افزایش ابهام و بدبینی در مورد احیای توافق برجام

با تصمیم ایران در خصوص عدم ارائه‌ گزارش درباره‌ی اورانیوم یافت‌شده در سایت های اعلام‌نشده‌ جمهوری اسلامی ایران و اصرار جمهوری اسلامی بر خاتمه‌ پرونده‌ی ایران در آژانس در این رابطه، گمانه‌زنی‌ها درباره‌ عدم احیای برجام نیز تقویت شده و شدت یافته است.
جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که آخرین پیش‌نویس پیشنهادی برای توافق به ابتکار او به طرفین ایران و امریکا ارائه شد و امیدوار بود که موجب به نتیجه رسیدن مذاکرات در کوتاه‌ترین زمان ممکن شود، روز چهارشنبه در گفتگو یی با بیان این موضوع که مذاکرات احیای برجام در بن بست قرار گرفته است، اظهار داشت با توجه به شرایط سیاسی در ایالات متحده و مسایل که به نتیجه قطعی نرسیده، این احتمال وجود دارد که توافق همچنان در بن بست باقی بماند. وی گفته‌ است که دیگر نمی‌تواند چیزی تازه را برای رفع بن‌بست ارائه کند. او گفته‌ است که از سمت خودش، دیگر هیچ‌ موردی برای پیشنهاد‌ دادن ندارد.
بورل خاطرنشان کرد که پیشنهادات اخیر ایرانی‌ها کمکی در این باره نکرد. وی اظهار داشت مذاکرات تقریبا به نتیجه رسیده بود که پیشنهادات جدیدی آمد. وی فضای سیاسی مذاکرات را نامساعد توصیف کرد و اظهار داشت انتظار ندارد در روزهای آینده پیشرفتی حاصل شود. ماه گذشته، جوزپ بورل متنی را به همه طرف‌ها ارائه کرد که در آن زمان، آخرین پیشنهاد و قطعی قلمداد شد بورل گفت که آن پیشنهاد بهترین نقطه تعادل بین همه دیدگاه‌ها است.
برخی گمانه‌زنی‌ها حاکی از این است که روسیه در تعلل ایران در پذیرش طرح پیشنهادی هماهنگ‌کننده اتحادیه اروپا نقش کلیدی دارد و معتقدند که روسیه ایران را ترغیب به ارائه‌ی پیشنهادهای جدید و درخواست‌های سیاسی جدیدی از اتحادیه اروپا کرده است.
ایران همواره امیدوار است که روسیه در مواجهه با کشورهای اروپایی با حمایت از ایران، مانع از اعمال بخشی از فشارهای علیه ایران شود. با این حال تاکنون روسیه اقدامی در این خصوص نکرده است.
در همین حال میخائیل اولیانوف سفیر و نماینده دائم روسیه در سازمان‌های بین‌المللی مستقر در وین، که در ماه‌های اخیر نقش سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران را هم به عهده گرفته است، با انتشار پیامی در توییتر از رسیدگی به موضوعات مرتبط با ایران در نشست شورای حکام برای دومین بار خبر داد.
وی با بیان اینکه شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای دومین بار به موضوعی مرتبط با ایران رسیدگی می‌کند، موضوع بررسی را توافق پادمانی NPT با جمهوری اسلامی ایران دانست و در عین حال تصریح کرد بعید است که قطعنامه‌ای علیه ایران صادر شود. وی اظهار داشت صرفا بیانیه‌های ملی و جمعی صادر خواهد شد. شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در آخرین نشست سه‌ماهه خود در ژوئن قطعنامه‌ای را تصویب کرد که در آن با ابراز نگرانی عمیق از همکاری ناکافی ایران با آژانس از تهران خواسته‌ بود تا بدون تأخیر با آژانس همکاری کند. حالا آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مستقر در وین می‌گوید از آن زمان تاکنون هیچ پیشرفت و تعاملی از سوی ایران صورت نگرفته است موضوع ذرات اورانیوم غیرقابل توضیح به مانعی در مذاکرات گسترده‌تر برای احیای توافق هسته ای سال ۲۰۱۵ ایران با قدرت های جهانی تبدیل شده است، زیرا تهران اکنون به دنبال بسته‌ شدن تحقیقات آژانس به عنوان بخشی از این مذاکرات است.
این بار هر چند قعطنامه ای از سوی شورای حکام صادر نشد اما. پس از صدور بیانیه ایالات‌ متحده، بریتانیا، فرانسه و آلمان در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره لزوم ارائه توضیحات از جانب جمهوری اسلامی درباره آثار اورانیوم کشف‌شده در برخی سایت‌ها ، دو سوم اعضا نیز با حمایت از این بیانیه، خواستار پاسخگویی ایران در این زمینه شدند که البته آثار حقوقی ندارد ولی از جنبه سیاسی ایران را تحت فشار قرار میدهد . ۲۳ کشور عضو آژانس از این بیانیه حمایت می‌کنند. و ۱۲ کشور شامل آرژانتین، برزیل، مکزیک، مصر، آفریقای جنوبی، هند، پاکستان، مالزی، سنگال و ویتنام اما با این بیانیه مخالفت کردند.در بیانیه مشترک آمده است ما از ایران می‌خواهیم فوراً برای انجام تعهدات قانونی‌اش عمل کند و بدون تأخیر، پیشنهاد مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای تعامل بیشتر برای شفاف‌سازی و حل و فصل همه مسائل پادمانی باقی‌مانده را بپذیرد. در این میان گوترش دبیر کل سازمان ملل روز چهارشنبه در جمع خبرنگاران افزود که آژانس بین المللی انرژی اتمی ستون اساسی و مهم و مستقلی است و نمی تواند بعنوان ابزاری علیه کشورها استفاده شود.گوترش تصریح کرد آژانس بین المللی انرژی اتمی با استفاده از ظرفیت و دانشی که در اختیار دارد در حال انجام وظیفه و نقش خود است.دبیر کل سازمان ملل گفت: از ایران و سایر کشورها درشرایط مشابه می خواهم که گفتگوی جدی را با آژانس برقرار کنند تا فضای یک همکاری موثر فراهم شود و این امر لازمه قابل اعتبار بودن هر توافقی است.
به نظر میرسد با توقف مذاکرات کشورهای اروپایی در صددند با رایزنی با آمریکا ببینند چگونه به بن‌بست فعلی در مذاکرات پاسخ دهند و برای جلسه بعدی شورای حکام آژانس در نوامبر آماده شوند در صورت عدم همراهی ایران ّا آژانس پرونده به شورای امنیت ارجاع خواهد شد. جمهوری اسلامی با توهمات ناشی از زمستان و مشکل انرژی اروپا فکر میکزد که با دست بالا گرفتن پیشنهادهایش میتواند طرفهای غربی را واردار به مصالحه و گرفتن امتیا زکند که توهماتش در این زمینه شکست خورد.