همزمان با برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، عباس عراقچی وزیرخارجه جمهوری اسلامی روز دوشنبه دوم مهرماه در یک گفتوگوی ویدئویی که در کانال تلگرامی خود منتشر کرد، گفت: «ایران آماده است در صورت تمایل طرفهای دیگر، مذاکرات هستهای را در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک آغاز کند.» وی و در عین حال احتمال دیدار با همتای آمریکایی خود را رد کرد.
عراقچی در یک گفتگوی تصویری که قبل از سفر او به نیویورک ضبط شده میگوید: «من چند روزی بیشتر از رئیس جمهور در نیویورک میمانم و ملاقاتهای بیشتری را با وزاری خارجه کشورهای مختلف خواهم داشت. تلاش ما این است که دور جدیدی از مذاکرات در خصوص مذاکرات هستهای آغاز شود.»
مذاکره کننده ارشد پیشین هستهای جمهوری اسلامی که نقش مهمی هم در توافق هستهای موسوم به برجام ایفا کرده در بخش دیگری از این گفتگو تاکید کرد در صورتی که «طرف مقابل این آمادگی را داشته باشد ایران آماده است در همین سفر شروع جدیدی از مذاکرات را آغاز کند.»
این مقام ارشد دستگاه دیپلماسی ایران در این مصاجبه همچنین از تمرکز تلاشهای خود برای آغاز دور جدید مذاکرات در خصوص توافق هستهای خبر داده است.
عراقچی با بیان اینکه پیامها از طریق کشور سوئیس رد و بدل شده تاکید کرد که «اعلام آمادگی عمومی» درباره آن صادر شده است. او با این حال هشدار داد که «شرایط بینالمللی کنونی از سرگیری مذاکرات را پیچیدهتر و دشوارتر از قبل کرده است.»
مذاکرات غیرمستقیم واشنگتن و تهران برای احیای توافق هستهای در دوران دولت ابراهیم رئیسی به طور کامل متوقف شد. این در حالی که ایران هنوز به طور رسمی بخشی از توافق است، اما به دلیل تحریمهای مجدد آمریکا علیه جمهوری اسلامی، تعهدات خود را برای رعایت آن به طور چشمگیری کاهش داده است.
عباس عراقچی با اشاره به اینکه با آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه آمریکا دیدارنخواهد کرد، گفت: «فکر نمی کنم انجام چنین گفت وگویی به مصلحت باشد. قبلا هم چنین دیدارهایی وجود داشته است اما در حال حاضر زمینه مناسبی برای آن وجود ندارد. ما هنوز راه زیادی تا انجام مذاکرات مستقیم پیش رو داریم.»
از زمان تمدید تحریمهای ایالات متحده در دولت دونالد ترامپ، تهران از مذاکره مستقیم با واشنگتن خودداری کرده و عمدتاً از طریق واسطههای اروپایی یا عربی مذاکرات را پیش برده است.
رهبران جمهوری اسلامی به دنبال کاهش تحریمهای ایالات متحده هستند که به طور قابل توجهی به اقتصاد این کشور آسیب زده است. اما روابط ایران با غرب از زمان حمله گروه افراطی حماس در۱۵ مهرماه گذشته به جنوب اسرائیل و همچنین حمایتهای تهران از مسکو در جنگ اوکراین روزبه روز بدتر شده است.
جان کربی سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید تیرماه گذشته پس از روی کار آمدن دولت مسعود پزشکیان، امکان از سرگیری مذاکرات هستهای را رد و تاکید کرد که واشینگتن انتظار «تغییری در رفتار ایران»ندارد.
خردادماه گذشته نیز دبیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد توافق ایران با قدرتهای غربی درباره پرونده هستهای، موسوم به «برجام»، اکنون فقط «روی کاغذ وجود دارد و هیچ معنایی ندارد.»
اظهارات عراقچی در حالی مطرح میشود که علاوه بر او، جواد ظریف و مجید تخت روانچی هم به همراه مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری اسلامی به نیویورک رفتهاند. سه نفری که معماران توافق هستهای سال ۲۰۱۵ از طرف ایرانی به شمار میروند. وزیر خارجه جدید جمهوری اسلامی در بخش دیگری از این گفتگو با اشاره به اینکه پیغامهایی میان دو طرف رد و بدل شده و آمادگی عمومی هم در این زمینه وجود دارد میافزاید: «با این حال شرایط بین المللی به گونهای است که شروع مجدد مذاکرات هستهای قدری سختتر و پیچدهتر از قبل است.»
اشاره عراقچی احتمالا به مولفههایی چون نزدیک بودن انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، مناقشه در خاورمیانه و همچنین نزدیک بودن بندهای غروب برجام و پیشرفتهای فنی حاصل شده در برنامه هستهای جمهوری اسلامی است.
