خبرگزاری ژاپنی «کیودو»، یکشنبه به نقل از چند منبع دیپلماتیک ایرانی گزارش داد که جمهوری اسلامی قصد دارد جمعه این هفته ۲۹ نوامبر برابر با نهم آذر در ژنو با بریتانیا، فرانسه، آلمان و اتحادیه اروپا، مذاکرات هستهای انجام دهد.
کیودو با انتشار این مطلب نوشت: «اتحادیه اروپا نیز به عنوان میانجی در این مذاکرات مشارکت خواهد کرد.» بنا به این گزارش، مجید تختروانچی، مذاکرهکننده ارشد هستهای جمهوری اسلامی، ریاست تیم ایرانی را برعهده خواهد داشت.
به گزارش کیودو، انتظار میرود دولت جمهوری اسلامی به ریاست مسعود پزشکیان، پیش از روی کار آمدن دونالد ترامپ، رئیسجمهوری منتخب آمریکا، با همکاری بریتانیا، آلمان، فرانسه و اتحادیه اروپا به دنبال راهحلی برای بحران هستهای باشد.
پیتر استانو، سخنگوی سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز در گفتوگو با خبرگزاری «ایسنا»، درباره احیای مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی گفت: «نماینده عالی اتحادیه اروپا و تیم او با ایران، طرفهای دیگر برجامی و همچنین ایالات متحده در تماس هستند تا تمام کانالهای ارتباطی را باز نگه دارند و امکان احیای مذاکرات هستهای معنادار را حفظ کنند».
پس از اعلام خبرگزاری ژاپنی «کیودو»، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی مذاکره این کشور با فرانسه، آلمان و بریتانیا درباره «مسائل دوجانبه، منطقهای و بینالمللی و نیز موضوع هستهای» را تایید کرد.
بقایی روز یکشنبه ۴ آذر، به خبرنگاران رسانههای داخلی ایران گفت که در روز ۹ آذر نشست معاونان وزرای خارجه این چهار کشور «طیفی از مباحث و موضوعات دوجانبه، منطقهای و بینالمللی از جمله موضوع فلسطین و لبنان و نیز موضوع هستهای» برگزار میشود.
او افزود که این نشست در ادامه گفتوگوهای قبلی انجام شده میان این کشورها در حاشیه اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک است.
روابط جمهوری اسلامی و اروپا در ماههای گذشته به دلیل تنشها در برنامه هستهای و حمایت تهران از روسیه در جنگ اوکراین به تیرگی گراییده است. اتحادیه اروپا و بریتانیا تحریمهای جدیدی در هفتههای گذشته علیه ایران اعمال کردند.
شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی شامگاه پنجشنبه قطعنامه پیشنهادی سه کشور اروپایی فرانسه، آلمان و انگلیس و ایالات متحده درباره برنامه هستهای ایران را تصویب کرد. جمهوری اسلامی در واکنش به این اقدام که آن را «مخرب» توضیف کرد، از «راهاندازی مجموعه معتنابهی از سانتریفیوژهای جدید» خبر داد.
سه روز پیش، بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران اعلام کرد در واکنش به تصویب قطعنامه جدید شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، غنیسازی اورانیوم «به شکل قابل ملاحظهای» افزایش خواهد یافت. در همین حال، علی لاریجانی گفته جمهوری اسلامی آماده توافقی بهتر از برجام با ترامپ است.
کمالوندی، روز جمعه دوم آذر ، به رسانههای حکومتی ایران گفت که این تصمیم در چارچوب «اقدامات جبرانی ایران در واکنش به قطعنامه جدید شورای حکام» گرفته شده و «بلافاصله شروع شده است».
در همین رابطه خبرگزاری “ایسنا” در گزارشی از قول مجید تختروانچی، معاون سیاسی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نوشته است: «توافق برجام هنوز میتواند به عنوان زیربنا عمل کند و بهروزرسانی شود تا واقعیتهای جدید را منعکس کند.» تختروانچی همچنین گفته است “اگر طرفهای دیگر به تعهدات خود بازگردند، ایران هم مایل است همین کار را انجام دهد”.
همزمان با ابراز تمایل و “ارسال پیامهای آشتیجویانه” بخشی از حاکمیت برای ادامه مذاکرات احیای برجام، مقامهای برجسته و ارشد دیگر جمهوری اسلامی اما از “افزایش غنیسازی اورانیومدر پاسخ به قطعنامه شورای حکام” خبر میدهند.
محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس میگوید: «پاسخ متقابل جمهوری اسلامی به استفاده سیاسی از شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، آغاز راه اندازی مجموعهای از سانتریفیوژهای جدید و پیشرفته است.»
قالیباف روز یکشنبه ۴ آذر در نطق پیش از دستور خود در مجلس، قطعنامه شورای حکام را “اقدامی سیاسی” و “غیرسازنده” خواند و گفت این قبیل اقدامات باعث میشود، “کشورها برای حفظ امنیت ملی خود، به سمت اقدامات خارج از آژانس سوق پیدا کنند”.
رئیس مجلس جمهوری اسلامی درباره “اقدامات خارج از آژانس” توضیح بیشتری نداده است اما در روزهای گذشته ۳۹ نفر از نمایندگان مجلس با نوشتن یک نامه به شورای عالی امنیت ملی خواستار “تجدید نظر در دکترین دفاعی جمهوری اسلامی” شدند.
محمدرضا صباغیان بافقی، نماینده مجلس در گفتوگو با وبسیات دیدهبان ایران گفت: «درخواست ما از مسئولان این است که دکترین هستهای جمهوری اسلامی تغییر کند. ما برای دفاع از خود و امنیت کشور با صلاحدید رهبری رویکرد هستهای را تغییر داده و به سمت همان سلاحی میرویم که آنها دارند، ساخت سلاح هستهای گزینه ایران برای ایجاد بازدارندگی است.» این نماینده مجلس افزود کە اگر خامنەای “فتوای ساخت سلاح هستهای را تغییر دهد، ساخت سلاح هستهای برای ما آسان خواهد بود”.
با اینکه دولت چهاردهم بارها اعلام کرده تحریمها را رفع و ارتباط با جامعه بینالملل را آغاز خواهد کرد اما همزمان با آن پیامهای دیگری نیز ارسال میشود که حاکی از دوگانگی سیاست جمهوری اسلامی در قبال برنامه هستهای است.
محمدباقر قالیباف، روز یکشنبه ۴ آذر، در جریان جلسۀ علنی مجلس با انتقاد از صدور قطعنامۀ شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه برنامۀ هستهای ایران، گفت: «رویکرد غیرواقعبینانه سیاسی و مخرب سه کشور اروپایی و آمریکا منجر به صدور قطعنامهای ناموجه و غیراجماعی در مورد برنامه صلحآمیز هستهای ایران در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی شد».
وی افزود: «سه دولت اروپایی و آمریکا فعالیتهای هستهای ایران را بهانهای برای اقدامات نامشروع خود قرار داده و فضای سازنده ایجاد شده برای تقویت تعاملات ایران و آژانس را غبارآلود میکنند».
محمدباقر قالیباف تأکید کرد که «پاسخ متقابل ایران به قطعنامۀ شورای حکام آژانس بلافاصله در دستور کار قرار گرفته و راهاندازی مجموعهای از سانتریفیوژهای جدید و پیشرفته آغاز شده است».
رئیس مجلس جمهوری اسلامی در ادامه گفت: «این قبیل تصمیمات سیاسی و غیر سازنده باعث میشود که کشورها برای حفظ امنیت ملی خود به سمت اقدامات خارج از پروتکلهای آژانس سوق پیدا کنند».
