اقدام رئیس جمهور چین در امضای بیانیهای در عربستان و شورای همکاری خلیج فارس، که دربارهی جزایر سهگانهی ایرانی که در قبال بحرین به ایران واگذار شده است، مناقشهای مطرح کرده بود، مورد اعتراض گستردهی گروههای مختلف سیاسی و اجتماعی در ایران قرار گرفته است. در این بیانیه، علاوه بر مسائل دوجانبهی چین و عربستان به جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، ضرورت همکاری تهران با آژانس و لزوم خودداری ایران از دخالت در امور داخلی سایر کشورها نیز اشاره شده است؛ موضوعاتی که واکنش ایران را به دنبال داشته است.
همچنین در بندی از این بیانیه تاکید شده بود که رهبران این دوکشور بر حمایت خود از همه تلاشهای صلحآمیز از جمله ابتکار و تلاش امارات متحده عربی برای دستیابی به راهحلی مسالمتآمیز در موضوع جزایر سهگانه (تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی) از طریق مذاکرات دوجانبه با رعایت موازین حقوق بینالملل و حل این موضوع با رعایت مشروعیت بینالمللی تأکید شده بود.
جمهوری اسلامی ایران همواره تاکید دارد که حق حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه حقی غیر قابل گفتگو و غیرقابل مناقشه است، اما امارات همچنان بر حق این کشور بر جزایر سهگانه تاکید دارد. بسیاری از ناظران تاکید دارند که دلیل امصای این بیانیهی مسالهبرانگیز توسط چین، ضعف سیاسی و بینالمللی ایران در جامعهی بینالمللی است که تی کشوری مانند چین را که ایران همواره آن را کشور دوست و برادر میخواند به امضای چنین بیانیهای واداشته است.
اما در واکنش به این بیانیه دولت چین معاون نخست وزیز این کشور را که یک مقام حاشیه ای است را برای دلجویی به تهران فرستاد که بیشتر اقدامی نمایشی بود در همین زمینه خاندوزی وزیر اقتصاد در یک گفت و گوی تلویزیونی در مورد همکاریهای ایران و چین در قالب سند ۲۵ ساله گفت به عنوان مقدمه برای فراهم شدن توافقات ایران و چین در دیدار آتی رؤسای جمهور دو کشور که در آینده صورت خواهد گرفت، اجلاسی با حضور بالاترین مقام چینی در حوزه ایران که معاون نخست وزیر چین است و معاون اول رئیس جمهور ایران که عالیترین مقام مذاکراتی ایران در حوزه چین است، امروز این اجلاس برگزار شد. وی افزود این اجلاس بر چهار کمیته متکی بود که دیروز در حوزههای چهارگانه بین دستگاههای اقتصادی و تخصصی بین دو کشور منعقد شده بود و به ۱۶ نقطه تفاهم بین دو کشور برای پیاده سازی تفاهم ۲۵ ساله ایران و چین رسیده بود که امروز این ۱۶ تفاهم در اجلاس نهایی شد.
اما در واکنش به موضع چین گروهی از دیپلماتهای سابق به نقد بیانیه چین با شورای همکاری خلیج فارس پرداخته در این میان کوروش احمدی، که از دیپلماتهای سابق و بلند پایه ایران در سازمان ملل میباشد گفته است که اولویت اصلی برای چین، موضوع اقتصاد است و به همین دلیل چین با اولیوت بخشی به اقتصاد هیچگاه وارد مناقشات سیاسی نمیشود.
احمدی دلیل این موضعگیری چین را که عملا موضعگیری علیه منافع ایران است که جمهوری اسلامی ایران همواره مدعی بوده است که چین حامی درجه یک ایران در سطح بینالمللی است، بی رقیب بودن چین در ایران دانسته و گفته است به دلیل روپابط بستهای که جمهوری اسلامی ایران در حوزهی اقتصادی و بینالمللی برای خود ایجاد کرده است، چین به خوبی میداند که رقیبی برای چین در ایران و جود ندارد و جمهوری اسلامی ایران در هر شرایطی مجبور به ادامهی روابط با چین است.
همچنین نا به گفتهی احمدی، با وجود تحریم امکان اجرای موافقتنامه ۲۵ ساله برای جین وجود ندارد و چین برای تامین منافع خود به دنبال راههای جایگزین میگردد. بنا به گفتهی این دیپلمات سابق، چین احساس میکند فرصتهای اقتصادی چندانی در ایران نخواهد داشت و در نتیجه حساب زیادی روی ایران نمیکند.
این اظهارات احمدی در حالی مطرح میشود که چین طی قرارداد ۲۵ ساله، منافع اقتصادی زیادی را در ایران برای خود تامین کرده که بسیاری از آنها در حال حاضر هم در حال بهرهبرداری هستند.
چین با دریافت حق صید ترال در دریای عمان عملا امکان فعالیت صیادی را از صیادان ایرانی سلب کرده است و جمهوری اسلامی با واگذاری این حق به چین، در عمل تمامی بهرهبرداری از دریای عمان را به چین واگذار کرده است.
امضای این بیانیه توسط چین، اعتراضات زیادی را حتی بین حامیان رژیم برانگیخته است. تعدادی از افراد حامی رژیم که در حوزهی رسانهای هم فعال هستند، درخواست برگزاری تجمع در مقابل سفارت چین را داشتند که توسط اطلاعات سپاه جلوی این اقدام گرفته شد. این در حالی است که افراد ارزشی و حامی رژیم در ایران هرگاه که بخواهند میتوانند با تجمع در مقابل سفارتخانههاحتی روابط سیاسی دو کشور را مخدوش کنند. اما در خصوص چین مجوزی برای تحمع در مقابل سفارتخانه داده نشده است.
برخی تحلیلگران میگویند شاید رفتار چین موجب شود که حکومت ایران هم به جای تاکید بر روابط دوست و برادری، معیار خود برای روابط بینالمللی را منافع ملی ایران قرار دهد.
سفر دلجویی یک مقام حاشیه ای چین به ایران و واکنش های دیپلمات های سابق ایرانی به بیانیه ضد ایران توسط چین در عربستان
مطالب مرتبط
