چالش های سیاست خارجی جمهوری اسلامی

سید محمد صدر، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و معاون امور کشورهای عربی و خلیح فارس در دوره محمد خاتمی که از معدود اصلاح طلبان مانده در مجمع تشخیص است و سال گذشته و قبل از بروزاعتراضات به نحوه تعامل حکومت با مساله حجاب هشدار داده بود در هشدار جدیدی به بحران دیپلماسی کشور هشدار داد وی درگفتگویی گفت برخی مسئولان درک درستی از مسائل ایران ندارند یا هنوز به این درک نرسیده‌اند که سفره مردم به ارتباطات بین‌الملل گره خورده است. اما سرانجام به این نتیجه می‌رسند که باید سیاست خارجی را در اولویت قرار دهند. در غیر این‌صورت چنان ضربه‌هایی به اقتصاد ایران وارد می‌شود که کشور به نقطه‌ای غیرقابل جبران می‌رسد.
وی افزود حضور ایران در لیست سیاه FATF علاوه بر اینکه مضر است و نام ایران را در کنار کره شمالی و میانمار قرار می‌دهد، باعث می‌شود از حدود ۱۹۰ کشور دیگر جهان عقب بماند. مشخصاً چنین شرایطی معنای بدی دارد. حتی گفته می‌شود چین که امروز دوست و برادر ایران محسوب می‌شود به مسئولان توصیه کرده که مسئله FATF را حل کنند. این موضوع برای چینی‌ها حائز اهمیت بالایی است. ؛ چراکه دولت‌ها می‌دانند اگر عضو این سازمان نباشند و در فهرست سیاه قرار بگیرند در تجارت خارجی با مشکل جدی مواجه می‌شوند. نظیر آنچه اکنون برای ایران رخ داده و امکان مبادله پولی و مالی با بانک‌های بزرگ دنیا وجود ندارد. وی افزود باید از مسئولانی که تجارت خارجی را بر عهده دارند پرسید که چرا تجارت چمدانی را بر مبادله مالی شفاف ترجیح می‌دهند و در واقع لقمه را دور دهانشان می‌چرخانند وی گفت حتی وقتی پولی هم به کشور وارد می‌شود، اختیار هزینه‌کرد آن وجود ندارد و فقط در مواردی خاص امکان خرج آن به وجود می‌آید.و به نظر می‌رسد دولت احاطه‌ای بر منابع ارزی ندارد.
وی این را عملی توهین امیز خواند و گفت به طور رسمی به ما دستور می‌دهند که ارز خود را برای غذا و دارو خرج کنیم یا این پول را به پرداخت بدهی‌های خود اختصاص دهیم. عملاً در چنین شرایطی این پول‌ها نمی‌تواند دردی از اقتصاد ایران دوا کند؛ موضوعی که کاملاً توهین‌آمیز است.
.وی در ارزیابی در مورد رییسی گفت من معتقد هستم ابراهیم رئیسی پیش از رسیدن به ریاست دولت که اعلام کرد سفره مردم و مشکلات اقتصادی را به برجام گره نمی‌زند تصور دستیابی به توفیق را داشت. اما او طی دو سال اخیر متوجه شد که روابط و تجارت خارجی، تأمین ارز، فروش نفت، تبادل کالا، انتقال تکنولوژی و خروج سرمایه با همدیگر ارتباط تنگاتنگ دارند. و بنابراین مطمئناً او دیگر چنین نظری ندارد. ایشان به خود من گفته است که در مورد برجام هدف انجام مذاکرات، به نتیجه رساندن آن است و نه مذاکره برای مذاکره. فعلاً مذاکراتی در حاشیه و جنوب خلیج فارس و اروپا در حال انجام است. وی در مورد اهمیت رابطه با عربستان سعودی گفت همان زمان که در ایران به سفارت عربستان حمله کردند، من گفتم که این اقدام خطای بزرگی است و معلوم نیست این جریان از کجا هدایت می‌شود.
متأسفانه این اقدام هفت سال به سیاست خارجی ایران ضربه زد و ارتباط کشور با همسایگان اسلامی‌اش را مختل ساخت. تجدید روابط با عربستان بسیار مثبت است و باید زودتر هم اتفاق می‌افتاد. نه‌تنها در مورد عربستان، بلکه در ارتباط با سایر کشور‌های خلیج فارس و کشور‌های آسیایی و کشور‌های قفقاز و آسیای مرکزی باید تلاش شود تا ارتباط مثبت وجود داشته باشد و روابط بین‌الملل ایران احیا شود. وی در مورد وضعیت فعلی دولت گفت رفتار‌ها به گونه‌ای است که بخش فرهیخته جامعه را کاملاً از شرایط ناراضی می‌سازد. از سوی دیگر، مشکلات اقتصادی باعث می‌شود توده مردم ناراضی شوند.چنین وضعیتی برای کشور هشدارآمیز و خطرناک است. ‌از این رو امید می‌رود روش‌های مدیریتی تغییر کند و بینش حاکم به بینش فرهنگی تبدیل شود.
سخنان صدر نشاندهنده توهمات ابراهیم رییسی است که بدون اشنایی با مسایل سیاست خارجی فکر میکرد میتواند مسایل کشور را حل کند وی همچنین در مورد توافق برجام دچار این توهم بود که فکر میکرد میتواند بدون گره زدن برجام به اقتصاد کشور امتیازات بیشتری از دولت روحانی کسب کند که عملا نه تنها نتوانست این کاررا انجام دهد که میلیاردها دلار به کشور خسارت زد و هنوز هم روابط خارجی ایران در بدترین حالت خودش قرار دارد .و ضربه های سنگینی به اقتصاد کشور زده است.