جمهوری اسلامی در مواجهه با بحران تحریمهای اقتصادی و نیز ناتوانی ازبهره برداری از میادین مشترک قرار گرفته است. در حالی که بهرهبرداری ایران از میادین نفتی مشترک با کشورهای جنوب خلیج فارس به دلیل فرسودگی شبکهی بهرهبرداری گازی و نفتی ایران، روز به روز کاهش مییباید و آسیبپذیرتر میشود، مجلس ضمن اشاره به ضرورت توجه به مسالهی بهرهبرداری مناسب از میادین مشترک، تاکید دارد که ایران از منافع خود در این میادین کوتاه نخواهد آمد.
میدان گازی آرش، که میدان مشترک گازی بین ایران، کویت،و عربستان است، از جمله میادین مشترکی است که به تازگی چالشهای زیادی دربارهی آن ایجاد شده است.
سالهاست که کارشناسان و متخصصان نسبت به فرسودگی شبکهی بهرهبراری جمهوری اسلامی ایران که بخشی از آن به واسطهی تحریمها و بخشی به دلیل فساد در ساختارهای عمرانی کشور ایجاد شده هشدار میدهند و بارها گفتهاند که این فرسودگی به طور مستقیم بر میزان بهرهبرداری ایران از میادین گازی مشترک تاثیر خواهد گذاشت و آسیبهای اقتصادی غیرقابل جبرانی را برای ایران و توسعهی ایران ایجاد خواهد کرد. اما علیرغم شعارها، حاکمان جمهوری اسلامی هیچگاه، این وضعیت را جدی نگرفتهاند و با پافشاری بر رویکردهای همیشگی، بیتوجهی به عدم بهبود و بروزرسانی تجهیزات بهرهبرداری را به طور جدی در دستور کار قرار ندادهند.
همین مسالهی ناتوانی در بهرهبرداری بر اساس توانمندیهای روز از سالهای قبل، بهرهبرداری ایران از میادین نفتی را هم تحت تاثیر قرار داده است و به روز بودن و توسعهیافتگی عربستان در این خصوص از جمله مواردی بود که با شروع تحریمهای مجدد آمریکا علیه ایران، به عربستان این امکان را داد که بلافاصله جایگزین بازار نفت ایران شود.
مصطفی نخعی سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، با بیان این موضوع که ایران میدانهای مشترک زیادی با کشورهای همسایه دارد، ضمن اشاره به این که در تمامی برنامههای توسعهای نسبت به توجه و تمرکز بر میادین مشترک تاکید شده، اظهار داشت عدم برنامهریزی و تمرکز جمهوری اسلامی در تمامی سالهای گذشته بر میدان گازی مشترک آرش باعث شده تا کشورهای رقیب میداندار شوند و برای توسعه آن وارد عمل شوند. وی با ابراز تاسف از این که ایران کار خاصی بر روی این میادین انجام نداده است، اظهار داشت اشکال اول به مسئولان کشور بازمیگردد. وی تصریح کرد مسئولان کشور در طول سالهای گذشته تمرکز و فعالیت خاصی در توسعه میدان مشترک گازی آرش نداشتهاند.
ایران دارندهی دومین منابع گازی جهان است که بخشی از آن به واسطهی همین میادین مشترک گازی است. به گفتهی کارشناسان، بهرهبرداری سایر کشورها از این میادین و عقبماندن ایران از این بهرهبرداریها، عملا جایگاه ایران در خصوص میادین ایران را از آن سلب میکند.
مسئولین کشور به جز دو دورهی دولت خاتمی و روحانی، تقریبا هیچگاه به ضرورت توسعهی زیرساخت ی بهرهبرداری با هدف بهرهبرداری بیشتر از میادین مشترک گازی توجه نکردهاند. استفاده از تجهیزات روز، مستلزم بهرهگیری از شرکتهای بینالمللی در این خصوص است که حاکمیت جمهوری اسلامی همواره در مقابل آن مقاومت کرده است و اصرار دارد که شرکتهای داخل که به خاتمالانبیا متعلق به سپاه پاسداران محدود میشود، امکان آن را دارند که زیرساختهای بهرهبرداری نفت و گاز را در ایران تقویت کنند و آنها را به روز کنند.
در سالهای اخیر به واسطهی تحریمها هم شرایطی ایجاد شده است که جمهوری اسلامی اگر هم بخواهد، امکان توسعه و به روزرسانی تجهیزات بهرهبرداری را ندارد.
به گفتهی کارشناسان، آسیبهای اقتصادی که از این طریق نصیب ایران میشود، بخشی از ضررهای اقتصادی است که به واسطهی تحریمها به ایران تحمیل شده است و در محاسبات مربوط به آسیبشناسی اقتصادی تحریمها در ایران، به حساب نمیآیند و محاسبه نمیشوند.
نخعی در عین حال تاکید کرد واضح است ایران از منافع خود در میدان آرش به هیچ عنوان کوتاه نمیآید و هیچ مسئولی از جمهوری اسلامی ایران حق مسامحه و کوتاهی در خصوص منافع کشور در این میدان گازی و توسعه آن را ندارد. وی افزود این میدان متعلق به همه ملت و کشور، این نسل و نسلهای آینده است.
نخعی اظهار داشت اختلافات در زمینه میدان مشترک آرش، باید در گام اول با مذاکره در چارچوب دیپلماتیک برطرف شود و اگر به هر دلیلی مذاکرات به نتیجه نرسید، باید در چارچوب حقوقی مشخص با حضور نهادهای بینالمللی دنبال شود.
چالش تحریمهای اقتصادی و وضعیت مبهم میادین مشترک گازی با کویت و عربستان سعودی
مطالب مرتبط
