردارایه دهد ونیز با بیان انتقادتی از مواضع روسیه نشان دهد که ایران در مسئله روسیه دست و پابسته نیست و امکانهای دیگری برای انتخاب دارد
وی در مورد سفر وزیر خارجه عمان گفت عمان برای نزدیک کردن دیدگاهها با هدف بازگشت همه طرفها به تعهداتشان در برجام تلاش میکند و در این رابطه هم ابتکاراتی از طرف عمان مطرح شد که مورد بحث و تبادل نظر قرار دادیم وزیر امور خارجه در ادامهی صحبتهای خود خاطرنشان کرد که جمهوری اسلامی ایران همچنان دو مسیر را برای ایجاد گشایش و برای مقابله با تحریمهای یک جانبه آمریکا همزمان دنبال میکند. وی مسیر اول را تلاش برای بیاثر کردن تحریمها دانست و گفت در این راستا امروز بیش از نود میلیارد دلار تبادلات جمهوری اسلامی ایران با همسایگان است. عبدالهیان افزود با وجود برخی تنشهای سیاسی با بخش کوچکی از اروپا، دولت حتی تا داخل اروپا نیز توانسته است تبادل تجاری را با این کشورها افزایش دهد.
وی تصریح کرد اما وظیفهی وزارت امور خارجه علاوه بر این رویکرد، دیپلماسی و مذاکره است. امیرعبداللهیان خاطرنشان کرد که جمهوری اسلامی ایران به وظیفه خود در این چارچوب ادامه خواهد داد و هر زمان به نقطهای برسد که بتوان دستاوردهایی و تلاشهایی را که منجر به لغو تحریمها خواهد شد را اعلام کند، اطلاع رسانی دقیق به مردم خواهد کرد. وی گفت دولت هیچگاه از مسیر دیپلماسی و میز مذاکره فاصله نگرفته است. وی همچنین به تلاشهای دیگر کشورها برای ایجاد توافق اشاره کرد و گفت کشورهایی از جمله سلطنت عمان نیز هستند که برای این موضوع تلاش میکنند و تلاش میکنند دیدگاهها به یکدیگر نزدیک شود و بشود گامهایی برای این مسئله برداشت.امیرعبداللهیان با بیان این موضوع که اروپا فقط فرانسه و انگلیس و آلمان نیست، گفت دولت روابط خود را با بخشهای دیگری در اروپا توسعه داده است. وی تاکید کرد بخشهای بزرگ دیگری در اروپا وجود دارند که جمهوری اسلامی ایران بدون چالش با آنها در تعامل است.
این روش خبری قبلا نیز توسط عبدالهیان برای فرستادن سیگنال ارامش به بازار ارایه شده بود ولی هنوز هیج نشانه ای از توافق دو کشور در مورد مسایل هسته ایی به چشم نمیخورد و هر چند بازار واکنش مثبت اندکی به این خبر نشان داد ولی در مجموع عدم اطمینان بازار به سخنان وزیر خارجه بخاطر تکرار بیشمار این روش تبلیغاتی کاملا مشهود بود.
وی افزود ما دیدار سران دو کشور را در هفتههای گذشته با سفر سلطان عمان به تهران داشتیم لذا پیگیری توافقات و اسنادی که در جریان دو دیدار روسای دو کشور طی یکسال گذشته انجام شد، در دستور کار جدی ما بود. وی همچنین گفت ما پیشنهاد تشکیل مجمع گفتوگو و همکاری منطقهای کشورهای حوزه خلیج فارس شش همسایه جنوبی و دو همسایه شمالی عراق و ایران را مطرح کردیم، و افزود احتمالا کشور یمن هم میتواند به این فرایند اضافه شود و ما در دیدار با همتای عمانی خود درباره چگونگی فعالیت این مجمع بحث و گفتوگو کردیم. این سیاست در مورد اجتماع کشورهای منطقه نیز هنوز نشانه ای در دست وجود ندارد که اعراب بخواهند به چنین اجلاسی بپیوندند .
امیرعبداللهیان در واکنش به تداوم انتقادها ازرفتار غیر دوستانه روسیه نسبت به ایران سعی کرد نشان دهد ایران در موضع اقتدار قرار دارد و با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران مناسبات دوجانبه و چند جانبه را با روسیه و چین حفظ میکند، گفت با این وجود ایران هیچگاه اجازه نمیدهد روس و یا چین تصور کنند که تنها انتخابهای جمهوری اسلامی هستند. وی تصریح کرد دولت تنها در راستای منافع ملت ایران عمل میکند و مناسبات دوجانبهی خود را بر اساس منافع ملت ایران برنامهریزی میکند. وی تصریح کرد وقتی گفته میشود ایران در صدد توسعهی روابط با شرق و آسیاست، منظور شبه قارهی هند، چین، روسیه و کشورهای دیگر است.
وی گفت درست نیست که مردم فکر کنند جمهوری اسلامی ایران با بزرگی و توانمندیهایی که دارد، و سرمایه بزرگ مردمی از جمله نیروهای جوان خلاق، منابع و با دسترسیهای ترانزیتی، بخواهد کشور را به روسیه به چین بفروشد یا به فرانسه، آلمان یا انگلیس بفروشد. وی افزود این کشورها هیچ فرقی برای جمهوری اسلامی ایران ندارند و ایران در هرجایی که منافعی برای ایران ببیند، در راستای منافع ایران با این کشورها همکاری خواهد داشت. وی افزود دولت اگر ببیند که در رابطه با فرانسه و آلمان و انگلیس هم منافعی برای جمهوری اسلامی ایران هست، در راستای منافع ملت با آنها همکاری خواهد داشت. وی تاکید کرد دولت در مورد چین و روسیه هم در چارچوب منافع کشور عمل میکند.
وی تصریح کرد که دولت هرگز اجازه نخواهد داد استقلال، حاکمیت و تمامیت ارضی ایران مورد خدشهای قرار گیرد و افزود دولت تمرکز خود را تنها بر شرق یا تنها بر غرب قرار نداده است و در موضوع استقلال و حاکمیت ایران هیچ تعارفی با هیچ طرفی ندارد. امیرعبداللهیان افزود به همین دلیل است که جمهوری اسلامی ایران، در اوج روابط خوبی که با روسیه در بخشها تجاری و موضوعات مختلف داشت، مقتدرانه سفیر روسیه را احضار کرد. وی افزود آنها را هم رها نخواهد کرد.
با وجود این اظهارات، جمهوری اسلامی ایران تنها به یک تذکر به روسیه اکتفا کرده است و اقدام تهدیدآمیز و یا قاطعانه آمیزی در رابطه با روسیه انجام نداده است که نتیجه این تذکر این بوده که بعد از این تذکرات، وزیر خارجه روسیه بار دیگر از واژهی خلیج عربی به جای خلیج فارس در تویت عربیش استفاده کرده است.
عبداللهیان در ادامه تصریح کرد روسیه در موضوع جزایر سه گانه که تعلق ابدی و تاریخی به جمهوری اسلامی ایران دارد غفلت کرده بود و در حال حاضر توضیحاتی دادهاند که بیتوجهی فلان کارشناس روس بوده است. وی همچنین خاطرنشان کرد که در موضوع کاربرد واژه جعلی خلیج فارس در بیانیه دیروز، سفیر روسیه سندی به وزارت امور خارجه ارائه کرده که در سند زبان روسی، از واژه دقیق خلیج فارس استفاده شده است.
به گفتهی کارشناسان، اهمیتی ندارد که در اسناد رسمی از چه واژهای به جای خلیج عربی و برای اشاره به خلیج فارس استفاده میشود. آنچه که اهمیت دارد، موضوعی است که از طریق رسانه اعلام میشود و به گوش افکار عمومی جهان میرسد. بر خلاف تصور وزیر امور خارجه ایران، در واقع در حوزهی عمومی است که باید واژهی خلیج فارس به رسمیت شناخته شود. وگرنه در اسناد رسمی که از چند هزار سال قبل به واژهی خلیج فارس اشاره شده و تمامی اسناد چند صد سال اخیر هم با اشاره به خلیج فارس تدوین شده است. آن چیزی که اهمیت دارد این است که در فضای رسانهای واژهی خلیج عربی به گوش جهان نرسد و واژهی خلیج عربی عادیسازی نشود. علاوه براین موقعی میتواند از داشتن انتخاب در ارتباط با چین و روسیه سخن بگوید که رابطه مناسبی با اروپا و امریکا داشته باشد که در حال حاضر امکان چنبن امری مهیا نیست.
