در حالیکه هنوز قوه قضاییه اعلام نکرده چند نفر در اعتراضات اخیر دستگیر شده اند که تخمین زده میشود حداقل بیست هزار نفر باشند. انتشار اخباری در خصوص عفو و تخفیف مجازات گستردهی زندانیان اعتراضات اخیر با واکنشهای گستردهای مواجه شده است.
مسعود ستایشی سخنگوی قوه قضائیه با اشاره به اینکه علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی با عفو و تخفیف مجازات گسترده متهمان و محکومان و متهمان حوادث اخیر موافقت کرده است، اظهار داشت این عفو به پیشنهاد ریاست قوه قضائیه و در راستای اجرای بند ۱۱ از اصل ۱۱۰ قانون اساسی، صورت گرفته است. وی اظهار داشت که این عفو و تخفیف شامل تعداد قابل توجهی از متهمان و محکومان دادگاههای عمومی و انقلاب و سازمان قضایی نیروهای مسلح میشود.
ستایشی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به اینکه خامنهای به فرزندان خود ملاطفت و محبت کرده و با تقاضای عفو متهمان و محکومان مورد بحث، موافقت کرده است، اظهار داشت خامنهی هم متهمان و هم محکومان را مورد عفو قرار داده است. وی تصریح کرد عفو اخیر خامنهای مربوط به متهمان و محکومان به ویژه در اعتراضات اخیر و جوانانی میشود که دچار احساسات و هیجانات شدهاند. ستایشی افزود این جوانان فرزندان عزیز جامعه هستند که از طرف دشمنان و مخصوصا رسانههای بیگانه، فریب داده شدهاند و به میدان آمده و رفتارهای مجرمانه و آسیبزا انجام دادهاند. سخنگوی قوهی قضائیه افزود به دلیل شرایط و اقتضائات خاص این افراد مورد رافت و ملاطفت قرار گرفتهاند. وی افزود صرفنظر از اینکه پروندهی این اشخاص در چه مرحلهای باشد، اعم از تحقیق، تعقیب، محکومیت و قطعیت، آنها مورد رافت و عنایت رهبری قرار گرفتهاند و آزاد خواهند شد.
ستایشی که این سخنان را در برنامه گفت و گوی ویژه خبری عنوان میکرد، دامنهی عفو را بسیار وسیع و موسع اعلام کرد و گفت پروندهی این اشخاص مختومه اعلام شده و پیشینهی محکومیت موثر کیفری در پروندهی آنها درج نخواهد شد.
وی در عین حال اظهار داشت که در حال حاضر تعداد عفو شده ها مشخص نیست، اما تاکید کرد عفو به سلسله مراتب و کلیه مراجع قضائی، دادگاههای عمومی و انقلاب و سازمان قضائی نیروهای مسلح ابلاغ خواهد شد، و سپس پرونده افرادی که با ویژگیهای عفو همخوانی دارند احصاء شده و بعد از آن است که تعداد افراد مشخص خواهد شد.
ستایشی در عین حال مدعی شد کسانی که به اتهام محاربه یا افساد فیالارض در زندان هستند و همچنین کسانی که به نفع دشمن خارجی مبادرت به جاسوسی کردند، یا ارتباط مستقیم با سرویسهای خارجی داشتهاند، و نیز افرادی که مبادرت به تخریب اماکن دولتی، نظامی و عمومی کردهاند یا اشخاصی که بیش از دو مورد سابقه محکومیت کیفری موثر دارند و همچنین کسانی که شاکی و مدعی خصوصی دارند در صورتی که نتوانند رضایت شاکی را جلب کنند و یا خسارتی را که مدعی خصوصی طلب میکند را جبران کنند مشمول این عفو نخواهند شد.
ستایشی تصریح کرد این افراد دیگر مشمول پیشینه محکومیت کیفری نیستند.
ستایشی همچنین تصریح کرد این متهمان با وجود پاک شدن سابقهی محکومیت آنها، مورد رصد و نظارت دائمی دستگاههای نظارتی و امنیتی جمهوری اسلامی قرار خواهند داشت برخی گزارشهای غیر رسمی حاکی از این است که متهمان معروف به متهمان پروندهی محیط زیستی هم در بین این مشمولان عفو قرار میگیرند. کسانی که ۵ سال است با اتهام جاسوسی در زندان هستند و بارها تا پای اعدام هم رفتهاند.
تاکید مقامهای قوهی قضائیه بر رافت و عنایت ویژهی علی خامنهای در عفو این محکومان واکنشهای زیادی را به دنبال داشته است. بسیاری تاکید داشتهاند که چرا باید این محکومان دستگیر یا متهم شوند که بعد خامنهای آنها را عفو کند. منت گذاشتن خامنهای بر متهمان که بسیاری از آنها حتی جرمی هم مرتکب نشدهاند، موجب اعتراض منتقدانی شده است که تاکید دارند که جمهوری اسلامی از متهم کردن محکومان بیشتر برای ایجاد رعب در جامعه استفاده میکند، تا برای کاهش جرم یا جلوگیری از جرم. در عین حال برخی ناظران معتقدند این سیاست که با گرفتن ندامتنامه و حتی وثیقه انجام شه سیاستی فریبکارانه است که جهره تخریب شده رهبر را بازسازی کنند و تصویر پدر مهربان به ان دهند اما وقایع این چند ماه و سرکوبها به گونه ای است که هیچ چیز نمیتواند چهره رهبر با این اقدامات بازسازی کند. کشتن پانصد نفر و اعدام چهار نفر و دستگیر کردن بیست هزار نفر و شکنجه و تجاوز به گروهی از زندانیان امری نیست که به این راحتی از خاطره ها زدوده شود.
